Meteen naar de tekst springen
Warner Bros.

INDEX >> KLASSIEKERS >> THE MALTESE FALCON

THE MALTESE FALCON
The stuff dreams are made of

 

Michel Druart | 01/04/2007


Share/Bookmark

Film noir is altijd een heel populair genre geweest. Tot op de dag van vandaag zie je nog invloeden van dit genre in films terug komen. Echte film noirs worden nog maar heel zelden gemaakt. De Palma's The Black Dahlia is het meest recente voorbeeld, maar de film werd op erg gemengde kritieke ontvangen. In de filmklassieker van deze maand bekijken we één van de eerste film noirs: The Maltese Falcon uit 1941.
 
Humphrey Bogart is Sam Spade, een detective uit San Francisco die samen met zijn partner Archer Miles een onderzoeksbureau uitbaat. Op een dag worden ze gevraagd door een mysterieuze vrouw om een man, Thursby, te schaduwen die haar zus zou geschaakt hebben. Miles wordt echter neergeschoten tijdens deze missie, en het is dan aan Sam om de dood van zijn partner te onderzoeken. Al snel blijkt dat Thursby ook werd neergeschoten, waardoor de politie Sam ervan verdenkt zijn partner gewroken te hebben.
 
Tijdens zijn onderzoek wordt Sam al snel benaderd door een man, Cairo, die denkt dat hij een beeldje van Thursby ontvreemd heeft. Dit kleine zwarte beeldje van een vogel, een gift van Malta aan de Spaanse koning tijdens de middeleeuwen, zou een fortuin waard zijn en Cairo wenst dit van Sam te kopen. Cairo blijkt echter niet de enige te zijn die op de hoogte is van dit beeldje, want ook de mysterieuze 'Fat Man' wil zijn handen op dit kostbare kleinood leggen. De enige die op de hoogte blijkt te zijn van waar dit beeldje zich bevindt, is de vrouw die de oorspronkelijke opdracht tot schaduwen had gegeven. Deze juffrouw O'Shaughnessy wil dat Sam haar beschermheer wordt om haar te verdedigen tegen haar belagers.
 
Sam slaagt erin om de belagers te overtuigen om het beeldje van hem en O'Shaughnessy te kopen voor een goede prijs, en zo spreken ze allemaal samen af. Na overdracht van het beeldje blijkt het echter vals te zijn, en de Fat Man en Cairo beslissen om dan maar verder naar het beeldje te blijven zoeken. Sam licht de politie in en ze worden allemaal opgepakt. Hij slaagt er ook in om er achter te komen dat het O'Shaughnessy is die zijn partner Archer vermoord heeft, om zo Sam te kunnen manipuleren. Ook zij wordt aan de politie overgeleverd.
 
The Maltese Falcon wordt gezien als één van de eerste echte film noirs met alle aspecten die daar ook aan verbonden zijn. Sam Spade is een harde detective zonder al teveel scrupules die eigenlijk vooral voor zichzelf werkt. Hij wordt gemanipuleerd door een femme fatale die hem in gevaarlijke situaties plaatst. Het is doorheen de film niet duidelijk wie goed en wie slecht is, en er heerst een gevoel van onzekerheid bij alle protagonisten. Natuurlijk kan een happy end hier niet op zijn plaats zijn. Het zijn allemaal elementen die de film noir typeren, en de toen nog onervaren regisseur John Huston speelt hier op een magistrale manier mee. De ambiguïteit van alle protagonisten wordt ver doorgetrokken, en dan vooral bij het hoofdpersonage Sam Spade. Zo kom je te weten dat Sam al lang een geheime relatie heeft met de vrouw van zijn partner Miles, waarop zij hem ervan verdenkt haar man vermoord te hebben om met haar te kunnen trouwen. Hij draait er echter niet voor terug om ook met O'Shaughnessy een korte relatie te beginnen. Op het einde van de film vraag je je af wie er dan precies wie gemanipuleerd heeft. Het enige personage zonder dubbelzinnigheid is Sams secretaresse, die hem door dik en dun steunt. Ook dit personage zie je terugkomen in elke film noir.
 
The Maltese Falcon werd op minder dan twee maanden ingeblikt met een budget van minder dan 300.000 dollar. Voor deze film was het helemaal niet nodig om meer te voorzien, omdat veel van de actie niet getoond wordt. Zo zie je Thursby en zijn moord nooit in beeld, maar er wordt wel uitvoerig over verteld. Ook andere belangrijke scènes worden in dialoogvorm gegoten, zonder dat ze ooit getoond worden, iets wat in moderne films bijna ondenkbaar geworden is. Toch verveelt de film op geen enkel moment dankzij de perfecte acteerprestaties. Natuurlijk steelt Bogart de show. Hij was op dat moment op het toppunt van zijn carrière, en het jaar daarop zou hij zijn meest bekende rol van allemaal spelen, Rick Blaine in Casablanca. Hij is de perfecte keuze om de dubbelzinnige figuur van Sam Spade te spelen. Hij slaagt erin om genoeg sympathie op te wekken bij de kijker, ondanks alles wat hij uitsteekt.
 
De film is ook beschikbaar in een ingekleurde versie, maar we raden aan om deze ver links te laten liggen. Het is net het contrast tussen donker en licht die deze film ver boven de middelmaat uittilt op cinematografisch vlak. Soms is het moeilijk om te zien wat er precies gaande is, omdat alles in schaduwen wordt gehuld wat het gevoel van onzekerheid verhoogt. Ook wordt er een claustrofobisch gevoel opgeroepen door het gebruik van kleine ruimtes, lage plafonds en kikvorsperspectieven. Vermeldenswaardig zijn ook alle verwijzingen naar de gevangenis in de scènes met juffrouw O'Shaughnessy. In haar hotelkamer zien we gestreepte meubels, ze draagt gestreepte nachtkledij, het licht dat door de Venetiaanse lamellen naar binnen valt lijkt op tralies. Alles wijst op haar uiteindelijke lot.
 
Heel de film werd op voorhand minutieus in storyboards vastgelegd, zodat alles heel efficiënt kon afgewerkt werden. Deze voorbereiding werd zo goed gedaan, dat geen enkele lijn dialoog uit de uiteindelijke versie geknipt moest worden. De opnames verliepen zo vlot, dat de hoofdacteurs tijd genoeg over hadden om met de regisseur naar exclusieve clubs te gaan om tot laat in de nacht te dineren en te drinken. De invloed van deze film is groot, en er werd dan ook een te vermijden vervolg op gemaakt in 1975, The Black Bird. In 1988 werd er in Star Trek: The Next Generation een volledige aflevering gewijd aan The Maltese Falcon.
 
Sam Spade is een iconisch figuur, en bij zowat iedereen zal deze naam een belletje doen rinkelen. Toch weten weinig mensen waar ze deze naam precies van kennen. The Maltese Falcon is een prima aanknopingspunt om (opnieuw) kennis te maken met deze verwrongen maar zeer sympathieke figuur.
 
“I don't mind a reasonable amount of trouble” - Sam Spade
 


Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Memento Films
LES GRANDES PERSONNES
Over volwassen worden
>>>