Meteen naar de tekst springen
IFFR: een kwart miljoen bezoekers: tegenvallend? (c) Bob van der Sterre

INDEX >> FESTIVALS >>

IFFR 2012
Veel variatie maar geen grote pieken

 

Bob van der Sterre | 29/02/2012


Share/Bookmark

Het IFFR van 2012 – een zeer frisse editie dit keer, geen dag kwam het kwik boven het vriespunt – toonde wat meer variatie dan de vorige editie. Minder meer-van-hetzelfde arthousefilms. Het programma was chaotisch – als een allegorie op het momenteel in verbouwing zijnde Station Rotterdam.

Lees ook: Zeven films in close-up

De diversiteit had zo zijn goede en minder goede kanten. Aan de ene kant leek er iets minder angst te zijn voor genrefilms in de programmering. Aan de andere kant zou je maar voor weinig films je oma meenemen voor een uitje. Dat heeft vooral te maken met de ellendige teneur van de meeste films en een traagheid in beelden die zelfs oma’s zou moeten ergeren. Maar ook omdat niet zo heel erg veel films echt goed waren.

Je zou je oma bijvoorbeeld niet snel meenemen naar de film die het meeste rondzong op het festival: Shame. Van dit portret van een seksverslaafde waren alle voorstellingen ruim van te voren uitverkocht. Heeft dat met de film te maken of met het thema?

Niet dat het nu allemaal zo somber was. Zo was er Hugo, de 3D-kinderfilm van Martin Scorsese, en de winnaar van de publieksprijs, Monsieur Lazhar, een charmant portret van een Algerijnse immigrant die in Canada gaat lesgeven en à la Être Et Avoir in contact komt met de kinderen.

Het IFFR experimenteerde met informatieschermen voordat de voorstellingen begonnen. Zo konden mensen in de zaal twitteren en de vrucht van hun geestelijke inspanningen meteen lezen op het bioscoopscherm. ’38 Témoins. Traaaaaaag.’ Of een Italiaanse bezoeker die zich verbaast dat Nederlanders bij deze temperaturen nog steeds vrolijk op de fiets stappen.

Met 274.000 verkochte bioscoopkaartjes is het IFFR van 2012 wederom niet minder dan een enorme prestatie, maar als je weet dat het jaar ervoor 340.000 kaartjes werden verkocht, ga je wel uitzoeken waar het aan ligt. Waren het de verhoogde toegangsprijzen of was het gewoon de extreme kou? Het IFFR doet hier momenteel een onderzoek naar.

Special Ai Weiwei
Op dit festival werd de Chinese kunstenaar Ai Weiwei een hart onder de riem gestoken. Zo kon je afspreken ‘bij Weiwei’. Niet letterlijk bij hem persoonlijk natuurlijk, want hij heeft al een tijd huisarrest in China, maar in een café met zijn naam om de hoek bij De Doelen.

Weiwei is ook filmer en er waren talloze films van hem te zien in het Hidden Histories-programma. Dat zijn films die de Chinese overheid heeft verboden. Sommigen waren nooit eerder te zien. Dat doet denken aan de samizdat-uitgaven van de Russische schrijvers in het communistische tijdperk. Eenmaal meegesmokkeld naar het westen werden ze uitgegeven en verkocht, terwijl de Russen zelf destijds de werken niet mochten lezen. Nu geldt dat kennelijk voor films van Chinese regisseurs die joost mag weten hoe naar het buitenland gebracht worden, want een filmspoel valt toch meer op in de bagage dan een stapel kopietjes.

Programmeur Gertjan Zuithof noemde het ‘een belangrijk signaal’ van het filmfestival van Rotterdam omdat het volgens hem niet best is gesteld met de vrijheid van kunstenaars in China. In een interview zegt hij dat zelfs de filmschool in China illegaal is. De filmindustrie voor vrije filmmakers bestaat slechts ondergronds.

Niet alle films van Weiwei zijn even toegankelijk. Je kunt je niet voorstellen dat iemand Weiwei’s Beijing 2003 helemaal heeft gekeken, waarin hij met een auto door de Chinese hoofdstad rondrijdt en onderwijl filmt. De film duurt 150 uur – op zijn minst een festivalrecord. Weiwei filmde ook de 45 kilometer lange Chang’an boulevard in Peking. Filmduur: tien uur. Voor wie tien uur te lang is, en wie vindt dat niet, kan terecht bij Beijing: The Second Ring en Beijing: The Third Ring, respectievelijk een en twee uur durend.

(c) International Film Festival Rotterdam Meer toegankelijk zijn Disturbing the Peace en So Sorry. Daarin doet Weiwei à la Michael Moore pogingen om de waarheid achter corruptie in de bouwsector te achterhalen. Maar China is geen VS. Ai Weiwei wordt aldoor in de gaten gehouden door de politie en de animositeit loopt op, op zeker moment, waar geen camera aanwezig was, wordt hij zelfs in elkaar gemept.

Hierna reist hij vanwege een expositie af naar München. Daar merkte hij dat hij hoofdpijn heeft. In een ziekenhuis ontdekken ze de reden: een hersenbloeding. Een spoedoperatie redt zijn leven.

Kinderperspectieven alom
Veel films op het IFFR gingen over kinderen. Dat is geen nieuw thema natuurlijk. De Franse schrijver Léautaud klaagde al begin twintigste eeuw dat iedereen toen zijn best deed een verhaal vanuit kinderperspectief te schrijven. Maar zo’n hausse is wel even geleden.

Opmerkelijk is dat deze films bijna allemaal kiezen voor een verhaal waarbij kinderen zichzelf proberen te redden. In Les Géants zijn twee jongens van een jaar of vijftien door hun moeder in de steek gelaten. Ze gaan joyriden en plunderen de proviandkelder van de buurman. In Le Havre moet een illegaal jongetje van vijftien zich in een vreemde stad staande zien te houden. Nana is slechts vier en zij moet het in een film met gelijknamige titel in haar eentje zien te rooien.

(c) 20th Century Fox De kinderen zijn zonder uitzondering moedig. In Hugo (van Martin Scorsese) trekt een twaalfjarig jongetje zijn stoute schoenen aan in een zucht naar avontuur en in When the Lights Went Out is de dertienjarige Sally de enige in het huishouden die moedig blijft tegenover geesten. Ten slotte moeten twee broers in I Wish accepteren dat hun ouders gaan scheiden.

Het is wel interessant te weten waar deze interesse in hoe kinderen denken ineens vandaan komt. Heeft iedereen genoeg van het cynisme van Hollywood, van frauderende bankiers, van falende politici? Slaan we van de wederomstuit terug naar een hang naar kinderlijke onschuld? Zijn dit bovendien geen terugkerende golven en is dit mogelijk een terugblik naar de laatste grote kinderfilmtijd, de jaren tachtig? De kinderen van toen zijn immers de regisseurs van nu en de films uit je kindertijd, die vergeet je niet snel meer.

Getroebleerde karakters
Arthousefilms hebben het voordeel dat er meer mogelijk is op kunstzinnig gebied. Dat het niet altijd goed uitpakt (met name de parodie op hipstercultuur – tenminste, dat was vermoedelijk het idee – The Comedy was niet om aan te zien), is dan iets waar je mee moet leven.

Een nadeel is dat ook arthousefilms een formule hebben. Zo is er meestal sprake van een karakter dat we de hele film door volgen op zijn odyssee door de ellende. Dan weer volgen we een getroebleerde illegaal (The Invader), dan een getroebleerde en door de maffia gekidnapte dame (Miss Bala), dan getroebleerde mannen met enorm verdriet (Black Dove), dan een getroebleerde man met een seksverslaving (Shame), dan weer getroebleerde mensen die slechter af zijn na de Egyptische revolutie (Back to the Square).

(c) Cinéart Een nobel streven misschien, maar ik meet mijn kijkgenot vooral af aan originaliteit in stijl. En die stijl, die laat het vaak afweten. Meest hippe cliché: hoofdpersoon kijkt gepijnigd, achtergrondgeluid verdwijnt, een Arvo Pärt-achtig pianootje klinkt. In zeker de helft van de films gezien.

Er waren gelukkig meer fictiefilms die een andere dramatische aanpak volgden, zoals de verloren kinderen in Les Géants of het vluchtelingjongetje in Le Havre. De kinderen in Les Géants hebben hun vakantiehuis voor een appel en een ei verpatst aan een drugsdealer, maar ze blijven gewoon lachen. En aan het verblijf van de vluchteling in Le Havre laat regisseur Kaurismäki zien dat pittige thema’s ook vederlicht kunnen worden verbeeld.

Vernieuwende filmstijlen
In de Griekse films Alps, L en Unfair World zie ik de terugkeer van de stofkorrelige droogheid waar de Uruguyaanse filmmakers Rebella & Stoll naam mee hebben gemaakt. Of de absurdistische verhalen je nu aanstaan of niet – er is een stijl die je zelden ziet in de bioscoop.

Radicaal vernieuwend maar ook onverteerbaar was La Leggenda da Kaspar Hauser. Enorme letters op het scherm, discodreunen van de band Vitalic en ogenschijnlijke improvisatie, alsof Vincent Gallo maar een middag de tijd had (en ook nog een dubbelrol deed). De film is meer audio dan visueel te genieten. Alsof dat benadrukt moet worden, gaan de personages zich bekwamen in het dj-vak.

(c) International Film Festival Rotterdam Via Tatsumi zien we een portret, geanimeerd natuurlijk, van mangatekenaar Yoshihiro Tatsumi. Tegelijk zijn een aantal van zijn verhalen geanimeerd. Regisseur Eric Khoo maakte daarmee een zeldzaam eerbetoon.

Ace Attorney van Takashi Miike is een verfilming van een game. Dat is niet nieuw, wel de speelsheid en flair waarmee Miike het doet.

Speels is ook het idee van The Ultimate Pranx Case. De film wordt gepresenteerd als de footage van een grap die live op internet werd gestreamd. De grap met een meisje gaat helaas compleet fout. Film doet sterk denken aan The Blair Witch Project. Meer online-belevenis dan cinematografische betekenis. Ook dat is iets nieuws.

In Un Nuage Dans Un Verre D’Eau zien we een goudvis door de lucht zwemmen in een film die je toch als serieus drama zou bestempelen. Er gebeurt nog meer, van fladderende blaadjes tot animatie. Klinkt bekend wie wel eens Japanse films ziet. Het misstaat een beetje maar het is verfrissend dat wij in Europa ons ook eens durven te laten beïnvloeden.

In het Noorse Play volgen we een groep treiterende pubers. Ze stelen mobieltjes door te zeggen dat ze die mobiel herkennen aan de hand van een kras. Je ziet een zeer minutieuze reconstructie à la Elephant (het verhaal is gebaseerd op ware feiten) van een zo’n situatie. De film observeert hen zo afstandelijk als maar mogelijk en dat confronteert de kijker meer dan je denkt. De vraag is alleen of het echt zo interessant is.

En de zwartwitfilm Black & White & Sex gaat nog een stapje verder dan Dogville: we zien de hele film slechts een prostitué die in een studio een gesprek heeft met de regisseur. Ze praten over haar vak. Ze verandert weliswaar acht keer van actrice, maar haar karakter blijft hetzelfde. Dit huzarenstukje uit Australië was wonderwel entertainend maar beklijft voor geen cent.

(c) International Film Festival Rotterdam (c) 20th Century Fox (c) Cinéart (c) International Film Festival Rotterdam

De 41ste editie van het IFFR vond plaats van 25 januari 2012 tot en met 5 februari 2012. De volgende editie in 2013 zal plaatsvinden van 23 januari tot en met 3 februari 2013. Alle info: http://www.filmfestivalrotterdam.com/nl/

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Cineart
CONFITUUR
Meer van het bedroefde recept
>>>