Meteen naar de tekst springen
Universal Pictures

INDEX >> KLASSIEKERS >> CONAN THE BARBARIAN & THE DESTROYER

CONAN THE BARBARIAN & THE DESTROYER
The Riddle of Steel

 

Tim Veekhoven | 01/02/2009


Share/Bookmark

Conan the Barbarian behoort tot de oudere generatie van Amerikaanse striphelden. Conan de Cimmerian, een typische ‘sword and sorcery’-held, zag het levenslicht in een comic uit 1932 en verscheen daarna in tal van romans, games, een televisieserie en ook in twee bioscoopfilms met gouverneur Arnold Schwarzenegger in de hoofdrol.

Conan the Barbarian (1982)
Het Conan-concept van Edward Summer uit de jaren ’70 werd als een reeks films (zoals James Bond) opgevat maar dit idee raakte niet verder dan een screenplay. De schatrijke Italiaanse superproducer Dino De Laurentiis kocht vervolgens de rechten op de film (hij producete ook Flash Gordon en Dune in de beginjaren ’80) en liet Oliver Stone en John Milius een script schrijven. Hun verhaal had maar weinig te maken met de originele verhalen van Robert E. Howard, Conans geestelijke vader. Het script ontleende links en rechts elementen uit Conan maar ook uit de avonturen van aanverwante helden, zoals Red Sonja of Kull the Conquerer.

Als intro vertelt één van Conans vrienden (Akiro de tovenaar, tevens zijn kroniekschrijver) een verhaal uit het verleden van koning Conan. Conan (Arnold Schwarzenegger) wordt als jongen verkocht als slaaf nadat de manschappen van de demonische sekteleider Thulsa Doom (James Earl Jones) zijn stam en ouders hebben vermoord. Conan wordt een echte krijger die in het Oosten een speciale opleiding volgt en furore maakt als gladiator. Zijn meester schenkt hem de vrijheid en vanaf dan heeft Conan nog maar één doel voor ogen: zijn ouders wreken met de hulp van de god Crom.

Om Thulsa Doom het vuur aan de schenen te leggen krijgt Conan de hulp van zijn vrienden, zoals de dief en boogschutter Subotai. Conan wordt verliefd op de blonde krijgster Valeria Sandahl Bergman). Wanneer de eindstrijd zich aandient, trekt Conan er alleen op uit en bestrijd Doom op zijn eentje. Ondertussen kreeg Conans queeste nog een extra dimensie omdat Koning Osric (Max von Sydow) vroeg om zijn dochter uit Dooms handen te redden. Die extra opdracht zorgt natuurlijk voor complicaties.

De film stemt niet echt overeen de avonturen uit de comics, toch komt het ‘sword and sorcery’-aspect sterk aan bod. Conan speelt zich af in het zogenaamde Hyborian Age (na de val van Atlantis en voor de oude beschavingen). Conan is een Cimmerian, een volk dat in deze fictieve wereld leeft in de omgeving van Oekraïne en het Aziatische deel van Rusland. De film is sober door zijn eenvoud. De goed gedoseerde effecten zijn zeker geslaagd (de transformatie van Doom in een slang is briljant).

Eigenlijk telt de film slechts een handvol echte acteurs. Schwarzenegger scoorde met Conan zijn grote doorbraak en buiten James Earl Jones (Star Wars, Coming to America) als de slechterik Thulsa Doom en Max von Sydow (The Exorcist) als de oude koning Osric spelen er geen bekende acteurs mee. Subotai, de vriend van Conan, wordt gespeeld door Gerry Lopez, destijds een bekende surfer in de VS. Valeria wordt gespeeld door Sandahl Bergman, een danseres die later ook nog een rol speelde in Red Sonja. De andere rollen zijn voornamelijk voor jonge, niet onaantrekkelijke, actrices en voor bodybuilders, zoals Sven-Ole Thorsen (die later de rol van Tigris in Gladiator speelde).

In Conan the Barbarian wordt weinig gesproken maar dat is ook niet nodig. De actiescènes en de muziek van Basil Poledouris doen het voornaamste werk. De soundtrack werd pas op het laatste ogenblik geschreven. Aanvankelijk wilden de producers een popsoundtrack samenstellen. Dat plan ging gelukkig niet door. De muziek van Poledouris is prachtig en meeslepend en wordt gedragen door een herkenbaar leitmotif.

De kannibalistische orgiescène in de citadel van Doom wordt begeleid door een hypnotiserende wals die openbarst in een bombastisch spektakel van bloed en geweld. Een ander voorbeeld waar het gebrek aan tekst perfect wordt opgevangen, is de scène waarin de overgang wordt gemaakt van Conan als kind naar volwassene. Hij moet jarenlang een wiel voortduwen en wanneer hij zich als kind opricht, zien we plots de volwassen Conan in de plaats. Subotai en Conan praten zelden met elkaar maar wat er wordt gezegd is ‘to the point’ en toont dat deze twee krijgers de beste vrienden zijn geworden. Deze speciale sfeer (weinig tekst, desolate maar mooie landschappen) geeft Conan een zeer speciale, bijna betoverende uitstraling.

Centraal in de film staat uiteraard de wraak van Conan maar ook zijn liefde voor Valeria. Een derde thema is de ‘Riddle of Steel’ waarover Conans vader vertelde. Dit raadsel is het geheim van het smeden van ijzer, afkomstig van de god Crom. De kracht van het zwaard staat haaks op de filosofie van Thulsa Doom die misbruik maakt van de zwakte van de geest door mensen te indoctrineren in zijn sekte waar (enorme) slangen worden aanbeden. Uiteindelijk overwint Conans geloof het door Doom te onthoofden. Conan beseft dat niet alleen het ijzer dit heeft voor elkaar gekregen maar vooral het geloof in een bepaalde kracht. Dit – soms blinde – geloof van anderen gaf Thulsa Doom juist ontzettend veel macht en invloed waaraan Conan een einde maakte.

Conan the Barbarian is na al die tijd niet verouderd. Door zijn eenvoud, mooie muziek en het rechtlijnige verhaal is Conan een klassieker geworden in het genre. Echte ‘Sword and Sorcery’ is een niet zo gemakkelijk subgenre. Het verschilt van fantasy door onder andere de meer minimalistische opbouw van het verhaal en door het veelvuldige gebruik van mensen in de hoofdrollen en de beperkte aanwezigheid van fantasiefiguren als draken, orken of goblins.

Conan the Destroyer (1984)
Twee jaar na Conan the Barbarian mocht de ervaren regisseur Richard Fleischer (The Vikings, Tora! Tora! Tora!) van Dino De Laurentiis een verhaal van Roy Thomas en Gerry Conway verfilmen. Hij was invaller omdat John Milius onbeschikbaar was.

Conan de Barbarian had een “R”-rating gekregen. Dat komt overeen met onze Kinderen Niet Toegelaten. De producers geloofden dat de sequel nog meer kon opbrengen dan de indrukwekkende 90 miljoen dollar van het origineel, met een gunstigere rating. Lees: minder geweld zodat ook kinderen kaartjes konden kopen. Conan the Destroyer is een vervolg op de eerste film maar verschilt qua sfeer en gevoel drastisch van het origineel.

Conan treurt nog steeds om de dood van Valeria maar hij wordt verleid door koningin Taramis (Sarah Douglas) om de god Dagoth op te wekken die Valeria weer kan doen leven. Daarvoor moet Conan een edelsteen vinden die de hoorn van Dagoth kan doen werken. Deze edelsteen is eigendom van Taramis’ nicht Jehnna (Olivia d’Abo). Op zijn tocht krijgt Conan het gezelschap van verschillende nieuwe vrienden. Wanneer uiteindelijk blijkt dat Taramis Conan heeft bedrogen, rekent Conan af met de bedriegers. Op het einde weigert Conan een huwelijksaanzoek van Jehnna, de nieuwe koningin, om uiteindelijk zijn eigen koninkrijk te stichten.

Basil Poledouris’ muziek is andermaal uitstekend en Arnold Schwarzenegger is even geschikt is als Conan. De nevenpersonages zijn totaal anders ingevuld dan bij de eerste film. Conans vriend Malak is een zenuwpees en clown in plaats van een geruisloze en trouwe krijger zoals Subotai. De rol van Subotai wordt hier min of meer vervuld door de krijgster Zula (Grace Jones). Jehnna is een klassieke ‘damsel in distress’ en Bombatta wordt gespeeld door Wilt Chamberlain, een vroegere basketbalspeler uit de NBA. Ook André the Giant (een WWF worstelaar) en Pat Roach (te zien in de drie eerste Indiana Jones films) hebben een rolletje.

Er werd vooral geprobeerd om het ernstige “R”-karakter (wraak, staal, veel bloed en bloot) van de eerste film te vervangen door een dosis humor en fantasie. Dit maakt van Conan the Destroyer geen slechte film maar wel een vervolgfilm die het origineel niet evenaart qua sfeer en uitstraling. De schrijvers van het verhaal waren zo ontgoocheld in de verfilming dat ze in 1990 hun eigen een comic versie uitbrachten: Conan the Horn of Azoth.

In de jaren ’90 waren er plannen voor een derde Conan-film (Crown of Iron) maar omdat Schwarzenneger gouverneur van Californië was geworden, belandde het project op een zijspoor. Millennium Films verwierf nieuwe rechten in 2007 en zou in 2010 nu met een nieuwe Conan film naar de zalen willen trekken. Brett Ratner is een vaak geciteerde kandidaat als regisseur van deze film. De vraag is uiteraard welke kant de producers uitwillen: dichter aanleunen bij de originele Conan-strips of verder borduren op Conan the Barbarian? Een goede Sword & Sorcery film kan alleen succes hebben als de makers trouw blijven aan het genre.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Moonlight Pictures
I SERVED THE KING OF ENGLAND
Jantje wil rijk worden
>>>