Meteen naar de tekst springen
MGM

INDEX >> KLASSIEKERS >> MIDNIGHT COWBOY

MIDNIGHT COWBOY
Armageddon Afgelast

 

Fred Caren | 30/11/2006


Share/Bookmark

Quizvraag: welke bekende Belg maakt een onverwachte maar onvergetelijke contributie aan deze klassieker over vriendschap, verlies en bedrog in de straten van New York? Deze tour de force van Oscarwinnende regisseur John Schlesinger won in 1969 net de Oscar voor beste film van de gedoodverfde favoriet Butch Cassidy & The Sundance Kid, die het misschien verloor vanwege de storende en volkomen overbodige stijlbreuk waarin een fietsende Butch Cassidy met vriendin op schoot wordt begeleid door Burt Bacharach’s onuitstaanbare malle deuntje, “Raindrops Keep Falling on My Head.”

De rol van de simpele Texaanse gigolo zou oorspronkelijk naar niemand minder dan Elvis Presley gaan, maar Schlesinger koos gelukkig voor de toen vrij onbekende Jon Voight om de naïeve optimistische nepcowboy Joe Buck te spelen. Zijn tegenspeler Dustin Hoffman is eveneens briljant als de cynische, doodzieke zwerver uit de Bronx, Enrico Salvatore “Ratso” Rico. Zij ontmoeten elkaar wanneer Joe Buck, net gearriveerd in New York, een bestaan probeert op te bouwen als gigolo.

Joe Buck, met Ratso als mentor, zwerven door de straten van New York, maar Joe is helaas niet erg in trek want naar cowboydekhengsten is er in New York anno 1969 geen grote vraag, als die vraag er al ooit geweest is, voegt Ratso er aan toe. Joe roept tevergeefs tegen de dames: “No, lady, I ain’t no real cowboy, but I sure am one helluva Stud.” Maar een dekhengst is hij allerminst, in een kostelijke scène met zijn eerste betaalde klus kan hij geen erectie krijgen. De hippe dame in kwestie maakt hem hierom zo woedend dat het hem uiteindelijk wel lukt en het bevalt haar zo goed dat ze Joe Buck’s telefoonnummer doorgeeft aan haar vrienden. Maar net als het dreigt te lukken met Joe’s twijfelachtige carrière gaat de gezondheid van boezemvriend Ratso sterk achteruit.

Midnight Cowboy herbergt vele briljante microrollen onder meer de bovengenoemde dame, Shirley (Brenda Vaccaro) en ook John McGiver als O’Daniel, een oude religieuze gek, die Joe aan werk wil helpen maar eerst in bed wil hebben. Waldo Salt’s scenario won terecht de Oscar voor best bewerkte scenario en zit vol met geestige dialogen en mooie oneliners van Ratso. Joe Buck valt in de smaak bij een rijk kunstenaarsduo en krijgt een uitnodiging voor hun feest. Eenmaal binnen is Ratso stiekem druk bezig zoveel mogelijk voedsel op zijn aftakelende lichaam te verstoppen, dit valt een andere gast op die perplex vraagt: “Waarom ben je aan het stelen, het is allemaal gratis?” Ratso zet zoals altijd zijn uitgekiende zelfverdedigend mechanisme op en antwoordt: “Als het allemaal gratis is, dan kan ik het ook niet stelen.”

De cinematografie van Adam Holender is geweldig met talloze memorabele scènes als dit schitterende duo door de straten van New York slentert begeleid door de zwierige, bluesy harmonica solo’s van (antwoord op de quizvraag) de begaafde in Brussel geboren Jean ‘Toots’ Thielemans die de film voorziet van sfeervolle accenten. De soundtrack is sowieso ijzersterk en vormt samen met de beelden een even homogeen geheel als in Paris Texas van Wim Wenders. De beginscènes, wanneer Joe Buck naar het busdepot loopt wordt begeleid door de wonderschone Fred Neil compositie, gezongen door Harry Nillson, Everybody’s Talkin’. Midnight Cowboy gebruikt zeer treffend moderne intelligente popmuziek, een trend die ooit begonnen werd door Mike Nichols met zijn Simon & Garfunkel soundtrack in The Graduate twee jaar eerder.

Maar het leven is te zwaar en Ratso is te zwak voor zoveel Big Apple Blues en hij overtuigt Joe dat ze het beter kunnen proberen in Florida: “Anyone can score in Miami Beach, even you!” vertrouwt hij zijn vriend toe. Florida heeft namelijk in overvloed, volgens Ratso, de twee meest essentiële items voor een gezond en gelukkig bestaan: zonneschijn en kokosmelk. En als ook z’n stinkende krotwoning afgebroken wordt merkt Ratso tegen zijn steeds vuiler wordende en falende gigolo op: “Quite frankly, Joe Buck, you’re beginning to smell… and for a stud in New York, that’s a handicap.”

Maar hun overlevingsdrang en vriendschap is onverwoestbaar en dient als metafoor voor de stad New York zelf. Bij een eerste bezoek waan je je in een naderende Armageddon, energiek en kleurrijk weliswaar, maar hangend van waanzin en decadentie aan elkaar, een aflopende zaak denk je dan. Maar tien jaar later bij het weerzien is alles alleen maar nog gekker, kleurrijker en energieker. “New York City, ain’t it pretty,” zingt de straattroubadour. Zeker pretty, en even onverwoestbaar als Joe Buck en Ratso Rico.

De film is bezaaid met flashbacks: Joe Buck draagt een pijnlijk geheim uit zijn jeugd met zich mee: zijn vroegere niet al te snugger geliefde werd krankzinnig na een gruwelijke groepsverkrachting en Joe Buck zelf werd ook ernstig toegetakeld. Maar de flashforward scène waarin Ratso droomt van een bestaan met Joe Buck in zonovergoten Miami Beach is hilarisch en mateloos ontroerend tegelijk: de doodzieke kreupel is herboren en rent op het strand gekleed in maagdelijk wit, zo snel zelfs dat hij Joe Buck voorbij raast. Maar terug in het heden is Ratso’s dieet van zwarte koffie en peuken en de strenge New York winter funest. Op het laatste kan hij nauwelijks meer lopen. De apotheose in de bus als ze toch Florida binnen rijden is een magisch moment uit de filmgeschiedenis. En, evenals in het magistrale One Flew Over The Cuckoo’s Nest (1975) tijdens een sleutelscène tussen Jack Nicholson en hoofdverpleegster Louise Fletcher, wordt er nauwelijks een woord gesproken

Maar vergis je niet, Joe Buck en Ratso Rico zijn geen losers, hun overlevingstocht is een monument voor de menselijke spirit, en een bevestiging van het adagium dat één ware vriend alle ellende dragelijk maakt. Maar wanneer Ratso’s droom dreigt uit te komen, zijn bezwete zieke lichaam potsierlijk bedekt in een veel te groot en vrolijk Hawaïaans shirt, gebeurt het… geruisloos. Joe Buck en vele miljoenen bioscoopbezoekers door de jaren heen houden hun adem in.

Midnight Cowboy is een virtuoze ode aan vriendschap. Joe Buck en Enrico Salvatore “Ratso” Rico, uitmuntend gespeeld door Dustin Hoffman en Jon Voight, staan fier bovenaan in Hollywood’s hall of fame.



Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: RCV
IT'S ALL ABOUT LOVE
De kater na Festen
>>>