Meteen naar de tekst springen
Cinéart

INDEX >> RECENSIES >> JOUEUSE

JOUEUSE
Een bevrijdende verslaving

boven middelmaat  

Matthias Van Wichelen | 16/08/2009


Share/Bookmark

Deze zomer staan opvallend veel kleine Franse films van vrouwelijke regisseurs geprogrammeerd in onze bioscopen. Le Hérisson en Ne te retourne pas draaien al. Partir en ook Joueuse zijn vanaf deze week te zien. Joureuse is het debuut van Caroline Bottaro. Haar film balanceert op alle vlakken op de rand van de afgrond.

Corsica is het indrukwekkende decor van deze geslaagde adaptatie van de roman De Schaakspeelster van de Duitse schrijfster Bertina Henrichs. Het boek speelt zich af op het Griekse eiland Naxos, de film op het zonovergoten Franse eiland met haar eigenzinnige en trotse bewoners.

Hélène (Sandrine Bonnaire) woont met haar echtgenoot Ange (Francis Renaud) en tienerdochter Lisa (Alexandra Gentil) in een bescheiden huisje in een dorp. Haar man werkt op de scheepswerf. Zelf is ze kamermeisje in een hotel en klust ze bij als poetsvrouw. Glorieus is haar bestaan allerminst maar ze lijkt tevreden met wat ze heeft. In tegenstelling tot haar dochter is de behoefte om het eiland te verlaten haar vreemd.

Op een middag ziet ze op het terras van de hotelkamer die ze poetst een schaakspel staan. Ze heeft het al vaker zien gezien, maar om een onverklaarbare reden raakt haar nieuwsgierigheid geprikkeld . Wanneer ze ook bij één van haar schoonmaakposten – de Amerikaanse huisdokter Kröger (Kevin Kline) die al jaren op Corsica woont – een spelbord ziet staan, is ze gebeten door het virus.

De dokter legt haar de elementaire regels van het spel uit. Hélène is meteen verslaafd. Ze geeft haar man een electronisch schaakbord als verjaardagscadeau en ze is dolblij wanneer hij er niet mee wil spelen. Nu moet ze het bord niet delen en kan ze ongestoord oefenen. De poetsvrouw wordt schaakspeelster. Kan een laagopgeleide poestdame schaken op niveau?

Het schaakspel is een metafoor. Door te leren schaken, haalt Hélène het uiterste uit zichzelf. Ze neemt risico's, daagt zichzelf uit, leert bij, verbaast haar omgeving en voorval zichzelf. Joueuse is een from zero to hero-film, al blijft het hero-gehalte realistisch. Het is niet alsof ze in de slotscènes om de wereldtitel speelt tegen Gary Kasparov. Gelukkig maar.

Regisseuse en scenarist Caroline Bottaro houdt het klein en rustig. Het verhaal van een uitgebluste vrouw van veertig die een tweede adem vindt en haar ketens afwerpt, is herkenbaar, warm en geloofwaardig. Sandrine Bonnaire is een belangrijke factor in het succes. De ervaren Française heeft de nodige fond om de vermoeide moeder te spelen. Ze lijkt zo weinig te doen. Haar efficiente, minimalistische vertolking is de levensader van de film.

Bottaro vult aan met razendknappe beelden van Bonnaire die naar het hotel fietst: links de huizenrijen, rechts de indrukwekkende rotsmassa's en de gapende afgrond. Bonnaire valt er niet in, net zoals de film niet ontspoort. Dat had gemakkelijk gekund.

Joueuse is een eenvoudige trage film maar wat gebeurt, is waardevol. Bottaro's behoedzame aanpak geeft het verhaal de nodige tijd en ademruimte om helemaal tot ontbolstering te komen. Tijdens de schaakpartijen richt ze de camera op de gezichten van de spelers. De tactische manoeuvres op het bord zijn ondergeschikt aan de de intensiteit waarmee Bonnaire en Kline intellectueel de degens kruisen.

De casting van Kevin Kline was een riscio. De Amerikaan speelt zijn eerste volledig Franstalige rol en hij doet dat geweldig goed. Hij vormt een verrassend goed stel met Bonnaire. Wanneer ze in het schemerdonker met gefronsd voorhoofd over het schaakbord gebogen zitten, slaan cinematografische vonken over.

Grote wereldschokkende cinema heeft Bottaro niet gemaakt. In haar eerste langspeelfilm toont ze dat ze boeiend kan houden wat bij een andere regisseur slaapverwekkend zou zijn. Haar verhaal is fragiel en niet flauw. De vertolkingen zijn doorleefd zonder dat ze al te nadrukkelijk zijn. Telkens blijft Bottaro aan de goede kans van de grens. Joueuse is een fijne, verfijnde film van een vrouw die zeker nog beter kan.

Gezien op het Europese Filmfestival van Brussel 2009


Titel: Joueuse
Genre: Drama
Speelduur: 1u37
Regisseur: Caroline Bottaro
Acteurs: Sandrine Bonnaire, Kevin Kline, Valérie Lagrange, Francis Renaud, Jennifer Beals, Dominic Gould, Alexandra Gentil, Alice Pol, Didier Ferrari, Laurence Colussi, Elisabeth Vitali, Daniel Martin

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Independent
THE ASSASSINATION OF RICHARD NIXON
Sean Penn redt de meubelen
>>>