Meteen naar de tekst springen
Arizona Films

INDEX >> FESTIVALS >> CINEMA NOVO

CINEMA NOVO
Het Eindrapport

 

Matthias Van Wichelen  /  Jeffrey De Keyser | 17/03/2008


Share/Bookmark

Het Indische Frozen is de grote winnaar van Cinema Novo 2008. De Jongerenjury bekroonde het Argentijnse El Otro, de publieksprijs ging naar het Mexicaanse La Zona. Deze festivaleditie had een sterk aanbod in de breedte: veel goede tot zeer goede films zonder instant klassiekers. Traditioneel is in Brugge vooral ernstiger werk te zien over bloedserieuze thema's. Het was dit jaar niet anders: Afrikaanse kindsoldaten in Ezra, vrouwenhandel in Blind Mountain, de ontzetting van de Gazastrook in Disengagement, verkrachting in Vanaja, een geloofscrisis in Takva. De personages keken bovendien niet op een kilometer min of meer. Er werd veel gereisd op zoek naar mentale bevrijding (The Mourning Forest), een nieuwe identiteit (El Otro) of simpelweg om een nieuw leven te beginnen (Desert Dream). De films van de grote namen - Breath en Disengagement - vielen tegen, kleine, goedkope films uit Maleisië, Brazilië en Israël bleken dikke meevallers. Een overzicht van de meest belangwekkende films van tien dagen wereldcinema in Brugge.

*** ½ In Desert Dream (Hyazgar) staan de vruchtbare menselijke interacties in schril contrast met de steriele, dorre woestijnlandschappen. In de zo goed als onbewoonbare grensstreek tussen Mongolië en China onderneemt Hangai een wanhopige eenmansactie tegen de verwoestijning door overal boompjes te planten. Door een speling van het lot ziet hij zijn oud gezin ingewisseld voor een nieuw: zijn vrouw vertrekt naar de verre stad om hun zieke kind te laten onderzoeken, enkele dagen later komen een Noord-Koreaanse vluchtelinge – een terugkerend thema bij Lu Zhang – en haar zoontje hem om onderdak vragen. De kracht van Desert Dream zit in de subtiliteit. De film ontwikkelt zich in een zacht tempo langs trage panoramische shots en ingetogen sfeerbeelden. Routine staat voor zekerheid, terwijl emoties langzaam maar zeker taalbarrières doorbreken. De jonge Koreaanse knaap Chang-ho ontwikkelt een innige band met Hangai, en ziet in hem een vaderfiguur. Zijn moeder Choi Soon-hee – Jung Suh, bekend van haar hoofdrol in Kim Ki-duks The Isle – maakt zich intussen nuttig door koeienmest te verzamelen en lammetjes te verlossen. Tussendoor slacht ze ook één van Hangai’s dierbare schapen af om hem duidelijk te maken dat ze niet op zijn seksuele avances wil ingaan. Desert Dream is inderdaad niet van symboliek gespeend. Wanneer Hangai even de stad bezoekt om zijn vrouw en kind terug te zien, zien we hem ostentatief kotsen. Was het de drank die hem misselijk maakte of eerder de benauwende stadsdrukte? Een intrigerend en origineel portret met boeiende personages en gevoelige thema’s, gefilmd in een verbluffend originele en adembenemend mooie stijl.

*** 1/2 Ongeveer in het midden van de film kondigt Johnny exact aan wat er gaat gebeuren. Ah Peng luistert, begrijpt maar vergeet het verhaal snel. Ze werkt in het restaurant van haar tante. Haar liefje is achtergebleven in haar geboortedorp. Sinds ze aangekomen is, maakt Johnny haar het hof. Dagenlang schaduwt hij haar. Wanneer ze uiteindelijk aan de praat raken, neemt Johnny haar mee voor een ritje langs de kust. Hoewel ze hem al meerdere keren duidelijk afgewezen heeft, houdt hij vol. Johnny en Ah Peng spelen een prikkelend spel van aantrekken van afstoten. Love Conquers All (Mo Shi Mo Wang) slaat de weg in van de romantische liefdesfilm. En dan voltrekt zich toch wat aangekondigd was. Regisseur Ran Chui Mui won met zijn Maleisische film één van de Tiger Award winnaar op het Filmfestival van Rotterdam. Achter de lichte kleuren, de ragfijne romantiek en de zachte bewegingen van Ah Ping, schuilt een bitter en cynisch verhaal. De onschuld van het mooie van het mooie plattelandsmeisje straalt af op de hele film. Het naïeve provinciaaltje is een gemakkelijke prooi voor de gewiekste zakenlui uit de stadsrand. Met lange statische shots creëert Ran Chui Mui een heel aparte sfeer. De plotontwikkeling is miniem, de spanningsboog vertrekt uit de tegengestelde karakters van de personages. Ah Peng straalt zo'n tedere onschuld uit dat zelfs wanneer honderd procent duidelijk is wat haar te wachten staat, de hoop leeft dat zij gespaard zal blijven. De Liefde overwint alles. Niet in deze film die schreeuwt om een nationale release.

*** ½ Muharrem is een godsvruchtige man van middelbare leeftijd. Hij leidt een ascetisch bestaan in een van de oudste wijken van Istanbul. Hij houdt zich strikt aan de islamitische doctrine. Zijn leven neemt een drastische wending wanneer een prestigieuze religieuze groepering hem een verantwoordelijke functie toeschuift. Hij wordt opzichter van hun eigendommen en moet de huur in hun appartementen, winkels en landerijen gaan ophalen. Muharrems plichtsbewustzijn en nederigheid keren zich tegen hem. Hij raakt verstrikt in de tweeschaar tussen een religieus en wereldlijk bewustzijn en wordt tot zijn eigen verbijstering meegezogen in een draaikolk van nepotisme, materialisme, pragmatische rollenspelen en natte dromen. Zijn angst voor God hangt hem als een zwaard van Damocles boven het hoofd. Özer Kiziltans langspeelfilmdebuut blinkt vooral uit door zijn voortreffelijke beeldvoering en de erg sfeervolle rituele gezangen. Bovendien boogt Takva op een ijzersterke thematiek. Kiziltan bespeelt de relativiteit van moraal, maakt maatschappelijk relevante kanttekeningen, en laat de groeiende twijfel uiteindelijk in waanzin culmineren. De Internationale Federatie van Filmcritici bekroonde de film op de Berlinale van 2007 met de FIPRESCI-award in de categorie Panorama.

*** ½ Bog of Beasts (Baixio das Bestas) is een ongenadige, snoeiharde Braziliaanse fictie (hopelijk toch). De film van Claudio Assis speelt zich af in een dorp in de buurt van Recife. De kwakkelende rietsuikerfabriek is de enige werkgever in de buurt. De jongeren studeren in de stad. Wanneer ze in het weekend naar huis komen, drinken ze zich te pletter. Bog of Beasts opent met shockerende beelden die meteen de toon zetten. Auxiliadora - een prille tiener wiens lichaam nog niet helemaal volgroeid is – wordt tentoongesteld op een braak liggend terrein. Een oude man rukt haar de kleren van het lijf. Tientallen mannen kijken toe hoe het weerloze meisje haar lichaam toont. De oude vent blijkt haar grootvader. Overdag kookt en poetst ze voor hem, ’s avonds zorgt ze voor het gezinsinkomen. De grootvader klaagt en zaagt van ’s morgens tot ’s avonds over de verloedering van de maatschappij. Terwijl hij naar de kerk gaat om te bidden, is zijn kleindochter aan de slag met geile vrachtwagenchauffeurs. Zijn grootste bron van ergernis is de put die gegraven wordt vlak voor zijn huis. De puttenmaker is een dronkaard die zijn smerig oog heeft laten vallen op Auxiliadora. Daarnaast volgt de film drie jonge nozems die hun moeders huis niet verlaten zonder fles whisky of wodka in de hand. Ze kijken pornofilms in de vervallen bioscoop van het dorp en lonken naar de dorpshoertjes. Bog of Beasts won vorig jaar een Tiger Award op het Filmfestival van Rotterdam. Cinema mag gerust een beetje pijn doen. De grootvader is een hypocriet die zijn kleinkind laat misbruiken voor een habbekrats. Hij is niet de enige ellendeling in de film. Het schaamteloze machogedrag van de drie jonge gasten is extreem vrouwonvriendelijk en mensonterend. Omdat het verhaal geen duidelijk begin- en eindpunt heeft, lijkt het alsof de gebeurtenissen in het dorp niet eens uitzonderlijk zijn.. Bog of Beasts duurt amper 85 minuten en maakt op die korte tijd een verpletterende, bittere, wrange indruk. Sommige scènes zijn zo rauw en confronterend dat ze ook de kijker pijn doen. De Braziliaanse film is uiterst controversieel, ontziet niets of niemand en tast de uiterste grenzen van de menselijkheid en het aanvaardbare af. De tergende personages maken boos, bang en opstandig. Zelfs het meest sympathiek ogen personage – dat in iedere andere film het meisje zou redden – blijkt een cynische, eersteklas klootzak. Er is geen hoop in dit door en door verrotte dorpje. Bog of Beasts is een striemende aanklacht tegen de schijnheiligheid in de als katholiek geboekstaafde Braziliaanse dorpen. Monsterlijk spannende en soms wansmakelijke cinema. Blijven kijken is moeilijk maar de vinnige montage, de hallucinant natuurlijke vertolkingen en de zelfzekere vormgeving nagelen de kijker vast in zijn bioscoopstoel. Aan Bog of Beasts is niet te ontsnappen.

*** ½ Sober, rustig en realistisch vertelt de Argentijnse Lucia Puenzo het verhaal van de 15-jarige hermafrodiet Alex. Hij/zij neemt een karrenvracht medicijnen om haar hormonale huishouding te regelen. Nu ze seksueel ontwaakt, dringt zich een moeilijke keuze op. Ines Efron speelt een onvergetelijke hoofdrol in een van de sterkste regiedebuten van het afgelopen jaar. Een uitgebreide recensie van XXY leest u elders op deze site.

*** ½ Lee Kang-sheng en Tsai Ming-liang zijn interplanetaire sterren aan het Taiwanese filmfirmament. Meestal kaapt Kang-sheng de glansrollen weg in de films van Ming-liang, vandaag zit Kang-sheng weer in de regisseursstoel – hij debuteerde in 2003 reeds met het Tiger Award winnende The Missing – en neemt Ming-liang als uitvoerend producent de honneurs waar. In Help Me Eros (Bang Bang Wo Ai Shen) zien we het leven door de bril van Ah Jie, een marihuana rokende eenzaat met zelfmoordneigingen. Zijn hobby’s: verkeersboetes verzamelen, instantnoedels koken en delen van zijn inboedel verkopen om uit de schulden te komen. Op een dag wordt hij verliefd op de zachte stem van Chyi, een meisje dat als vrijwilliger voor de zelfmoordhulplijn werkt. Het fantasiebeeld dat hij van haar creëert, projecteert hij op de betelnotenverkoopster Shin die bij hem in de straat werkt. Maar de emotieloze seks met haar biedt slechts een tijdelijke uitweg voor de uitzichtloze situatie waarin Ah Jie verkeert. Help Me Eros speelt zich af in het hypermoderne Taipei van de neonreclames, de plateauzolen en de scooters. De film is hoogzwanger van (fallus)symboliek, en staat bol van psychedelische trips en expliciete seksscènes. Lee Kang-sheng stoffeerde zijn prent met een gedurfde beeldvoering, voldragen subplots, dubbele bodems, en immer intrigerende personages. Hij levert een bijwijlen surrealistische maatschappijkritiek in een dreigende, afstandelijke atmosfeer die uiteindelijk uitmondt in een verrassende climax. Een absolute aanrader.

*** ½ Onverwerkt verlies brengt de jonge bejaardenverzorgster Machiko en de oude dementerende Shigeki bij elkaar. Hij treurt nog iedere dag om de dood van zijn vrouw, nu al 33 jaar geleden. Zij is haar zoontje verloren. Tijdens een uitstap in het woud, lopen de treurwilgen verloren. Twee rouwende mensen in een prachtig decor. Praten doen ze niet veel. Ze blijven stappen in de richting van een schijnbaar onbestaande bestemming. The Mourning Forest (Mogari No Mori) is een lange reis naar de verlossing, de bevrijding van het verleden dat hen achtervolgt en hun leven onmogelijk maakt. De winnaar van de Grand Prix du Jury in Cannes valt op door zijn felle kleuren en schitterende landschappen. Diep in het bos krijgt de film een heel intiem karakter. Een grote film hoeft niet per se ingewikkeld te zijn. Twee mensen die troost en verlichting zoeken, gefotografeerd in fluwelen licht volstaan voor een machtige cinefiele ervaring. De boeddhistische symboliek is voor westerlingen niet te vatten. Dat maakt niet veel uit. The Mourning Forest is een film zo zuiver als de Japanse berglucht.

*** ½ Brazilië en voetbal horen bij elkaar als Bert en Ernie. The Year My Parent's Went of Vacation (O ano em que meus pais saíram de férias) speelt zich af in 1970, het jaar van het wereldkampioenschap voetbal in Mexico. Brazilië had toen een wonderbaarlijk sterk elftal aangevoerd door de grote Pele (van wie ook prachtige archiefbeelden te zien in Andalucia). De jonge Mauro volgt het WK op de voet. Vlak voor de start van het tornooi, vertrekken zijn ouders op vakantie. Dat is in ieder wat ze hem wijsmaken. Ze laten Mauro achter bij zijn grootvader in Bom Retiro, de joodse wijk van Sao Paulo. Ze beloven terug te zijn op de dag van de finale. Niets gaat zoals voorzien… Cao Hamburgers film is een onweerstaanbare coming-of-age film die warm en weemoedig terugkijkt op een dramatische periode uit de Braziliaanse geschiedenis. The Year… speelt zich af tijdens de militaire dictatuur in Brazilië maar houdt zich ver van politieke en geschiedkundige beschouwingen. Heerlijke, toegankelijke Zuid-Amerikaanse cinema die opbouwt naar een zeer emotionele slotscène.

*** De Argentijnse filmcritici hebben een boontje voor Julio Chávez. Ze bekroonden de acteur al twee keer met een Zilveren Condor, en stellen hem nu voor zijn rol in El Otro een derde beeldje in het vooruitzicht. Intussen heeft ook Europa de Argentijnse laatbloeier ontdekt. Op de Berlinale van 2007 mocht Chávez de Zilveren Beer voor Best Acteur in ontvangst nemen. In El Otro speelt hij Juan Desousa, een 46-jarige advocaat uit Buenos Aires die met een identiteitscrisis worstelt. Op een dag vertrekt Juan op zakenreis naar een klein provinciestadje. Net voor hij aan de lange busreis begint, vertelt zijn vrouw hem dat ze zwanger is. Voor hij het nieuws goed en wel heeft verwerkt, is Juan op zijn bestemming aangekomen en constateert hij dat de passagier naast hem dood is. De zakenreis slaat om in een innerlijke zoektocht. Juan neemt de identiteit aan van de gestorven man en huurt een hotelkamer onder zijn nieuwe naam. Juans dubbelleven volstaat niet: hij steelt een derde identiteit en boekt een tweede hotelkamer even verderop. De zakenman herontdekt zijn zintuigen, zijn vrijheid en zijn verlangens. Overdag bespiedt hij badende meisjes, ’s avonds achtervolgt hij vrouwen, ’s nachts zwerft hij urenlang langs autostrades. In El Otro laat regisseur Ariel Rotter de beelden voor zich spreken. Het verhaal ontwikkelt zich bijna zonder dialoog. De beeldvoering is poëtisch, de toon existentialistisch. El Otro is een rijpe kastanje met een zachte kern onder een harde bolster, stekelig van de psychologische diepgang en maturiteit.

*** De Chinese film Night Train (Ye Che) is gefilmd in zeventig tinten grijs, beginnend met donkergrijs, eindigend bij pikzwart. Niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk. Het psychologische drama van Diao Yinan speelt zich af in een streek die gedomineerd wordt door beton, aftandse fabrieken en grauwe woonblokken. Het vrouwelijke hoofdpersonage executeert ter dood veroordeelden. Wanneer ze niet werkt, zit ze alleen in haar trieste flat. Ieder weekend spoort ze naar de dichtstbijzijnde stad waar een relatiebureau vrijgezellenfeesten organiseert in een gigantische fabriekshal. Haar zoektocht naar een geschikte man verloopt bepaald rampzalig tot ze contact legt met een man die haar al een tijdje achtervolgt. Net die ene vent aan wie ze niet kan weerstaan, had ze beter nooit ontmoet. Night Train toont een weinig aantrekkelijk deel van China. Vervuild door de ruwe industrie, quasi onleefbaar door de harde manier waarop mensen er met elkaar omgaan. Maatschappelijke cohesie is onbestaand. Achterdocht, jaloezie en onverschilligheid voeren de boventoon. Night Train is een ijzingwekkende blik in de hersenpan van een beul die mensen doodt om haar geld te verdienen. Ook beulen zoeken een soulmate, iemand die hen geruststelt en beschermt. Wanneer ze ontdekt wie haar minnaar is, kan ze kiezen. De gelatenheid waarmee ze haar lot ondergaat zorgt voor rillingen. Night Train is ijskoude maar bijzonder intrigerende film.

*** Twee tieners doorkruisen Rwanda. De ene is een Hutu, de andere een Tutsi. In hun rugzak zit een machete. De blik in hun ogen is vastberaden. Het doel van hun missie blijft geheim. Onderweg stoppen ze bij het ouderlijk huis van Sangwo in een godvergeten dorp. Herenigd met zijn ouders - die hij drie jaar niet gezien heeft - wordt hij milder. Hij voert klusjes uit en helpt op het veld. De rust op het platteland verruimt zijn blik. Munyurangabo is een bedrieglijk eenvoudige film. De camera volgt de twee vrienden uit de voet. Veel doen ze niet. Ze praten en hangen rond in het dorp. Met kleine aanwijzingen maakt de debuterende regisseur Lee Isaac Chung duidelijk hoe fundamenteel de Rwandese samenleving ontwricht is. Iedere familie heeft wel iemand verloren tijdens de genocide. De rust is weergekeerd, maar de haat zit ingebakken in de genen. De genuanceerde aanpak maakt Munyurangabo een rijke film met sterke karakters die een onvoorspelbaar parcours afleggen.

*** Dat een goede film geen grote namen nodig heeft, bewijst de Indische debutant-regisseur Rajnesh Domalpalli. Voor zijn afstudeerproject aan de Columbia University in New York verzamelde hij een cast van absolute leken rondom zich, en haalde het beste in hen boven. Het resultaat is Vanaja, een nu eens swingende, dan weer ontroerende aanklacht tegen het Indiase kastensysteem. Het titelpersonage is een 14-jarige vissersdochter uit een lagere kaste in Zuid-India. Als een waarzegster haar een bloeiende danscarrière voorspelt, gaat ze als dienstmeisje inwonen bij Rama Devi, ooit een beroemde Kuchipudi-danseres. Vanaja hoopt dat ze er zal ingewijd worden in de traditionele dans, die normaal alleen door leden van de hoogste kaste wordt beoefend. Het meisje laat een positieve indruk na op haar werkgeefster. Zo verliest ze met opzet een spelletje ‘ashta chamma’ – een Indisch bordspel met rode nierbonen – van Rama Devi, een gebaar dat door de meesteres met zang- en danslessen wordt beloond. Vanaja ontpopt zich tot een uitstekende leerlinge, tot Shekhar haar pad kruist, Rama Devi’s 23-jarige zoon die net terug is uit de VS. Shekhar heeft blijkbaar niet alleen een politieke honger, ook met zijn vleselijke lusten weet hij wel raad. Hij buit Vanaja’s puberale onschuld uit en maakt haar zwanger. Vanaja sleepte tot nu toe maar liefst 22 prijzen in de wacht, waaronder de award voor Beste Debuutfilm op het Internationaal Filmfestival van Berlijn in 2007. De film wordt gedragen door de natuurlijke charme van Mamatha Bhukya (Vanaja) en de overtuigende acteerprestaties van Urmila Dammannagari (Rama Devi), die in het echte leven flessen dichtmaakt voor een mineraalwaterbedrijf. Vanaja is een erg picturaal, sociaal geëngageerd en kleurrijk sfeerportret over zwakte, hoop, hypocrisie en vindingrijkheid. Een verfrissende tranche de vie tegen een conservatieve sociopolitieke achtergrond.

*** Vier vrouwen in Tel Aviv. De ene is nog verdrietiger dan de andere. Dienster Batya is pas gedumpt door haar vriendje. Op de avond dat ze ontslagen wordt breekt een mooie jonge bruid haar been breekt tijdens het huwelijksfeest. Omdat ze niet kan vliegen gaat het koppeltje niet op huwelijksreis naar een Caraïbisch eiland, maar brengt het de wittebroodsweken door in een lawaaierig hotel in Haifa. Een drukbezette toneelactrice huurt de Filippijnse huishoudster Joy in om voor haar trotse en koppige moeder te zorgen. Die is daar absoluut niet van gediend. Ook de Filippijnse vrouw heeft haar problemen. Ze mist haar zoontje dat achter is gebleven in Azië. Binnenkort is het zijn verjaardag. Het Israëlische Meduzot werd in Cannes bekroond als beste debuutfilm. De donderwolken boven de personages hebben een roze rand. Meduzot – Hebreeuws voor kwallen – is een lieve en luchtige film die weliswaar niet uitblinkt in vernieuwing maar die veel genegenheid en liefde toont voor de ploeterende vrouwen. En op het einde komt de lach!

*** Yacine is een Parijzenaar van Algerijnse origine die zich nergens aan wil en kan hechten. Hij wil geen vaste baan, doet het zelden meer dan één keer met dezelfde vrouw en woont in een caravan. Zijn zieke vader bekeerde zich tot het katholicisme. Yacine zweeft door het leven. Hij is ongrijpbaar, laat zich nergens op vastpinnen. De dertiger is vrolijk, ad rem, heeft vrienden en geniet van zijn vrijheid. In zijn binnenste rijpt een knoert van een identiteitscrisis. Hij verbloemt zijn eenzaamheid met grappen en grollen. Hij is een Algerijn van de tweede generatie die geen varkensvlees eet maar sloten alcohol drinkt en geen bezwaar heeft tegen losbandige seks. Consequent is hij niet. Een confrontatie met zijn jeugdvrienden uit de banlieue drukt hem met zijn neus op de feiten: freedom is just another word for nothing left to lose. Andalucia is een speelse zoektocht naar het verband tussen identiteit en nationaliteit. Regisseur Alain Gomis behandelt het bloedserieuze thema met de relativerende humor. Yacine sukkelt van de ene dwaze situatie in de andere. Hoofdrolspeler Samir Guesmi heeft présence te over en draagt de film met veel branie.

** ½ Met Frozen maakt Shivajee Chandrabhushan een verdienstelijk regiedebuut op de internationale scène. De Indische cineast borduurt deels voort op de thematiek van zijn eerste film (Palak), waarin de scheidslijn tussen droom en realiteit alsmaar dunner wordt. Maar Frozen is meer dan dat. Het is een eigenzinnige ode aan de menselijke fantasie en de wederkerigheid van het bestaan. Het verhaal speelt zich af in Ladakh, een regio in de meest noordelijke Indiase deelstaat Jammu en Kasjmir. Het tienermeisje Lasya woont er met haar vader Karma (actieveteraan Danny Denzongpa) en haar jongere broertje Chomo in een verlaten bergdorpje, ingesloten tussen de Himalayaanse sneeuwtoppen. Hun leefwereld wordt draaiende gehouden door routine, tot een legereenheid er de rust komt verstoren. Frozen is een Indische film zonder vrolijke dansjes, schreeuwerige kleuren of schier eindeloze droomsequenties. De Bollywoodiaanse dogma’s worden ingeruild voor soberheid en verbeeldingskracht, bitterzoete vluchtwegen voor een dagelijkse sleur in extreme weersomstandigheden (-30 °C op 3600 meter hoogte!). Chandrabhushan liet zich naar eigen zeggen inspireren door de Italiaanse neorealisten. In lange shots toont hij het gewone leven van gewone mensen op de originele locatie. Ook de intense zwart-wit fotografie was een bewuste keuze: de grauwe tinten moeten de ijzige kou van de omgeving onderstrepen. Hoewel ook de militaire bezetting van de regio wordt aangekaart, neemt de film geen politiek standpunt in. De camera wil niet interpreteren, maar registreren. Frozen is een film waarin de cinematografie blijft boeien, maar de plot mist helaas vaart, maturiteit en diepgang.

** ½ De Argentijn Diego Martínez Vignatti verdiende zijn strepen als cameraman aan de zijde van regisseur Carlos Reygadas. Samen werkten ze onder meer aan Japón en het controversiële Batalla en el cielo. Na zijn regiedebuut met de documentaire Nosotros in 2002 treedt Vignatti nu met zijn eerste langspeelfilm voor het voetlicht. La Marea vertelt het verhaal van Azul, een dertigjarige vrouw die rouwt na het verlies van haar man en haar zoontje in een auto-ongeval. Om de tragische gebeurtenis te verwerken, ruilt ze het stadsleven in voor een vissershut op een verlaten strand. Azul ontwikkelt er een nieuw levenspatroon: ze sprokkelt hout in het bos, haalt water bij de bron, en vangt vis in zee. Ze sluit zich af van de mensenwereld en duldt alleen een gekwetste hond aan haar zij. Samen likken ze hun wonden. La Marea brengt geen diepgravende karakterstudie, maar schetst een bitter sfeerportret dat gedragen wordt door lange shots en een monotone cameravoering. De renaissance van het instinct en de terugkeer naar de natuur zijn de motieven voor het escapisme uit de menselijke gevoelswereld. Maar Vignatti roept meer vragen op dan hij beantwoordt. Door de steriele montage, de impressionistische beeldtaal en de afwezigheid van een scenario dreigt de film in een artistiek vacuüm te opereren. Azul zit gevangen in een artificiële cocon, haar loutering blijft onvolmaakt. De kijker verliest uiteindelijk alle betrokkenheid en blijft onverzadigd achter.

** ½ Er is zoveel meer tussen hemel en aarde dan onze geest kan bevatten. De Braziliaanse regisseur Lina Chamie weet dat ook. Afgaande op haar film is Chamie een zeer intelligente, belezen vrouw die haar klassieken kent. In A Via Lactea maakt Heitor, een professor literatuur aan de telefoon vlammende ruzie met zijn jongere liefje, een natuurkundige. In een opwelling dreigt ze de relatie te verbreken. De professor springt in zijn auto. Hij gaat het bijleggen. A Via Lactea is een roadmovie waarin het hoofdpersonage geen meter vooruit raakt omdat uren in de file staat. De film speelt zich af in Sao Paulo, de tweede grootste stad van Zuid-Amerika. Zich verplaatsen met de auto is zo goed als onmogelijk. Terwijl hij aanschuift wordt Heitor steeds zenuwachtiger. Wat als ze nu een date heeft met een andere man. Wat als ze niet thuis is? Wat als ze hem echt niet meer wil? Lina Chamie bekijkt de relatie en de reddingspoging vanuit alle mogelijke – en ook een paar onmogelijke – hoeken. Het verhaal springt heen en weer in tijd en plaatst en zapt van de reële wereld naar het parallelle universum. De dialogen zijn briljant op papier. Hoogstaande poëzie, diepfilosofische bedenkingen, onverwachte wetenschappelijke zijsprongetjes en intellectuele hersenspinsels volgen elkaar in razend tempo op. De film mitrailleert ideeën. Zij zijn allemaal origineel en geestig, maar ze komen zo snel dat de slimdoenerij niet te behappen valt. Iedere zin, ieder woord is belangrijk. De film buigt uiteindelijk door onder het intellectuele gewicht dat de menselijke emotie naar de achtergrond duwt. Het knapst is de tweede film van Chamie nog als ruw portret van een metropool. Marco Ricco en Alice Braga – het nichtje van Sonia – zijn een mooi, complementair koppeltje. Hopelijk vindt Chamie een pilletje voor haar ideeëndiarree voor ze aan haar nieuwe film begint want trop is te veel en te veel is trop.

** ½ Blind Mountain (Mang Shan) is een realistisch portret over vrouwenhandel en seksslavernij op het Chinese platteland. De jonge universiteitsstudente Bai Xuemei reist samen met haar werkgever naar Noord-China af om medicinale kruiden in te slaan. Op haar eerste werkdag wordt ze plots duizelig na het innemen van een drankje. Als ze wakker wordt, zijn haar collega’s verdwenen. Een volslagen onbekende boer beweert haar echtgenoot te zijn en houdt haar gevangen in zijn huis. Bai Xuemei onderneemt verschillende ontsnappingspogingen, maar telkens wordt ze gevat, geslagen en verkracht. Blind Mountain snijdt een sociaal erg gevoelig thema aan. In China worden nog dagelijks jonge meisjes ontvoerd en als ‘bruid’ verkocht. Het is vooral schrijnend om vast te stellen hoe hele dorpsgemeenschappen zich achter hun tradities verschuilen om hun collaboratie met de ontvoerders te bagatelliseren. In Blind Mountain kan de dader rekenen op de actieve steun van zijn ouders, zijn vrienden en buren, de politie en het lokale bewind. Veel heeft natuurlijk te maken met de geboortepolitiek in het sterk patriarchaal georganiseerde China. Vrouwelijke foetussen worden vaker geaborteerd, waardoor een scheve seksratio ontstaat. Het perverse gevolg is dat jonge vrouwen worden ontvoerd om het groeiende vrouwentekort op het platteland te ondervangen. Toch kan Blind Mountain niet zonder meer overtuigen. Daarvoor mist de film continuïteit en interne geloofwaardigheid. Bovendien is het scenario te monotoon, de regie te oppervlakkig, en de plot te voorspelbaar. Al bij al een verdienstelijke poging om aan de hand van een persoonlijke tragedie de moeilijke groeipijnen van een reus in transitie te vatten.

** ½ Erza is een internationale coproductie over Afrikaanse kindsoldaten en meedogenloze krijgsheren die diamantmijnen leegroven. Het budget kwam uit Frankrijk, Amerika, Groot-Brittannië, Oostenrijk en Nigeria. Al die investeerders hebben natuurlijk hun eisen gesteld die de kwaliteit van de film geen goed hebben gedaan. Om geen diplomatieke rel te veroorzaken en overgevoelige Afrikaanse leiders niet nodeloos te provoceren wordt de exacte locatie van het gewapend conflict vaag gehouden. Het is Afrikaans land met een corrupt regime, er zijn kindsoldaten en diamantmijnen. Het is een veilige gok te zeggen dat het gaat om Sierra Leone, maar dat wordt nooit expliciet gezegd. Dat de soldaten onderling Engels spreken, is het andere zeer ongelukkige compromis. Het ‘Allo ‘Allo-Engels van de niet-professionele is nauwelijks te verstaan. De strijd met de vreemde taal is een duidelijke rem. Ze zijn zo geconcentreerd op hun tekst dat alle spontaniteit uit de vertolkingen is verdwenen. Ezra begint met de ontvoering van een aantal leerlingen uit een schooltje. De kinderen worden gedrild door één van de rebellenbewegingen. Het zijn spannende, opzwepende en onrustwekkende scènes die versterkt worden door de enerverende muziek. Na de generiek maakt de film een sprong van negen jaar. Het titelpersonage moet zich tegenover een verzoeningscommissie verantwoorden voor zijn daden als kindsoldaat. Het vervolg is een uiterst klassiek opgebouwd drama met flashbacks. De film geeft een idee van de onmenselijke ellende die kindsoldaten wordt aangedaan. In een conflict van die omvang is iedereen slachtoffer. Veel inzicht in de psychologie van de kindsoldaten en van hun leiders geeft de film niet. Door een sprong in de tijd te maken, krijgen we de interessante periode niet te zien waarin Ezra evolueert van een 7-jarig onschuldig kind tot een Rambo-achtige moordmachine met bloed aan de handen. Gelooft hij echt in de vrijheidsstrijd? Hoe is zijn trouw aan zijn krijgsheer te verklaren? Hoe heeft hij de overgang van puber naar jongvolwassene verteerd? Dat komen we niet te weten. Ezra is een opeenvolging van gebeurtenissen die weinig emotionele impact hebben omdat de personages weinig diepgang hebben. Het drama komt nooit tot leven. Conflictstof is er genoeg, maar de film fietst om de hete brij heen.

** ½ De mooist gefotografeerde film van deze festivaleditie komt uit Argentinië en speelt zich af in de immense Parana-delta. Op één van de honderden eilandjes in het natuurgebied wonen hardwerkende nukkige doordouwers. Ze leven fysiek en mentaal volledig afgesloten van de buitenwereld. Ze zijn op zichzelf aangewezen en leven volgens strikte regels. Ze bemoeien zich alleen met hun eigen leven. De benauwende maatschappij wordt gedomineerd door de arrogante kapitein van het bootje dat één keer per dag van het eiland naar het Argentijnse vasteland vaart. Hij is de toegangspoort naar de weide wereld. Het debuut van Santiago Otheguy volgt Alvaro, een stille homoseksuele boekenliefhebber die niet op zijn plaats is op het woeste eiland. La Léon is een erg traag, introvert psychologisch drama. De personages zijn te schematisch en doorzichtig om de torenhoge ambities van de film waar te maken. Een uitgebreide recensie van La Léon leest u elders op deze site.

** Secret Sunshine (Miryang) neemt een veelbelovende start. Shin-ae verhuist samen met haar zoontje Jun naar Milyang, de geboortestad van haar overleden man. Ze bouwt er een nieuw leven op, geeft pianolessen en ziet hoe Jun trekjes van zijn vader begint over te nemen. Hun geluk kan niet op, tot Jun op een dag wordt ontvoerd. De dader eist een grote som losgeld. Shin-ae laat de politie erbuiten, haalt haar spaarcentjes van de bank en laat het geld op de afgesproken plaats achter. Maar even later wordt Jun dood aangetroffen. Het begin van een nachtmerrie. Naarmate Shin-ae haar zinnen verliest, verliest regisseur Chang-dong Lee (bekend van het sterke Oasis, dat op het Filmfestival van Venetië in 2002 met vier prijzen ging lopen) ook meer en meer zijn greep op het verhaal. Wat begon als een strak geregisseerd drama ontaardt in een breed uitgesponnen religieuze retoriek met propagandistische trekjes. Shin-ae wordt meegezogen in een schier eindeloze draaikolk van tegenstellingen, hoop, waanzin, verlossing, vergiffenis, lust, radeloosheid en devotie. Even is er nog ruimte voor nuance, maar die komt te laat en is te vrijblijvend. Een natte droom voor de zelfverklaarde herauten van het christendom, een ontgoocheling voor wie zich niet aangesproken voelt door een in clichés verpakte ‘Blijde Boodschap’.

** Alejandro woont samen met zijn ouders in ‘La Zona’, een residentieel gebied tussen de sloppenwijken in Mexico City. De elitaire buurt is afgezet met metershoge muren, metalen omheiningen, elektrische prikkeldraad en bewakingscamera’s die elke beweging registreren. Maar op een nacht slagen drie jonge inbrekers erin om de surveillance te verschalken. Ze kraken een villa, maar worden betrapt en schieten in paniek de bewoonster neer. De jongeren slaan op de vlucht. Twee van hen worden door de bewakers afgeknald. De derde, Miguel, kan ontsnappen en verschanst zich in de kelder van Alejandro’s huis. De bevolking slaat alarm en zet een heuse klopjacht in. Intussen vraagt Alejandro zich af wat hij met Miguel moet aanvangen. Het grote probleem met La Zona is dat de film met een genreconflict worstelt: hij faalt grotendeels als thriller, en heeft ook als drama weinig om het lijf. De montage is doorspekt met korrelige bewakingscamerabeelden. Een overbodig statement, want de surveillance druipt sowieso al van het scherm. Enkel de politieke boodschap blijft overeind. La Zona toont een door angst en eigenbelang gedreven middenklasse die alles in het werkt stelt om haar eigen positie te bestendigen. Ze speelt slachtoffer, politie, rechter en God. De film werd vorig jaar in Venetië uitgeroepen tot Beste Debuutfilm.

** Openingsfilm Breath (Soom) is een ontzettende tegenvaller. Hij draagt alle uiterlijke kenmerken van een klassieke Kim Ki-dukfilm maar is weinig meer dan een fraai verpakte lege doos. Protserige kitsch haalt het van gevoel. De plot is nochtans veelbelovend. Nadat een vrouw ontdekt dat haar echtgenoot vreemdgaat, bezoekt ze in de gevangenis een terdoodveroordeelde crimineel. Ze stelt zich voor als zijn ex-verloofde. Het rijke kleurenpalet, de zwijgende personages en de vreemde plotwendingen voelen vertrouwd aan maar maken geen indruk. Ki-duk heeft veel aandacht voor het detail: let op de nummerplaat van het koppel en op de houding van de celgenoten op het einde van de film. Het beste van Breath is nog de cafédiscussie achteraf: kenden de vrouw en de crimineel elkaar al? Een uitgebreide recensie van Breath leest u elders op deze site.

* ½ Those Three (An Seh) vertelt het verhaal van Yousef, Dariush en Essi, drie jonge soldaten op militair trainingskamp in het Iranese hooggebergte. Op de dag voor ze hun definitieve commandoposten in het land zullen toegewezen krijgen, ontvlucht het misnoegde trio het kamp. Ze banen zich een weg door een witte hel van metershoge sneeuw en ijzige mistlucht. Hun bestaan is uitzichtloos, hun levens zijn herleid tot voetsporen in de sneeuw. De ontmoeting met een zwangere vrouw doet de hoop heel even opflakkeren, maar al snel komen ze tot het inzicht dat het einde nabij is. De ogenschijnlijk eindeloze sneeuwlandschappen weten de leegte en de zinloosheid van hun onderneming goed te vatten. Maar veel meer dan dat krijgen we niet te zien. De personages lijken aan de willekeur overgelaten en van een plot is nauwelijks sprake. Tussen het heen en weer geroep door kunnen alleen een sigaret of een streep muziek even voor beroering zorgen. Ook de opvallend amateuristische acteerprestaties, de emotieloze close-ups, de troebele beelden en decors, en de onzuivere klankband doen de film geen goed. De kopie van Iranian Independents moet het bovendien met een erg magere Engelse ondertiteling stellen. Het langspeelfilmdebuut van kortfilmmaker Naghi Nemati is in elk geval een schot naast de roos.

* Disengagement is het derde en laatste deel van Amos Gitai’s trilogie over identiteit, grenzen en nationaliteit. Nu ze de film nog aan het promoten zijn, zullen de Israëlische regisseur en hoofdrolspeelster Juliette Binoche niet toegeven dat Disengagement een aardverschuivend slechte film is. Misschien komen we in hun memoires te weten waar het fout is gegaan. De film bestaat uit drie delen: een hopeloos geforceerde openingsscène in een trein, een rommelig middenstuk dat ten onder gaat aan gruwelijke overacting en een lomp, ongenuanceerd deel dat zich afspeelt op de Gazastrook. Snel vergeten!

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Bright Angel
NOBODY KNOWS
Home Alone
>>>