Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

THEMA - PASSIE VOOR DE PALMA
Carlito’s Way - Ritmische gangsterromantiek

 

Kenny De Maertelaere | 21/01/2013


Share/Bookmark

In The Sopranos – die heerlijke HBO-serie over het reilen en zeilen van enkele maffiosi uit New Jersey – vragen Tony en zijn trawanten af en toe aan een van hun kompanen om een scène uit The Godfather Part III na te spelen. Silvio Dante (rol van Bruce Springsteen-gitarist Steve Van Zandt) haalt vervolgens zijn beste innerlijke Pacino naar boven en mompelt “just when I thought I was out, they pull me back in”; tot groot jolijt van zijn schietgrage makkers.

Lees ook in dit thema: Blow-Out: Techniek in dienst van sfeer | Casualties of War: Pure cinema in de jungle

Dàt is Carlito's Way! Het verhaal van een man die wanhopige pogingen onderneemt om de misdaad achter hem te laten maar onherroepelijk opnieuw in het milieu terechtkomt.

Tien jaar na hun eerste samenwerking voor Scarface (en naar verluidt is een derde film samen op komst) sloegen regisseur Brian De Palma en Al Pacino de handen in elkaar voor deze Carlito's Way; een narratief vrij clichématige maar met zoveel sfeer en zwier gemaakte gangsterfilm die – naast de Goodfellas en Casino's van de filmwereld – onterecht in de schaduw blijft staan.

Legende op retour
Was Pacino in Scarface nog een megalomane psychoot wiens droom het was om een misdaadrijk uit te bouwen; dan is Carlito Brigante, de crimineel op vrije voeten in Carlito's Way, een legende op retour. Net vrij uit de gevangenis dankzij zijn gewiekste advocaat Kleinfeld (een atypische Sean Penn) wil Carlito gewoon van een rustig leven genieten. Algauw wordt echter duidelijk dat dit niet van een leien dakje zal verlopen. Nog maar pas op bezoek in zijn oude buurt wordt Carlito aangeklampt door bekenden en kompanen uit “de goeie ouwe tijd” én raakt hij bijna meteen betrokken bij enkele moorden en een schietpartij. Als dan ook nog zijn advocaat letterlijk en figuurlijk in woelige wateren terechtkomt en hij de hulp van Carlito inroept is het hek volledig van de dam en stevent de film genadeloos af op een  onafwendbare, noodlottige finale.

Toegegeven, inhoudelijk biedt Carlito's Way weinig nieuws. Het verhaaltje van de crimineel die wil stoppen maar niet kan, is zo oud als de straat. Maar toch slaagt scenarist David Koepp erin om vaart en intrige in het scenario te gieten. De incidenten volgen elkaar in hoog tempo op en Carlito's voice-over - die haast melancholisch en zelfbewust de gebeurtenissen becommentarieert - schept rust en sfeer. 

Zo is de romance tussen Carlito en danseresje Gail (Penelope Ann Miller) bijzonder mooi en volwassen weergegeven. Haar personage wordt relatief laat geïntroduceerd maar gaat toch een belangrijk deel van de plot bepalen; zij is Carlito's laatste uitweg. Als hij de relatie met haar kan laten werken, dan is hij een vrij man. Maar de straat blijft roepen als een sluwe sirene; de scène waarin hij haar probeert uit te leggen wat loyaliteit in zijn wereld betekent en hoe hij daar gehoor aan moet geven is bijzonder krachtig en zelfs ontroerend.

Tragische figuur
Het is dan ook niet eerlijk om Carlito's Way met Scarface te vergelijken. Het zijn beide gangsterfilms met Al Pacino; maar daar houdt de vergelijking dan ook op. Waar Tony Montana in Scarface een gewetenloos monster is; is Carlito een intelligenter maar vooral gevoeliger man; steeds op het foute moment op de foute plaats. We beweren echter niet dat hij niet verantwoordelijk is voor zijn daden; ook hij graaft zijn eigen graf. Carlito wil zijn leven beteren maar het lot – karma – laat dat niet toe. Hij is dan een ook een tragische figuur; een moordenaar met puppy-ogen die zijn impulsen onder controle wil houden en steeds opnieuw weer faalt.

Minstens even belangrijk is Carlito's advocaat Kleinfeld (Penn), een misselijkmakend schepsel dat iets te gretig geniet van de privileges die hij heeft verworven na het verdedigen van belangrijke gangsters. Kleinfeld wordt het slachtoffer van megalomanie en machtsmisbruik en begint zich steeds meer als een misdadiger te gedragen; met dodelijke gevolgen. Hij voelt zich  immers oppermachtig en ongenaakbaar. Carlito mag zijn advocaat dan wel eeuwig dankbaar zijn, het is door hem dat hij opnieuw ten onder gaat.

In de bijrollen herkennen we een heleboel bekende gezichten: Luis Guzmán als Carlito’s straatmakker, een jonge John Leguizamo als rivaal Benny Blanco en een fantastische Viggo Mortensen in slechts een scène als verrader Lalin.

Maar de echte ster is Brian De Palma in de regiestoel. Wat de film tot ver boven de middelmaat doet uitstijgen is zijn zwierige regie, die ook doet denken aan het werk van Paul Thomas Anderson voor Boogie Nights, dat enkele jaren later verscheen. De Palma's camera zweeft als een personage doorheen de nachtclubs van de jaren '70 en schept een uitstekend, aanstekelijke tijdsbeeld.

De film mondt tenslotte uit in een fantastische finale: een virtuoze scène waarin Carlito in een treinstation wordt achtervolgd door vier gangsters. De Palma maakt naar goede gewoonte gebruik van lange takes en bouwt de spanning, geholpen door heerlijk bombastische filmmuziek van Patrick Doyle, meesterlijk op. De techniek achter de sequentie laat zich misschien verraden maar dat mag de pret niet drukken. De race doorheen het station is een van de allerbeste (en ook leukste) scènes die wij ooit hebben gezien waarin iemand van punt A naar B moet geraken; terwijl externe factoren hem trachten te stoppen.

Pacino gooit zich vol overgave in zijn rol, met niet minder gedrevenheid dan die voor Tony Montana. En Carlito mag dan misschien wel niet dezelfde iconische uitstraling hebben maar dat maakt het personage niet minder boeiend.

Carlito's Way is een uitstekende, swingende en bijzonder spannende misdaadthriller die een meer dan volwaardige plaats in het oeuvre van De Palma verdient!

THEMA - PASSIE VOOR DE PALMA
In januari en februari herbekijken we bij Planeet Cinema enkele films van Brian De Palma. Zijn nieuwe film Passion speelde op het Filmfestival van Gent en gaat op 13/2/2013 uit in de bioscoopzalen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Miramax
CIDADE DE DEUS
Gangs of Rio
>>>