Meteen naar de tekst springen

INDEX >> FESTIVALS >>

FILMFESTIVAL OOSTENDE
De vrouwen van Oostende

 

Matthias Van Wichelen | 28/09/2012


Share/Bookmark

Nieuwsgierige filmliefhebbers zagen op het Filmfestival in Oostende goede, heel goede en fantastische films. Ze draaien nu in de bioscoop. Planeet Cinema was vooral onder de indruk van een aantal straffe vrouwen: Michelle Williams geregisseerd door Sarah Polley in Take This Waltz, het integere DDR-drama Barbara, Alicia Vikander in de toekomstige Oscarwinnaar A Royal Affair en Ruby Sparks, geschreven en gespeeld door Zoe Kazan. Vier niet te missen films.

De combinatie Sarah Polley - Michelle Williams slaat gensters in Take this Waltz, een ongrijpbare, niet te catalogeren film over de liefde in al zijn mooie en gruwelijke facetten. Filmliefhebbers die houden van rechtlijnigheid zullen kreunen en puffen want ze zien een bluesy, teder, grillig en tragikomisch liefdesdrama dat maar eigenzinnig blijft kronkelen en meanderen zonder ooit een duidelijke richting uit te gaan.

Michelle Williams speelt Margot, een schrijfster van toeristische brochures. Op een werktrip naar een uithoek van Canada ontmoet ze Daniel (Luke Kirby). Boy meets Girl, maar dan net iets anders en ingewikkelder want Williams is gelukkig getrouwd met kookboekenschrijver Lou (Seth Rogen).

Regisseur Sarah Polley is zelf een zeer fijne actrice – check Mr. Nobody, The Sweet Hereafter, The Weight of Water, Go – maar achter de camera is ze nog begaafder dan er voor. Wellicht is de Canadese op haar best achter de schrijftafel. Het ontroerende Alzheimerdrama Away from Her was al een sprekend bewijs van haar talent als scenariste. Ze kreeg er een Oscarnominatie voor. Met Take this Waltz bevestigt ze. Haar nieuwe film is een  opeenvolging van heel straffe, buitengewoon sterke en enkele ronduit geniale scènes.

Polley puurt het allerbeste uit Michelle Williams, laat Luke Kirby schitteren als romantische uitdager en doet Seth Rogen uitblinken in de moeilijkste en veruit ondankbaarste rol uit de film. Het is meteen ook de meest ingetogen en volwassen vertolking uit zijn nu al indrukwekkende carrière. Het drietal kruipt in de huid van heel alledaagse, doodnormale onopgesmukte personages die geheel tegen hun wil terechtkomen in een liefdesstorm.

Take This Waltz is een bioscoopfilm over liefde, verliefdheid, passie en romantiek waarin Sarah Polley mensen laat zien die in de verste verte niet lijken op filmpersonages. Het is cinema die zegt dat het leven geen cinema is. In Williams heeft ze de gedroomde vertolkster gevonden voor haar emotioneel geladen verhaal dat doet dromen over grote, vurige liefde maar tegelijkertijd diep verankerd zit in de pijnlijke realiteit van het dagelijkse leven.

Film na film - zonder enige verslapping - bewijst Williams hoe goed ze is. Met een verbazingwekkende vanzelfsprekendheid speelt ze ook nu een heel herkenbare, kwetsbare, pure, fragiele vrouw. Hoe ze het doet is niet te achterhalen, maar zelfs wanneer ze muffins bakt in een rood-wit gestreept H&M-shirt spat de intensiteit van het scherm. Williams acteert niet. Ze is. Ze komt in beeld en er gebeurt iets magisch.

In Take the Waltz doet ze over wat ze flikte in Blue Valentine, My Week with Marilyn, Meek’s Cutoff, Incendiary en Wendy and Lucy. Margot is haar op het lijf geschreven: een vrouw die een onzichtbare strijd levert tegen zichzelf, vecht tegen haar verborgen en verboden gevoelens, die orde en rust moet scheppen in haar hoofd.

Margot heeft veel, zo niet alles te verliezen. Zalige spontane scènes – het koude water in de douche, de telefoonscène terwijl hij met zijn opdrachtgever belt – illustreren hoe stevig en warm haar huwelijk is. De heerlijk onconventionele manier waarop Margot en Lou met elkaar omgaan, hun kleine gewoontes, zijn zachtaardigheid en haar onzekerheden komen erg vertrouwd over. Margot en Lou vormen een mooi koppel. Margot en Daniel zouden ook een mooi koppel vormen.

Kiezen tussen twee mannen is niet simpel. Het is een moeizaam, pijnlijk proces dat gepaard gaat met achterdocht, twijfel en paniek. Het scenario bouwt niet op naar de kus – het is niet zeker of die er wel komt – maar kijkt veel verder en dieper. Het onderzoekt hoe Margot gedwongen door de omstandigheden op zoek gaat naar zichzelf, keihard geconfronteerd wordt met haar beperkingen, hoe ze grenzen overschrijdt en onherroepelijke beslissingen neemt. Nooit is zeker of ze op het juiste pad zit.

Take this Waltz is een donkere, rauwe, wrange, doorleefde film over Margots lef en durf. Niet over het resultaat. Het werkt wonder wel dankzij een grootse Williams en dankzij Sarah Polley’s visuele zeggingskracht. De scène in het bijna lege café is filmkunst. Niet alleen is de spanning in de dialoog meesterlijk opgebouwd, ook de manier waarop ze eindigt is puntgaaf: verrassend en onvermijdelijk. In de Take my waltz-montage en de roller coasterscènes komen visueel vernuft en gevoel voor timing perfect samen. Cinema die het oog verwent en een raak verhaal vertelt: mooi is dat.

Het bijzondere in het alledaagse
Barbara wil verhuizen naar West-Berlijn. Haar verzoek wordt geweigerd en de jonge dokteres wordt aan het werk gezet in een verouderd ziekenhuis in een uithoek van de DDR. De gelijknamige film speelt zich af aan het eind van de jaren ‘70 van de vorige eeuw, de periode van de Berlijnse Muur en het IJzeren Gordijn. De tijd ook dat Oost-Duitse atletes een snor hadden en tientallen gouden medailles wonnen op de Olympische Spelen.

Helaas ook de periode dat de communistische partij overal informanten had. Het netwerk uit Das Leben der Anderen is onzichtbaar maar alomtegenwoordig aan het werk. Barbara weet niet wie ze kan vertrouwen in haar nieuwe omgeving: zij die haar spontaan komen helpen of in tegendeel net zij die haar links laten liggen.

Regisseur Christian Petzold en hoofdrolspeelster Nina Hoes zijn ervaren maar relatief onbekende namen uit de Duitse cinema. Na deze film kent heel de wereld hen. Barbara is een zeldzaam evenwichtige, doordachte en psychologisch uitstekend opgebouwde film.

Het hoofdpersonage is geen heldin of martelares  omdat ze verbannen is. Daar heeft ze uiteindelijk zelf geen enkele verdienste aan. Voor hetzelfde geld kreeg ze wel een stempel en was ze pleite. Nu niet. Nu moet ze zien om te gaan met de situatie, zich aanpassen aan een saaie stad, een vreemde werkplek en uitzoeken wie haar vrienden zijn. Strijd tegen het regime is geen issue. Ze legt zich - alvast tijdelijk - neer bij het gegeven en gaat door. Eens ze haar witte jas aan heeft, bekommert ze zich om haar patiënten, net zoals vroeger.

Met een drietal personages en een bescheiden, beheersbaar verhaal schetst Petzold een meeslepend, onthullend beeld van het dagelijkse leven in de DDR. Politiek kreeg geen plaats in het scenario, hoewel het voor 99% het leven van de personages bepaalt en beïnvloedt. Barbara stelt mensen centraal: hun beslissingen en daden, hoe triviaal die op het eerste gezicht lijken. Achteraf is er geen enkele – echt niet één - scène die je vlot navertelt op café maar het geheel is een waarachtig, humaan stuk cinema over het bijzondere in het alledaagse leven.

Nina Hoss speelt haar rol zoals Petzold zijn film regisseert: nuchter en eerlijk. Barbara had het zich wellicht allemaal anders en beter voorgesteld maar ze recht haar rug. Zoekend en tastend richt ze zich op de toekomst. De overtuiging dat het allemaal nog in orde komt, groeit maar langzaam. Geleidelijk ontspant ze zich, maar nooit helemaal. Dat kan ze zich als banneling niet veroorloven. Die emotionele spreidstand is niet eeuwig houdbaar. De psychologische spanning niet langer te harden. De innerlijke onrust uit zich in kleine gebaren, een blik, een aarzeling. Hoss acteert fluisterend. Ze laat de kijker zelf interpreteren wat Barbara denkt en voelt. De band die ze smeedt met het publiek maakt van Barbara een intense, persoonlijke filmervaring.

Subtiele metamorfose
De Engelse tiener Caroline Mathilde is de spin in het koninklijke web in het fluwelen Deense historische drama A Royal Affair (En kongelig affære). Ze is vijftien als ze trouwt met haar neef Christian VII, koning van Denemarken en Noorwegen. Tegenwoordig weet een jonge vrouw heel goed waar ze aan begint als ze het aanlegt met een prins of koning.

In 1766 was monarchiewatcher nog geen officieel beroep. Zo komt de Britse er pas bij haar eerste ontmoeting achter dat haar echtgenoot - eufemistisch gesteld - geestelijk niet helemaal volgroeid is. Op haar stappen terugkeren is onmogelijk. Eens geïnstalleerd in het paleis merkt ze dat de zwakke koning door vriend en vijand gemanipuleerd wordt. Ze besluit dan  maar ook haar eigen voordeel te halen uit de situatie.

Mikkel Boe Følsgaard werd in Berlijn bekroond voor zijn geïnspireerde interpretatie van de debiele koning. Mads Mikkelsen is grandioos zoals hij altijd grandioos is. Tussen de twee mannelijke giganten schittert Alicia Vikander: een mooi, frêle meisje met een sterke wil en een geslepenheid die je niet vermoedt achter haar onschuldige snoetje.

Fanatieke volgers van de Scandinavische cinema herkennen haar van haar gevoelig gespeelde hoofdrol in het sterke Zweedse Till det som är vackert (Engelse titel: Pure), een film die hoge ogen gooide op filmfestivals wereldwijd. A Royal Affair is haar absolute doorbraakfilm. Het helpt natuurlijk dat het een klassieke, magnifiek mooie, intelligente, helder vertelde en elegante film is met een boeiend, actueel verhaal.

Koningin Caroline is een gewiekste politica die haar mannen vanuit de achtergrond stevig in haar greep heeft. Vikander speelt ingetogen alsof ze wil verhullen hoe machtig en sexy ze is en hoe revolutionair haar gedachten zijn. Onmerkbaar – tegen alle verwachtingen in – evolueert ze van een tienermeisje dat gefnuikt wordt door de hofhouding van het paleis tot de daadkrachtige vrouw die haar land voor altijd in een nieuwe plooi zou leggen.

Haar subtiele metamorfose is de katalysator van de film. Vikander speelt met de camera, steelt iedere scène waar ze in zit. Moeiteloos vangt ze het licht en tilt ze ieder  ogenschijnlijk banale tafereel naar een hoger niveau. Ze heeft de sterke, stralende presence van de natuurtalenten.

Binnenkort is ze te zien in Joe – Atonement - Wrights nieuwe verfilming van Anna Karenina. Nieuwe frisse gezichten zijn er nooit te veel in de Europese cinema. Vikander heeft haar plekje veroverd en ziet er niet naar uit dat de Zweedse het snel zal afstaan.

De koe bij de horens
Een even frisse verschijning – deze keer aan de andere kant van de Oceaan – is Zoe Kazan. De 31-jarige schreef het scenario van Ruby Sparks waarin ze met veel panache het titelpersonage speelt. Haar vriendje Paul Dano is haar mannelijke tegenspeler. Misschien herkent u het duo uit Kelly Reichardts vrouwenwestern Meek's Cutoff.

Misschien, de kans is klein want de gezichten van de acteurs zaten meestal verborgen onder gigantische hoeden. Zoe Kazan is overigens de kleindochter van Elia, de legendarische regisseur van A Streetcar Name Desire, On the Waterfront, East of Eden en Splendor in the Grass. Vader Francis schreef de scenario's van onder andere  At Close Range en Reversal of Fortune.

De verwijzing naar haar iconische grootvader is onvermijdelijk, maar als ze films blijft schrijven van het Ruby Sparks-niveau zal de aandacht snel verschuiven naar haar eigen werk. Om er meteen nog een vergelijking met een andere grootheid tegen aan te gooien: Ruby Sparks is het soort film dat Woody Allen de laatste twintig jaar niet vaak genoeg gemaakt heeft: grappig, vinnig en origineel. De gedachte aan Michel Gondry is ook niet ver weg.

Paul Dano speelt een schrijver die tien jaar geleden met zijn debuutroman literaire brokken maakte. Sindsdien kampt het godenkind met een hardnekkig writer’s block en de heilige schrik dat zijn succes een toevalstreffer was. Een depressief, neurotisch genie zonder inspiratie. Een psychiater die ter hulp schiet. Een fictief personage dat tot leven komt. Het uitgangspunt is niet uitzonderlijk origineel. Wat volgt gelukkig wel. Zijn lief op papier staat in de keuken en is nu zijn lief in het echt. Het verhaal gaat alle kanten op, behalve die van de voorspelbaarheid.

Zo verspeelt Zoe Kazan geen tijd en moeite aan de vraag of Ruby echt bestaat of dat ze het product is van de auteurs haperende fantasie. Ze vat de koe bij de horens, bespaart op meligheid en onderzoekt met een speels, licht sardonisch genoegen de complexe relatie tussen de auteur en zijn creatie.

De introductie van Ruby Sparks’ schoonouders – overrijpe hippies heerlijk gespeeld door Annette Bening en Antonio Banderas – is een gouden humoristische zet. Ook de broer van de schrijver krijgt een stevige, invloedrijke rol. Ze is slim zonder pedant te worden, hip en anders zonder te forceren. Het verhaal zit strak en evenwichtig in elkaar. Het is een mooie mix van romantiek, lol, spanning, verrassing, drama, scherpte en verbale voltreffers.

De manier waarop Kazan haar zelf geschreven personage speelt, is al even offbeat als haar scenario. Kazan is verre van een klassieke schoonheid maar met  haar luchtige, springerige uitstraling zuigt ze moeiteloos alle aandacht naar zich toe. Ze roept vragen op, prikkelt de nieuwsgierigheid. Kazan-de-actrice is even apart, intrigerend en getalenteerd als Kazan-de-scenariste. Ze mogen nog vaak samenwerken en knappe indiefilms op de wereld loslaten. Of wat zou het geven mocht ze Zooey Deschanel aan boord nemen van haar volgende film?

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Blueprint Pictures
IN BRUGES
In fuckin' Bruges?
>>>