Meteen naar de tekst springen
Paradiso Entertainment

INDEX >> RECENSIES >> DIE WELLE

DIE WELLE
Pedagogische maalstroom

middelmatig  

Jeffrey De Keyser | 22/10/2008


Share/Bookmark

Vier jaar na zijn internationale doorbraakfilm NaPolA ging de Duitse cineast Dennis Gansel koortsachtig op zoek naar nieuw materiaal voor een educatieve film over fascisme. Nou ja, nieuw. Die Welle is een vrije bewerking van een gefictionaliseerde roman die gebaseerd is op een tv-verfilming uit 1984 van feiten die zich in 1967 op een middelbare school in California hebben voorgedaan. Het resultaat is al even ongeïnspireerd als de opzet.

Rainer Wenger (Jürgen Vogel) is een hippe liberale leerkracht. Hij leeft op een woonboot, draagt een leren jekker, en luistert naar The Ramones. Tijdens de projectweek over ‘staatsvormen’ moet hij zijn leerlingen een saai onderwerp bijbrengen: autocratie. In plaats van bibliotheekbezoeken of workshops te organiseren, besluit hij bij wijze van experiment een microdictatuur te installeren met zichzelf, “Herr Wegner”, als leider. Hij eist van zijn leerlingen dat ze samenwerken, hun houding verzorgen, en rechtstaan als ze spreken.

De jongeren evolueren zienderogen. Ze putten kracht uit het groepsgevoel en de discipline, en worden zelfzekerder. Op de derde dag hebben ze al een naam (Die Welle), een uniform (witte hemden), een logo, een website, en een groet voor hun beweging ontwikkeld. Maar wanneer de deelnemende studenten zich plots superieur en ongenaakbaar achten, en zich zowel moreel als fysiek van hun buitenstanders beginnen te distantiëren, dreigt het experiment uit de hand te lopen. Hun territoriumdrift (Lebensraum!), opstootjes met de anarchisten en graffiti-vandalisme vormen slechts het topje van de ijsberg.

Die Welle is een moraliserende en pedagogische film over een historisch recurrent en (vooral in Duitsland) gevoelig thema, en put zijn waarde uit de boodschap dat fascisme op een geschikte voedingsbodem altijd en overal kan ontkiemen én gedijen. De jongeren uit de film zijn kwetsbaar en voelen zich vervreemd, de gemeenschapsidee is wervend, en leerkracht Rainer ontwikkelt procesmatig een zwak voor macht en idolatrie. Een snor zou hem niet misstaan, al heeft hij wel twee gezichten.

Hoewel het hedendaagse Berlijn – van 1933 tot 1945 de hoofdstad van het Derde Rijk – als symbolische setting fungeert, wil de ironie dat Die Welle, net als zijn archetype Das Experiment, gebaseerd is op waargebeurde feiten die zich in Amerika hebben afgespeeld. Daar houdt de vergelijking tussen beide film overigens op. Die Welle kan op geen enkel moment tippen aan het solide scenario, de geloofwaardigheid van het morele verval, de sterk geportretteerde groepsdynamiek en de psychologische diepgang van Das Experiment. Behoudens enkele dissidenten zijn de subjecten van het klasexperiment bovendien niet in twee kampen verdeeld. De proefkonijnen worden zowel de gevangenen als de cipiers van hun ideologie.

Die Welle spreekt aan door zijn hoog doe-het-zelf-gehalte en actueel kader, maar is helaas nooit innoverend. De plot gaat gebukt onder clichés, de karakterontwikkeling is selectief en ondermaats, de afloop is voorspelbaar (of wat denkt u dat er uiteindelijk zal gebeuren als een gekwelde puber in een film verschillende keren ostentatief met een pistool zwaait?). De karakterisering van de jongeren na de indoctrinatie is te stereotiep voor woorden. De meest opvallende leerlingen zijn Tim, het buitenbeentje van de klas dat eerst wordt gepest maar daarna fysiek wordt verdedigd, Marco, de populaire atleet die zijn rebelse vriendinnetje dumpt voor een ‘Welle-lustige’ trut, en de dissidente Karo, die na haar breuk met Marco aan de alarmbel trekt en een tegenbeweging start. Dergelijke premissen moeten wel eendimensionale acteerprestaties opleveren. Alleen hoofdrolspeler Jürgen Vogel (Das Leben ist eine Baustelle) houdt met zijn gelaagde vertolking het hoofd boven water.

Die Welle is geen film die tot nadenken wil stemmen, maar alle zedenlessen met de paplepel ingeeft. Zo wordt de morele ambiguïteit in de psychologische evolutie van de personages handig omzeild met een melodramatische ontknoping. Bovendien zijn de uniforme identiteit als bindmiddel en het ingroepfavoritisme als enige motief in de ideologische onderbouw van het fascisme te kort door de bocht geredeneerd.

Die Welle is een doorzichtig educatief vehikel dat enkel overeind wordt gehouden door zijn maatschappelijke en onderhoudende waarde. Regisseur Dennis Gansel laat de kijker niet surfen op open water, maar zuigt hem mee in een enge pedagogische maalstroom. Zijn enige reddingsboei is de hoop dat de film zal aanslaan (en blijven hangen) bij een jong doelpubliek.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent


Titel: Die Welle
Genre: drama
Speelduur: 1u41
Regisseur: Dennis Gansel
Acteurs: Jürgen Vogel, Frederick Lau, Max Riemelt, Jennifer Ulrich, Christiane Paul

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Beeck Turtle
SNOW
Aanrijding in Bosnië
>>>