Meteen naar de tekst springen
VideoFilm Express

INDEX >> KLASSIEKERS >> BLACK NARCISSUS

BLACK NARCISSUS
Passie versus plicht

 

Ingrid Dendievel | 03/04/2006


Share/Bookmark

Een groepje Anglicaanse nonnen krijgt de opdracht om in de Hymalaya een verlaten paleis om te vormen tot een klooster (met een school en een ziekenhuis). Hun missie blijkt al snel veel zwaarder te zijn dan verwacht: niet alleen speelt het onherbergzame klimaat hen parten, maar hun introductie in een totaal andere, vooral meer zinnelijke cultuur leidt achtereenvolgens tot verwarring, twijfel en waanzin.

De nonnen zijn nog maar amper aangekomen wanneer ze beseffen dat deze opdracht hun krachten wel eens zou kunnen overstijgen. Het vervallen paleis waarin ze hun christelijke missie moeten uitvoeren huisde vroeger de harem van de lokale sultan en staat dan ook vol met allerlei erotische fresco’s, die de vrome vrouwen enigszins van hun stuk brengen. De contacten met de bevolking verlopen bovendien stroef omwille van te grote culturele verschillen, wat uiteindelijk leidt tot wederzijds onbegrip. En de aanwezigheid van een knappe Britse man in de omgeving van het klooster zorgt zelfs voor jaloezie tussen de zusters onderling. Dit alles wordt dan tenslotte nog eens aangewakkerd door de mysterieuze atmosfeer waarin de hele omgeving lijkt te baden: een combinatie van isolatie, mysterie en exotische zinnelijkheid.

De leden van het nieuwbakken klooster worden geleidelijk aan allemaal het slachtoffer van deze verschillende factoren, al is het wel zo dat elke kloosterzuster op haar eigen manier reageert. De non die verantwoordelijk is voor de tuin bijvoorbeeld is zodanig de kluts kwijt dat ze volop bloemen begint te kweken in plaats van de levensnoodzakelijke groenten en kruiden. Veel erger vergaat het de kloosterzuster die aan het hoofd staat van het ziekenhuis en in die hoedanigheid een fatale beslissing neemt, waardoor zelfs het voorbestaan van het klooster in gevaar wordt gebracht.

Het grootste conflict speelt zich echter af tussen twee andere kloosterzusters, namelijk zuster Clodagh, het hoofd van het klooster, en zuster Ruth, een enigszins onevenwichtige vrouw. Eerstgenoemde lijkt in eerste instantie een onervaren maar vastberaden en vooral ambitieuze vrouw te zijn, die alles op alles zet om haar opdracht tot een goed einde te volbrengen. In de loop van de film wordt via flashbacks echter duidelijk dat ze op de vlucht is voor een verleden, dat gekenmerkt is door liefdesverdriet. En net al die gevoelens die zuster Clodagh in de loop van de jaren had proberen te onderdrukken komen door de mysterieuze omgeving en de aanwezigheid van een aantrekkelijke man nu terug aan de oppervlakte. In eerste instantie vermijdt ze zoveel mogelijk contact met Mr. Dean, de enigmatische en vooral knappe Brit, maar vooraleer ze erg in heeft voelt ze zich tot hem aangetrokken.

Maar ook zuster Ruth koestert gevoelens voor Mr. Dean en die zijn nog een stuk heviger. Dit zorgt natuurlijk voor de nodige rivaliteit tussen beide vrouwen, waardoor het noodlot zich kan voltrekken. Enerzijds besluit zuster Ruth een punt te zetten achter haar bestaan als kloosterzuster, maar wanneer Mr. Dean haar duidelijk maakt dat hij absoluut niet dezelfde gevoelend voor haar koestert als zij voor hem, slaan de stoppen bij de jonge vrouw helemaal door. Verblind door woede en verteerd door jaloezie valt zij zuster Clodagh aan, maar moet dit met haar eigen dood bekopen. Daarmee is ook het lot van het hele klooster bezegeld: na al deze debacles besluiten de zusters het voor bekeken te houden.

Black Narcissus wordt nu aanzien als een mijlpaal in de Britse filmgeschiedenis. Toch was het zeker niet de eerste keer dat de tegenstelling tussen passie en plicht ter sprake kwam. In Brief Encounter bijvoorbeeld – dat in ongeveer dezelfde periode uitkwam - kiezen de twee hoofdpersonages niet voor de passie, maar keren ze elk braafjes terug naar hun huwelijk. Met Black Narcissus daarentegen was het de eerste keer dat er zoveel aandacht werd geschonken aan de psychologie van de personages, met name dan van zuster Clodagh en van zuster Ruth. Bovendien proberen de filmmakers ook duidelijk te maken in hoeverre een verstikkende en/of mysterieuze omgeving de mensen kan beïnvloeden. Michael Powell en Emeric Pressburger benadrukken dit alles door te werken met verschillende tegenstellingen: niet alleen passie- plicht, maar ook rationaliteit - mysterie en vrijheid – claustrofobie bijvoorbeeld. Kleurensymboliek zet dit alles nog eens extra in de verf: het sobere, kleurloze habijt van de kloosterzusters tegenover de kleurrijke kleding van de plaatselijke bevolking, de felle kleuren die zuster Ruth draagt op het toppunt van haar waanzin, de schitterende kleuren van de jungle tegenover het barre klooster zijn hiervan de belangrijkste voorbeelden.

In sommige opzichten komt de film wel gedateerd over: de betuttelende manier waarop de zusters spreken over de Indiërs nijgt zelfs gemakkelijk naar racisme en wie zich verwacht aan stomende erotische scenes zal ook bedrogen uitkomen. In 1947 was het gegeven van nonnen die beginnen te twijfelen aan hun roeping of wanhopig verliefd worden sowieso echter al zeer controversieel. Maar dat neemt niet weg dat Black Narcissus zijn plaats in de filmgeschiedenis zeker verdiend heeft: niet alleen door de aandacht voor de psychologie, maar ook door de schitterende fotografie en acteerprestaties.

INFO] VideoFilm Express VideoFilm Express VideoFilm Express VideoFilm Express VideoFilm Express


Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Mars Distribution
PODIUM
De kloon is beter dan zijn origineel
>>>