Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

THEMA - CINEMA CHILI
Sporen van het verleden in licht en duisternis

 

George Vermij | 20/05/2013


Share/Bookmark

Patricio Guzman is een filmmaker die als geen ander verbonden is met de moderne geschiedenis van Chili. Hij werd bekend met zijn epische en gelauwerde documentaire La Batalla de Chile. Een kroniek van de periode dat Salvador Allende aan de macht kwam tot aan de coup van 1973.

Nostalgia for the light (Patricio Guzman)

Guzman geloofde in de progressieve idealen waar Allende symbool voor stond en als gedreven idealist volgde hij de ontwikkelingen met zijn cameraploeg. De film toont de politieke sfeer en hoe gaandeweg twee kampen ontstaan in het land. Guzman was erbij toen Pinochet op een gewelddadige manier een einde maakte aan Allende’s regering. Hij kon op het nippertje ontsnappen en smokkelde al het filmmateriaal wat hij had geschoten mee naar Europa. In ballingschap monteerde hij La Batalla de Chile met hulp van de Franse filmmaker Chris Marker (La Jetée).

Na de terugkeer naar democratie in de jaren tachtig (een proces dat zo treffend is verbeeld in Pablo Larrains No) is Guzman de persoon gebleven die nieuwe generaties nog steeds confronteert met de bittere erfenis uit het verleden. Hij maakte filmportretten van Salvador Allende en Augusto Pinochet en in Chile, La memoria obstinada screende hij La Batalla de Chile voor een nieuwe generatie Chilenen die opgroeide in een periode van historische amnesie die in stand werd gehouden door Pinochets regime.

Tijd, ruimte en de sterren
Zijn meest recente film Nostalgia for the light (2010) lijkt op het eerste gezicht mijlenver verwijderd van het beladen verleden van Chili. De film begint met beelden van een grootse en ouderwetse telescoop en Guzmans herinneringen aan het oude Santiago. Als kind was hij altijd gefascineerd door de sterren en de niet te bevatten onmetelijkheid van het heelal.

Vervolgens gaat Guzman naar de Atacama woestijn in Chili, de droogste plek op aarde en daarom ideaal terrein voor astronomen en hun sterrenwachten. In die droge woestijn speuren wetenschappers de ruimte af om een idee te krijgen van het ontstaan van het universum. Guzman spreekt hen over hun werk en hoe het licht van sterren onze planeet bereikt, terwijl ze al miljoenen jaren niet meer bestaan.

Ondanks dit uitstapje dat relativerend kan werken ten opzichte van aardse problemen, verliest Guzman zich niet in vage en holistische theorieën over ons bestaan. De tweede helft van de film staat met beide benen op de grond en verbindt de thema’s die Guzmans leven hebben getekend met de observaties over tijd, ruimte en de sterren.

Omdat de Atacama woestijn zo droog is, is het ook een ideale plek voor archeologische vondsten. Guzman laat vervolgens een archeoloog aan het woord over zijn zoektocht naar sporen van het verleden die in het zand te vinden zijn. Hij heeft het ook over de vrouwen die in de woestijn zoeken naar de resten van hun familie of geliefden. De slachtoffers van de dictatuur die nog steeds officieel vermist zijn. Ten tijden van Pinochets regime was het enorme concentratiekamp Chacabuco ook gevestigd in de woestijn en werden lijken gedumpt in het zand.

Met dit segment legt Guzman een link met het traumatische verleden van Chili. De groep vrouwen kan niet vergeten wat er gebeurd is en zoekt daarom nog steeds naar tastbare bewijzen. Guzman portretteert deze vrouwen, die al jaren op de immense vlakten van de woestijn monnikenwerk verrichten, met veel respect. Zij vinden vaak restanten van botten omdat de lijken met bulldozers werden vermorzeld zodat ze moeilijker konden worden geïdentificeerd. Guzman spreekt ook met overlevenden van het kamp en hoe het beladen verleden door veel Chilenen van nu wordt gezien als een last.

Schone lei?
Guzman weet met de tegenoverplaatsing van verschillende elementen veel vragen op te roepen over de geschiedenis en onze band met het verleden. Wat zijn film krachtig maakt is dat abstracte kwesties invoelbaar worden voor de kijker door de ervaringen en verhalen van de mensen die hij spreekt. Dit zijn mensen die zich niet kunnen afzonderen van het verleden. Daarnaast weet je als kijker dat Guzman zelf worstelt met dezelfde vragen over zijn land. Wat is de prijs geweest van de overgang naar democratie? Moet het verleden worden vergeten om met een schone lei aan een nieuwe toekomst te beginnen?

Nostalgia for the light geeft geen makkelijke antwoorden op deze vragen en in veel gevallen is er geen troost te vinden voor de verliezen die mensen hebben geleden. Toch weet de film een mooi en ontroerend gevoel van empathie op te wekken.

Het zet je aan het denken over wat het betekent om een mens te zijn en hoe je persoonlijke, maar ook collectieve geschiedenis daar een onlosmakelijk deel van uitmaakt. Binnen Guzmans indrukwekkende oeuvre is Nostalgia for the light een prachtige toevoeging en een film die je gezien moet hebben.

 

THEMA - CINEMA CHILI
In de maanden mei en juni richt Planeet Cinema thematisch zijn blik richting cinema Chili.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Benelux Film Distributors
HAPPY SWEDEN
Ga eens naar jezelf kijken
>>>