Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

THEMA - CINEMA CHILI
Ieder mens verdient geluk

 

| 04/07/2013


Share/Bookmark

Dit jaar was er op het filmfestival Rotterdam een nieuwe serie te zien van de hand van de Chileense regisseur Sébastian Silva. The Boring Life of Jacqueline (2012) was voor kenners van zijn films echter wel even wennen: in de eerste plaats omdat het zich afspeelt in New York en ten tweede omdat het wrange, tragikomische dat in zijn speelfilms terugkomt, plaatsmaakt voor een droog en leeg portret van een facebook en twitter verslaafde twintiger die niet goed weet wat ze aan moet met haar leven.

La Nana / Old Cats (Sébastian Silva) - Suzan Groothuis

Silva levert hiermee een karikaturale kijk op de huidige multimedia cultuur. Zijn films Old Cats (2010) en vooral La Nana (2009) zijn, hoewel de regisseur ook hier de humor niet schuwt, een stuk menselijker. Hij toont sociale posities en onderlinge verhoudingen binnen een gezin tegen de achtergrond van de Chileense hoofdstad. Waar in The Boring Life of Jacqueline vooral oog is voor het lege, digitale tijdperk, gaat Silva in zijn films dieper in op emoties als eenzaamheid, verdriet en verlangen. En toont een inkijkje in de huidige Chileense samenleving, die ver afstaat van het Pinochet regime dat Chili zoveel jaren in zijn greep hield.

In La Nana wordt de starre huishoudster Raquel gevolgd, die al twintig jaar voor hetzelfde gezin werkt. Het heeft iets triests, zoals ze alleen aan de keukentafel zit en stilletjes haar avondmaaltijd naar binnen werkt. Op de achtergrond is gelach en geroezemoes te horen. Dan wordt ze geroepen om naar de eetkamer te komen. Het gezin heeft een verrassing voor haar in petto: Raquel is jarig en wordt overladen met cadeautjes. Ongemakkelijk zit ze bij hen aan tafel, terwijl ze aangemoedigd wordt om de cadeaus uit te pakken. Snel eet ze haar taart op, om de tafel weer te verlaten en de afwas te gaan doen. Het moet toch gebeuren, dus waarom niet nu.

Treiterend stofzuigen
Het is geen straf om voor het echtpaar Pilar en Mundo Valdes te werken. Het zijn hartelijke mensen, die geen onderscheid lijken te maken tussen klassen en posities in de samenleving. Maar hoewel ze al jaren bij het gezin is heeft Raquel niet echt een warme band met de leden. Zo ligt ze herhaaldelijk overhoop met de dochter des huizes. Jaloezie lijkt een rol te spelen. Raquel wordt steeds ouder en heeft weinig vooruitzichten, terwijl de toekomst van de jonge en mooie Camila nog voor haar ligt.

Dat Raquel het op Camila voorzien heeft, wordt met kinderachtige acties duidelijk: zo stofzuigt ze 's ochtends vroeg luidruchtig voor haar kamerdeur, terwijl het meisje uit wil slapen. Wanneer Camila haar beklag doet bij haar moeder, erkent zij dat de aanwezigheid van Raquel drukt op de sfeer in huis. Maar hoe kan je iemand ontslaan die al ruim twintig jaar trouw dienst doet en inmiddels een deel is geworden van het gezin?

Dan besluit Pilar een nieuwe huishoudster in te schakelen, om Raquel, die te stellen heeft met gezondheidsproblemen, te ontzien. Maar de komst van de jonge Peruviaanse Mercedes heeft grote gevolgen: Raquel accepteert niet dat haar positie in het gedrang komt. Ze haalt alles uit de kast om te voorkomen dat de nieuwe hulp zich een plekje toe-eigent binnen het gezin. Pas wanneer de onconventionele Lucy in dienst komt, durft Raquel zich kwetsbaar op te stellen en op een andere manier naar haar leven te kijken.

Dreigend verlies van positie
La Nana is voornamelijk gefilmd op een locatie: het huis van de welgestelde familie Valdes, waar de Chileense regisseur Sebastián Silva overigens zelf is opgegroeid. Door zijn film klein te houden en de personages dicht op de huid te filmen is er veel aandacht voor de verhoudingen. Al vanaf de openingsshot is duidelijk dat Raquel uitgeblust is en niet het leven leidt dat zij voor ogen had. Zij hoort bij het gezin, maar is ook 'slechts de werkster'. En wanneer zij die positie dreigt te verliezen, rest haar niet anders dan zich over te geven aan territoriumdrang en gevoelens van jaloezie. Dit leidt tot humoristische scènes, waarin Raquel de nieuwe huishoudsters in alle mogelijke opzichten dwarsboomt.

Catalina Saavedra levert met haar rol van Raquel een opmerkelijke prestatie. De vrouw roept met haar starre, stoïcijnse blik en boosaardige acties weinig sympathie op. En toch worstelt ze van begin af aan met een immense eenzaamheid. Zo zwalkt Raquel op haar verplichte vrije dag alleen door de straten. Ze ziet toe op het haast vanzelfsprekende geluk binnen het gezin waar zij voor werkt, maar waar ze zelf geen deel van uitmaakt. Prachtig is de openingsscène rond haar verjaardag. Raquels afstandelijke houding en zenuwachtige trekjes rondom de mond verraden dat ze zich niet op haar plek voelt en het liefst buiten de spotlights staat. Ze is het niet gewend, die plotselinge aandacht.

Leren genieten
Wat Saavreda vooral heel knap doet, is het neerzetten van een transformatie van een koppige, hatelijke vrouw naar iemand die weer leert te genieten. Geleidelijk aan ontsnapt zij aan haar keurslijf, door weer richting te geven aan haar eigen leven. De grimmige, verbeten trekken rondom de mond verdwijnen en er verschijnen pretoogjes. Zo wordt de ijzige Raquel uiteindelijk een vrouw die weer lief kan hebben en niet langer aan de zijlijn staat. Die verandering is zo subtiel ingezet, dat je als kijker niet anders kan dan haar misstappen vergeven. Immers, verdient niet ieder mens geluk?

Ook in Old Cats, zich eveneens in Santiago afspelend, draait het om onderlinge verhoudingen in een gezin. Ondanks wat sterke scènes en een opmerkelijke acteerprestatie van Bélgica Castro is deze film echter minder evenwichtig.

De film opent met een bejaard echtpaar dat op bed ligt. Ze bewonen samen met hun oude katten een klein appartement in Santiago, volgestouwd met hun geliefde spulletjes. Wat begint als een gewone dag, krijgt een ander karakter wanneer Isadora's dochter Rosario belt met de mededeling dat ze langskomt met een verrassing. Isadora, kortweg Isi, en haar tweede echtgenoot Enrique zitten niet op het bezoek te wachten, maar Rosario is vastberaden om te komen. Wanneer Enrique boodschappen gaat halen, wordt duidelijk dat Isi niet zo helder is als ze zich doet voorkomen: tekenen van dementie sijpelen zichtbaar in beeld.

Stroeve verhoudingen
Wanneer Enrique terugkomt, treft hij een overstuurde Isi aan. Ze was vergeten de kraan uit te zetten en kan zich niet meer herinneren wat er gebeurd is. De badkamer is overspoeld met water en Rosario kan ieder moment komen. Te midden van de chaos moet het bezoek voorbereid worden. De spanning is invoelbaar; het is duidelijk dat er sprake is van een moeizame band tussen moeder en dochter.

Wanneer Rosario zich dan eindelijk aandient, wordt het huis te klein. De katten moeten er uit, want dochterlief is allergisch. De meegebrachte verrassing blijkt een verbloeming van Rosario’s werkelijke intenties: het overnemen van haar moeders appartement, zodat zij een eigen onderneming kan starten. Met de komst van Rosario’s vriendin Hugo krijgt het hele gebeuren een dramatische wending, waarbij veel oud zeer naar boven komt: de moederliefde die Rosario nooit gekend heeft en Isi die nooit trots op haar dochter is geweest.

Old Cats is grotendeels opgenomen op één locatie, het appartement van Isi en Enrique (in het dagelijks leven ook partners). De handheld-camera zit de personages dicht op de huid. Dit is niet het enige element dat de film gemeen heeft met La Nana. Daar vormde een huishouden ook de spil, en wisselde wrange humor zich af met dramatiek. Bovendien zijn twee acteurs terug te zien in Old Cats: Catalina Savreeda en Claudia Celedón, die in La Nana overtuigden als de werkster en de vrouw des huizes, nemen de rollen van Hugo en Rosario op zich.

Minder evenwichtig
Toch is Old Cats niet zo evenwichtig als zijn voorganger. De rollen van Hugo en Rosario zijn clichématig en dik aangezet, terwijl die van Isi en Enrique veel subtieler zijn. En waar in veel gezinsdrama's de sympathie verlegd wordt, blijft die in Old Cats bij het bejaarde echtpaar liggen. Rosario zorgt met haar manipulatieve en hysterische gedrag voor afstand en irritatie bij de kijker, waarmee de mogelijke verzoening tussen moeder en dochter moeilijk invoelbaar wordt.

Gelukkig heeft de film met Bélgica Castro in haar rol van Isi een sterke troef in handen. Een van de indringendste scènes toont hoe zij het trappenhuis van het appartementencomplex afdaalt. De lift is kapot en ondanks haar slechte heup besluit Isi op zoek te gaan naar Rosario, die buiten zinnen het appartement heeft verlaten. Er ontstaat een buitengewoon beklemmende sfeer: terwijl Rosario zich steeds verder van haar moeder verwijdert, poogt Isi in haar verwarde toestand een verzoening te realiseren. En is het Isi die ondanks haar conditie helder genoeg is om te bedenken dat haar leven eindig is en haar dochter kansen nodig heeft.

Zo is het lot van het echtpaar niet anders dan dat van hun oude katten, die ook plaats moeten maken wanneer ze niet gewenst zijn.

THEMA - CINEMA CHILI
In de maanden mei en juni richt Planeet Cinema thematisch zijn blik richting cinema Chili.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

UPI
THE UNBORN
Duivels pandemonium
>>>