Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

THEMA - DE LENIGE LIEFDE
Romantiek op z’n Brits

 

Wesley Godts | 21/04/2013


Share/Bookmark

Britten en romantische komedies: het is een match die werkt. Waar Amerikanen het vaak niet kunnen laten om hun romcoms te overgieten met een zeemzoeterige sentimentaliteit die bij overmatig gebruik tot zware maagkrampen kan leiden,  is het Britse recept heel wat lekkerder.

Gregory’s Girl en Cemetery Junction

Vaak is Britse romantiek een beetje bitterder, een beetje echter, sowieso een beetje grappiger. De jaren negentig waren de gouden tijd voor de Britse romantische komedie. Films als Four weddings and a funeral, Notting Hill en Love Actually verdienden sloten vol geld. Maar je hebt geen Richard Curtis of Hugh Grant nodig om een succesvolle Britse romcom te maken. We richten onze focus op twee films die tussen de mazen van het net vielen, maar zeker een kijkbeurt waard zijn: Gregory’s Girl (1980, regie Bill Forsyth) en Cemetery Junction (2010, regie Stephen Merchant en Ricky Gervais)

Leve de Lelijkheid!
Het is een universele wet dat geen enkele tienerjongen van de eerste keer verliefd wordt op het meisje dat bij hem past. Dat is zo’n beetje het uitgangspunt van Gregory’s Girl, een film die extreem populair is in zijn thuisland, maar helaas nooit de oversteek naar de buitenlandse markten heeft kunnen maken.

Het eerste wat opvalt aan Gregory’s Girl is hoe lelijk de film is. En dat bedoel ik als een compliment. Neem eender welke Amerikaanse high school film en je zal zien dat de tieners die in de schoolgangen rondlopen zo uit een casting van een modellenagentschap zouden kunnen komen. Niet zo in Gregory’s Girl. Alle hoofdrolspelers zien eruit alsof ze dringend een afspraak bij de kapper en de dichtstbijzijnde dermatoloog nodig hebben. Als echte tieners dus.

Hoofdrolspeler Gregory (Gordon John Sinclair) zit in dat vervelende stadium waarin je ledematen een eigen leven lijken te lijden, een opgeschoten tiener die, als hij beweegt, nog het meest lijkt op een struisvogel met een ernstig darmprobleem. Zelfs Dorothy, het meisje van zijn dromen, zou slechts met moeite door de preselecties van een Amerikaanse cheerleaderverkiezing geraken. Maar de lelijkheid stopt niet bij het uiterlijk van de personages. De film is opgenomen in het Schotse Cumbernauld, een stad die herhaaldelijke keren is verkozen tot lelijkste stad in Groot-Brittannië en omschreven wordt als ‘een deprimerende na-oorlogse nieuwe stad, bestaande uit niets wat iemand ooit zou willen zien’. 

De grijze bunkers waar de personages in wonen lijken inderdaad zo uit een van de minder vrolijke films van Ken Loach te zijn weggelopen. Zelfs als je je ogen sluit valt er niet aan de lelijkheid te ontsnappen. De filmmuziek bestaat uit het soort foute synthesizer gepingel waarmee de toenmalige BRT in de jaren 80 zijn schooltelevisieprogramma’s opleukte.

Tienerliefde
Ondanks al deze, op het eerste gezicht, tekortkomingen slaagt Gregory’s Girl er op de een of andere manier in om een van de meest ontroerende en opmerkzame films te zijn over het fenomeen tienerliefde.

Gregory is een jongen van een jaar of zestien. Zijn grootste hobby is voetbal, al is niet meteen duidelijk waarom, zijn niveau komt niet boven dat van Marcske van FC De Kampioenen uit. Dat merkt ook zijn trainer, die Gregory vervangt door een nieuwe speler. Een meisje, Dorothy genaamd. Gregory vindt het allemaal prima, want na één blik op haar is het meteen liefde op het eerste gezicht. Dorothy zelf, die de situatie duidelijk veel beter inschat dan Gregory, houdt haar afstand.

Veel meer verhaal is er niet, en dat is ook niet nodig. De film observeert met veel geduld de gedragingen van een verliefde tienerjongen. De beste scènes zijn die tussen Gregory en zijn jongere maar veel slimmere zusje (een soort Lisa Simpson met een zwaar Schots accent) die hem relatieadvies probeert  te geven ‘Do you dream about her? It’s the ones you dream about that count,’ zegt ze met een wereldwijze blik terwijl ze van haar ijsje eet.  ‘I love icecream. The nicest part is before you taste it, it makes your mouth all tingely. But that can’t go on forever,’ zucht ze daarna nog.

Ook de verliefdheid van Gregory blijft niet duren. Hij slaagt erin een afspraakje te versieren met Dorothy, maar ze komt niet opdagen. De film neemt dan een pas echt vreemde wending. Het personage van Dorothy wordt helemaal vergeten en er komen opeens een boel andere dames opdagen om het afspraakje over te nemen. Wie Gregory’s Girl is, wordt pas duidelijk bij de laatste scène. Of zoals zijn kleine zus opmerkt: ‘It’s hard work being in love, especially if you don’t know which girl it is’.

Britse excentriekelingen
Gregory’s Girl is een door en door Britse film. De personages zijn stuk voor stuk excentriekelingen en de humor die gebruikt wordt is van de meer absurde soort (zo loopt er door de schoolgangen om een onverklaarbare reden een jongen die verkleed is als een pinguïn). In eigen land is het een bijzonder populaire film. In een door de Britse filmindustrie samengestelde lijst van de 100 beste Britse films staat hij op 54, maar één plaats achter 2001: A Space Odyssey. Maar het is een zeer streekgebonden populariteit. Bill Forsyth, de regisseur, zou pas enkele jaren later een globale hit scoren met Local Hero, nochtans ook een zeer Schotse prent.

Amerikanen vonden de zware accenten waarmee de poëtische dialogen werden uitgesproken en de naïviteit van de personages moeilijk om te verteren. Als je wekelijks een nieuwe Porky’s voorgeschoteld krijgt, kan je je inderdaad misschien maar moeilijk voorstellen dat er ergens een plek is waar een verliefd koppeltje als afscheid nummers naar elkaar toeroept. Want immers: ’ Boys are obsessed with numbers, but girls know all the best ones.’

De humor van de gekrulde teen
Stephen Merchant en Ricky Gervais waren al enkele jaren de meest populaire Britse tv-komieken toen ze in 2010 de stap naar het witte doek zetten. Met hun tv-series The Office en Extras boorden ze een nieuw soort humor aan: de humor van de gekrulde teen. Door hun extreem scherpe observaties van sociaal onaangepast menselijk gedrag zorgden ze ervoor dat je, terwijl je gierde van het lachen, toch ook steeds met een ongemakkelijk gevoel van plaatsvervangende schaamte bleef zitten. Of, zoals de eminente wijsgeer Homer Simpson al wist: ‘It’s funny because it’s true’.

Wie verwacht dat Cemetery Junction, de eerste film die ze samen schreven en regisseerden, dezelfde soort humor zou bevatten, komt bedrogen uit. Vergis je niet, de film is grappig, bijzonder grappig bij momenten, maar ook nostalgisch, romantisch en (bij gebrek aan beter woord) lief. Niet echt adjectieven die je tot dan bij het oeuvre van de twee zou zetten.

Cemetery Junction is de naam van een klein Brits stadje, net groot genoeg voor een staalfabriek, een pub en een treinstation. Het soort plek waar je, als prille twintiger in de jaren ‘70, zo snel mogelijk vandaan wil. Dat is dan ook het levensdoel van Freddie, Bruce en Snork, de drie hoofdrolspelers. Freddie is de meest ambitieuze van de drie. Hij heeft net een baan gekregen als verzekeringsagent, maar toch knaagt er een ‘is dit alles’ gevoel aan hem. Dit wordt alleen maar erger gemaakt door zijn gevoelens voor Julie, de dochter van de baas, een wereldreizigster die zijn hoofd gek maakt met droombeelden, maar jammer genoeg ook al verloofd is met zijn collega.

Bruce is een James Dean type, steeds gekleed in een zwarte leren jekker, steeds de eerste om een gevecht in de pub te beginnen. Hij rebelleert voortdurend tegen zijn vader, een schaduw van een man die sinds zijn ontslag in de fabriek enkel nog op de sofa ligt en bier drinkt. Snork is het komische derde personage, een door seks geobsedeerde zonderling die, wanneer het er echt op aan komt, zijn droommeisje niet durft aan te spreken.

Droombeeld van Engeland
Via deze drie personages tekenen Merchant en Gervais een portret van het Engeland uit hun jeugd. Ze zijn de eersten om toe te geven dat het een geïdealiseerd portret is. Het is een Engeland waar de zon steeds lijkt te schijnen, en de zomer eindeloos lang lijkt te duren. Cemetery Junction lijkt niet eens zo’n slechte plek om te wonen (zeker niet als je het vergelijkt met de sloppenwijken uit Gregory’s Girl).

Op de commentaar die ze op DVD geven, geven ze toe dat ze zich eigenlijk vooral hebben laten inspireren door de sfeer van Amerikaanse coming-of-age films als Stand by Me of American Graffiti. Het is leuk om te zien hoe ze in Cemetery Junction langs de ene kant proberen om een heel glossy, Amerikaanse look te krijgen, maar qua inhoud toch op en top Brits blijven. Dit is geen film van grootse speeches, maar wel van kleine, subtiele gebaren.

Wanneer Bruce eindelijk vrede sluit met zijn vader, gebeurt dit niet door een emotionele uitbarsting, maar door een kleine aanraking met zijn hand. Julie beseft dat haar verloofde een kwal is wanneer ze opmerkt dat hij haar niet meer bedankt wanneer ze hem een kop thee inschenkt. ‘Mother, when is the last time father thanked you when you gave him a cup of tea?’ vraagt ze aan haar moeder (fantastische rol van de grote Emily Watson). ‘1964,’ zegt die zonder lang na te denken. Dan weet Julie dat het tijd is om snel weg te lopen en iets van haar leven te maken met Charlie.

En inderdaad Cemetery Junction eindigt met het grootste aller romcom clichés. Eén personage dat een trein / vliegtuig / bus naar ver weg neemt en het tweede personage dat dit wil verhinderen (of in dit geval: met hem wil meegaan). Uiteraard zou het geen Gervais/Merchant script zijn, mocht er niet met een knipoog met dit cliché worden omgegaan. ‘I don’t know why we ran so hard, there’s another train in an hour’ zegt Charlie wanneer ze uiteindelijk dan toch de trein uit Cemetery Junction hebben gehaald.

De drie jonge hoofdrolspelers uit Cemetery Junction worden bijgestaan door een cast van veteranen. Naast Emily Watson zie je ook Ralph Fiennes en Ricky Gervais zelf. Dit is een bruisende film, een terugblik op een tijd die waarschijnlijk nooit echt bestaan heeft, tenzij misschien in het hoofd van Gervais en Merchant. Maar dat maakt het geheel net zo overheerlijk. De film heeft het niet bepaald goed gedaan aan de kassa, maar heeft een tweede kans op DVD meer dan verdiend. Schenk jezelf en je geliefde er een frisse pint of ale bij uit, en voorzie misschien wat fish and chips en je hebt een ideale date night. Rule Brittania!

THEMA - DE LENIGE LIEFDE
Eindelijk lente! Planeet Cinema krijgt er kriebels van in de buik en focust in maart en april op interessante recente romantische komedies.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: DreamWorks
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
Het mannetje op de zee
>>>