Meteen naar de tekst springen

INDEX >> FESTIVALS >>

LEIDS FILM FESTIVAL
Het filmmenu van de Chinese bioscoopbezoeker

 

Bob van der Sterre | 04/11/2012


Share/Bookmark

Het is een interessante vraag die eind oktober op het Leids Film Festival (LFF) werd gesteld: kijkt de gemiddelde Chinese bioscoopbezoeker in Guangzhou ander soort films dan die van Antwerpen? In het programmaonderdeel The Reel China zijn drie films vertoond die vooral populair zijn in China. Hoe kijk je als westerling naar een film voor de Chinese bioscoopbezoeker? Planeet Cinema doet de test. Tegelijk wat informatie over de grote economische strijd die wordt geleverd om Chinezen aan buitenlandse films te helpen.

Docent Chinese literatuur en film in Leiden, Anne Sytske Keijser, legt in het festivalmagazine kort uit waar Chinezen in 2011 vooral interesse in hebben: “De jonge Chinese filmkijker (leeftijd 20-35 jaar) is opgegroeid met een onbeperkt filmaanbod op illegale videobanden en dvd’s, waarbij geen filmcultuur wordt overgeslagen. In dvd-zaakjes in Peking kun je eenvoudiger een luxe box met alle films van bijvoorbeeld Antonioni kopen dan in de gemiddelde dvd-winkel in Nederland.”

“Bioscoopbezoekers gingen in 2011 vaak naar lichte, romantische komedies van eigen bodem, zoals Love Is Not Blind – misschien omdat ze zonder groot plan gemaakt zijn en geen politieke of sociale boodschap willen brengen. Goede acteurs, chemie tussen de belangrijke hoofdrolspelers, woordgrapjes… dat zijn de ingrediënten die werken. Vernieuwende, kleinschalige vechtfilms trekken ook nog wel publiek.”

“Een film als The Sword Identity combineert actie met ruimte voor de ontwikkeling van personages, en juist dat laatste wordt gewaardeerd. Een derde belangrijke trend is de verfilming van romans en televisieseries. Vorig jaar bracht Zhang Yimou’s ‘kleine’ film Under The Hawthorn Tree, gebaseerd op de gelijknamige populaire internetroman, omgerekend 22 miljoen dollar op.”  

Ouderwetse samuraifilms
The Sword Identity
van Xu Haofeng is geen The Bourne Identity met een zwaard, maar een traditionele zwaardvechtfilm. Een superieur vechter ontsnapt aan een achtervolging en dwaalt rond door de grachten van een garnizoensstadje. We hebben het hier over de vijftiende eeuw. Ondertussen zit het leger te peinzen over hoe ze een andere mysterieuze supervechter kunnen verslaan. Die zit op een boot achter een gordijn en slaat iedere soldaat neer in een vloeiende beweging. Die vechter achter het gordijn is een dame die (in één nacht) de vechttechniek heeft geleerd van de superieure vechter. Hij papt ook aan met de prinses en ook zij gaat voor hem vechten.

De atmosfeer in de film is geweldig. Niets blinkt, nergens is er overdadige actie of zijn er lichteffecten. Je proeft de sfeer van ouderwetse samuraifilms. Belangrijke blikken, koele actiescènes, schrapende zwaarden.

Het idee van een mysterieus zwaard achter een gordijn beviel me wel, maar de film is schaars in zijn informatie en brengt zo een verhaal waar ik geen touw aan kon vastknopen. Waarom dit hele gedoe met de rebel en zijn zwaard en dat bootje? Het is gewoon cool – daar moeten we het mee doen.

Ik ben over deze film veel klachten over gebrek aan snelheid tegen gekomen. De actiescènes zijn ook meer ‘beeldend’ bedoeld dan als topsnelle actie. Mogelijk wordt die stijl meer geprezen in China dan bij ons. Toch is er wel veel overdrijving in geluid. Zelfs een jas uittrekken klinkt alsof er een zwaard getrokken wordt.

Conclusie: de film is door en door Chinees maar kan wel door een liefhebber van het genre in het Westen gewaardeerd worden.

De elite 34
Met een potentiële markt van een miljard filmbezoekers – en een groeimarkt van jewelste – loont het voor productiemaatschappijen om in China te investeren. De omzetten van Chinees bioscoopbezoek zijn in tien jaar tijd vertienvoudigd. Sinds vorig jaar gaan er jaarlijks meer mensen in China naar de bioscoop dan in Japan. Die trend gaat nog wel even door dankzij de toegenomen welvaart. Maar, uiteraard, zo makkelijk is het allemaal niet. Er zijn nogal wat hindernissen.

Hindernis 1: er worden in China maar 34 buitenlandse films toegestaan per jaar. Dat was overigens tot begin dit jaar nog maar twintig. Dit quota telt niet voor films in 3D of IMAX. Zodoende werden in 2011 in totaal 61 films geïmporteerd. Meer dan de helft was Amerikaans. Het staatsbedrijf China Film Group (CMG) regelt dat allemaal. De Wereld Handels Organisatie vond in 2009 dat het niet normaal is als een staatsbedrijf de import controleert. De Chinezen hebben vermoedelijk de mening dat het niet normaal is dat de WHO zich daarmee bemoeit.

Het is van het allergrootste belang voor Amerikaanse studio’s om tot die elite 34 te horen. In 2011 bedroeg de opbrengst van Transformers Dark of the Moon in China een kleine 172 miljoen dollar, en van Kung Fu Panda 2 bijna honderd miljoen. De top drie van best bezochte films in China in 2012 zijn ook allen Amerikaanse films.

Het meest lucratief momenteel zijn 3D-films. In 2011 kwamen maar liefst dertig 3D-films uit, waarvan veertien uit de VS, en die vormden tezamen veertig procent van de totale bioscooprecette.

Hindernis 2: een deel van je inkomsten gaat naar de Chinese overheid. De buitenlandse films worden namelijk vertoond op basis van winstdeling. Als je daar tegen bent als producent, dan kun je beter niet aan het Chinese avontuur beginnen. Hier stappen communisme en kapitalisme gezamenlijk in een interessante economische draaimolen.

Soap in filmvorm
Een meisje dat werkt bij een bureau dat huwelijken plant, ziet haar vriendje met een ander. We volgen haar in Love Is Not Blind (2011) tijdens haar werk en haar ontmoetingen met mannen. Ondertussen verwerkt ze de relatie.

Het is vrij snel duidelijk: soap in filmvorm. Op maat gesneden film voor de moderne jonge Chinese vrouw, als een Bridget Jones in Shanghai. Speeddates, romantiek met mannen, vriendschappen, een zelfstandig denkende meid. ‘Je hebt nog nooit een afspraakje gehad met een complex en emotioneel ontwikkelde vrouw, dat is duidelijk.’ Ze giechelt terwijl een vriendje haar haren knipt en ze een potje op haar hoofd heeft. Dat soort dingen.

Dat leven van de zelfstandige jonge vrouw in China verschilt zo te zien opmerkelijk weinig van het leven van een vrouw aan de andere kant van de wereld. Dezelfde obsessie met gênante situaties, dezelfde hang naar dappere mannen, dezelfde grilligheid. Vermoedelijk allemaal topgeestig voor de Chinese vrouw in Shanghai. En of dit het moderne China is? Het meisje droomt nog na over een date die ze had bij ijsmagnaat Häagen-Dasz.

Omdat de meesten onder ons het niet kennen, het moderne China, kun je via deze film iets leren over de posities van bazen, de communicatie tussen man en vrouw, het bespreken van relatieproblemen (geen probleem), de houding van rijke Chinezen en de omgang tussen collega’s.

Conclusie: de film ligt dichtbij de westerse films en zal liefhebbers van het romcom-genre plezieren. Voor op andere genrefilms is het ongewone gebruik van computertechnieken, en opvallend gebruik van design en interieur.

Samen filmpje maken?
Een alternatief voor de elite van 34 is om zelf films te produceren in China. De productie ligt tegenwoordig ook hoog. Alleen de VS en India maken meer films. Cinemagoud! Maar helaas gaat het hindernissenverhaal hier gewoon door.

Hindernis 3: Als je je al niet uit het veld laat slaan door staatsbureaucraten die de censuur toepassen, moet je weten dat je wettelijk geen films kunt produceren zonder een co-producerend Chinees bedrijf. DreamWorks is daarom begin 2012 een joint-venture aangegaan met diverse Chinese bedrijven. “Een technologische samenwerking”, zo wordt dat gezien in China. En dan mag je nog steeds maar veertig procent van de omzet houden.

Hindernis 4: Dan zijn er van de coproducties maar heel weinig films die in beide markten succesvol zijn. Er wordt dus ook geadviseerd te kiezen: of Westers, of Chinees. Maar niet beide cinemadoelgroepen proberen te bereiken, met het waarschijnlijke resultaat dat je geen van beiden bereikt.

Overwin je deze hindernissen, dan wacht je mogelijk het ware cinemagoud. Van de meest populaire filmproducties (de top 50) zijn er in China uiteindelijk maar negen procent echt van Chinese afkomst. Veel  meer (43 %) is via een coproductie. In de meeste gevallen: China en Hong Kong.

Verrukkelijk sentiment
De hagedoornboom had rode besjes nadat helden voor de communistische revolutie er waren gevallen. Dat is in Under the Hawthorn Tree (2010) het verhaal dat de communistische partij ervan gemaakt heeft en dus de waarheid. De ouders van Jing zijn vanuit de stad gedwongen om hier aan de slag te gaan. Voorzichtigheid is troef. Een vervelend voorval kan zo hun reis terug naar de stad in gevaar brengen. Moet ze net verliefd worden op een boerenzoon, Sun.

Wat een verrukkelijk sentiment. Er is wat mij betreft maar één volk dat liefdessentiment zo weet te brengen dat ik er als een sukkel voor val: de Chinezen. Net als eerder werk van Zhang Yimou vind ik dit erg ontroerend; er is dan even niets belangrijkers op de wereld dan de lotgevallen van Jing en Sun. Het beste is om deze film een keer laat op de avond te gaan kijken en je totaal over te geven aan de romantiek. ’Als je leeft, zal ik niet sterven, maar als je sterft, ben ik echt dood.’ Welke westerse acteur zou zo’n zin nou ernstig kunnen uitspreken zonder belachelijk te klinken?

De film is aan de trage kant, en het verhaal zo diep als een vijvertje, maar daar staat dan wel voortreffelijk acteerwerk tegenover, en een passend Zhang Yimouïaans stilisme.

Conclusie: de film is vermoedelijk te langzaam, te deugdzaam en te romantisch voor veel westerse kijkers. Wij begrijpen te weinig van zaken als tederheid en nederigheid.

Populair in China 2011
Ook in 2011 deden Hong Kong-actiefilms en hun geniale pulp het nog goed bij het publiek. Voor de Hong Kongse blockbuster Flying Swords of the Dragon Gate 3D (met Jet Li) werd de special effects-maker van Avatar ingehuurd. Overheard 2 is een andere actiefilm uit Hong Kong die het goed deed in 2011.

Taiwan is een andere bron. Daar verscheen in 2011 Warrior of the Rainbow: Seediq Bale. Epische actiefilm à la Dances With Wolves voor de ‘Seediq’, een Taiwanese groep aboriginals. Er werd in Taiwan stevig over de film gediscussieerd omdat er een soort taboe rustte op de geschiedenis van deze groep. Lastig te verkopen voor het buitenland en daarom hier vermoedelijk niet langs geweest.

Taiwan munt ook uit in lichtvoetige, makkelijke films. In de film Kora reist een jongen te fiets van Taiwan naar Yunnan, bij de grens van Tibet. You Are the Apple of My Eye is een Taiwanese film over jongeren en seksualiteit. In de Taiwanese versie zaten nogal wat seksscènes. Die waren vervolgens in de Chinese versie spoorloos. Volgens een recensie is de film ‘een combinatie van een puur liefdesverhaal en American Pie’. En dan was er nog A Simple Life, over een vriendschap tussen een jongen en een vrouw met kanker. Prijzenwinnaar op westerse festivals.

Dan de films van China’s al dan niet bestaande zesde generatie regisseurs; charmante, eenvoudige films over het dagelijks leven, zoals Love Is Not Blind en Piano in a Factory. De laatste film laat speels het dagelijks leven van Chinezen zien in de grote stad, en het lichtvoetige verhaal gaat er ook prima in. Een aanrader.

Chinese anime is eindelijk in opkomst. Kuiba is een Chinese anime die, voor Chinese begrippen, entertainend en volwassen is. Maar niet alles wat in China uitkomt betekent dus rijkdom. Deze film leverde 3,5 miljoen yuan op, tegen een kostenplaatje van 35 miljoen yuan. In dit genre gaat ongetwijfeld meer komen.

In het tijdperk van de luiheid kan het vinden van de films nog wel een probleem veroorzaken. Maar veel Chinese films zijn maar een You Tube-zoekopdracht van ons verwijderd. Een beetje zoeken leverde al zo de volgende titels op: You Are The Apple Of My Eye (2011, Taiwan), Love You You (2011, HK), Under the Hawthorn Tree (2010), Hear Me (2009, Taiwan), Lethal Hostage (2012), One Wrong Step (2011), The Four (2009, HK).

Bronnen:
Screendaily.com, China Film co-production report - the Survivor’s guide (CMM Intelligence), Imdb.com; ‘Wat kijkt China? Films voor het collectieve geheugen’, artikel Anne Sytske Keijser.

 

 


De 7e editie van het Leids Film Festival vond dit jaar plaats van 23 tot en met 28 oktober 2012. Website: http://www.leidsfilmfestival.nl

Chinese Top 10 films in 2011
1. Transformers: Dark of the Moon - $172.86m (RMB1.089bn)
2. Kung Fu Panda 2 - $96.82m (RMB610m)
3. The Flowers of War - $92.83m (RMB488m) *
4. Pirates of the Caribbean: On Stranger Ties - $73.81m (RMB465m)
5. Flying Swords of the Dragon Gate - $68.89m (RMB434m) *
6. Harry Potter and the Deathly Harrows Part II - $65.08m (RMB410m)
7. Beginning of the Great Revival - $64.92m (RMB409m)
8. Love is Not Blind - $55.71m (RMB351)
9. The Smurfs - $41.27m (RMB260m)
10. Fast and Furious 5 - $40.63m (RMB256m)

* Op moment van schrijven nog in release.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Tartan Video
SAMARIA (SAMARITAN GIRL)
Vergeving en boetedoening
>>>