Meteen naar de tekst springen
Sédif

INDEX >> KLASSIEKERS >> LES QUATRE CENTS COUPS

LES QUATRE CENTS COUPS
Het drama van de adolescentie

 

Annelies Mus | 03/03/2006


Share/Bookmark

Faire les quatre cents coups” betekent zichzelf in de problemen brengen door de boel op stelten te zetten. In Les Quatre Cents Coups, de eerste langspeelfilm van de Franse regisseur François Truffaut is het vooral het hoofdpersonage Antoine Doinel die zichzelf serieus in de problemen brengt door allerlei kattenkwaad uit te halen. Truffaut baseerde het personage van Doinel op zijn eigen leven, op zijn eigen ervaringen als jongeman. Naast een soort autobiografische vertelling is Les Quatre Cents Coups ook een mijlpaal in de filmgeschiedenis. De film, die in 1959 verscheen, gebruikte allerlei elementen die nog nooit gezien waren in de Franse cinema: er werd op locatie in Parijs gefilmd, er kwamen gewone, alledaagse mensen aan bod, het verhaal en de manier van filmen is op en top realistisch. Omdat een aantal andere Franse regisseurs in datzelfde jaar gelijkaardige, op dezelfde thema’s geïnspireerde films uitbrachten, ontstond er ongewild een nieuwe stroming die letterlijk en figuurlijk een nieuwe wind liet waaien in de Europese cinema: de Nouvelle Vague.

Maar eerst en vooral is Les Quatre Cents Coups een autobiografie, en dit van de regisseur zelf. Antoine Doinel wordt in de eerste jaren van zijn leven opgevoed door zijn grootmoeder en rond zijn acht jaar komt hij bij zijn moeder en zijn vader wonen op een klein appartement in de Parijse binnenstad. We komen door de film heen te weten dat zijn vader niet zijn echte vader is, maar dat hij wel bereid was hem zijn naam te schenken. En dat zijn moeder hem eigenlijk helemaal niet wou. Ze ziet Antoine als een last en laat de jongen dan ook heel vaak alleen. Antoine probeert zijn eigen weg te vinden in een reeds ontwricht leven, maar dit lijkt hem niet echt goed te lukken.

De film toont niet echt een lineaire verhaalstructuur, maar vertelt de avonturen van Antoine in episodes. We zien hem in de klas, waar hij wordt gestraft voor kwajongensstreken. We zien hem samen met zijn vriend René Bigey, spijbelen, naar de bioscoop en de kermis gaan. We zien hem samen met zijn ouders tijdens een avondje uit. Maar geleidelijk aan kunnen we ons een beeld vormen van de jeugd van Antoine. Hij is een puber die het moeilijk heeft met het gedrag van zijn ouders. Hij raakt gefascineerd door de schoonheid en de seksualiteit van zijn moeder, die hij eigenlijk helemaal niet goed kent. Als zij zijn liefde niet wil beantwoorden, voelt hij zich afgewezen. Ook zijn stiefvader geeft hem een dubbel gevoel. Aan de ene kant is hij vriendelijk tegen Antoine, maar aan de andere kant heeft hij ook verschrikkelijke woede-uitbarstingen. Ook het feit dat hij zijn moeder steeds wijst op haar buitenechtelijke relaties, binnen gehoorsafstand van Antoine, brengt de jongen nog meer in verwarring. Dit alles zorgt ervoor dat het slecht gedrag van Antoine tot een dieptepunt komt.

Hij wordt samen met zijn vriend René uitgesloten op school en wil niet meer naar huis terug. Ze willen allebei geld verdienen en besluiten op het werk van Antoine’s vader een typmachine te stelen. Maar Antoine wordt betrapt – door zijn eigen vader dan nog wel – en wordt naar de politie gebracht. Zijn ouders pleitten bij de rechter dat ze niet meer in staat zijn om voor hem te zorgen en dat hij naar een jeugdinstelling zou worden gebracht. Dit gebeurt ook, maar op het einde slaagt Antoine erin om tijdens een gymles te ontsnappen. Dan volgt een prachtige sequentie, waarin we Antoine zien lopen totdat hij aan de kust komt. In het laatste shot van de film bereikt hij het water en keert zich om naar de kust en naar de camera. Hierna fixeert de camera zijn berustende blik.

Truffaut vertelt hier het verhaal van zijn eigen adolescentie. Hij had net zoals Antoine een stiefvader die hem zijn naam heeft gegeven. Hij had het ook moeilijk met de voortdurende afwijzing door zijn moeder. Hij heeft zelfs ooit ook een typmachine gestolen en is daarvoor in de jeugdgevangenis terechtgekomen. Maar Truffaut had net voor zijn internering wel iemand ontmoet die hem verder zou helpen in zijn leven. Dat was de bekende Franse filmcriticus André Bazin. Hij had in Truffaut een talent gezien dat niemand anders in hem herkende. Truffaut was verschrikkelijk goed op de hoogte van film en filmtheorie en Bazin zorgde ervoor dat hij die kennis kon aanwenden in zijn pas opgerichte tijdschrift Les Cahiers du Cinéma. Het was ook in dit tijdschrift dat de grondbeginselen voor de Nouvelle Vague film werden geconstrueerd. Truffaut verkondigde hierin zijn voorliefde voor de Amerikaanse film, vooral de films van Hitchcock en Sirk. Hij zette zich ook af tegen de Franse cinema, die hij oubollig vond. Hij pleitte in zijn essays voor realisme, gecombineerd met het idee van de ‘auteur’. Deze auteur bepaalde de film in al zijn aspecten, hij was scenarioschrijver, regisseur en monteur. Men moest de film herkennen aan de stijl van de filmmaker, net zoals men een schilder herkent aan zijn specifieke manier van schilderen. Truffaut heeft al snel zijn ideeën over film kunnen omzetten in de praktijk in Les Quatre Cents Coups. Spijtig genoeg heeft zijn leermeester Bazin dit meer mogen meemaken, hij stierf toen Truffaut begon te filmen.

Maar Les Quatre Cents Coups was voor Truffaut pas het begin van zijn lange en vruchtbare carrière. Zijn talent werd al meteen herkend toen in hij in 1959 in Cannes de prijs voor beste regie in ontvangst mocht nemen. Van toen af ging het Truffaut voor de wind. Maar hij is Antoine Doinel nooit vergeten. Na Les Quatre Cents Coups duikt Antoine weer op in de kortfilm Antoine et Colette. Van hieraf aan zal Truffaut een reeks films maken met Antoine in de hoofdrol (Baiser Volés, Domicile Conjugal en L’amour en Fuite), maar het autobiografische element zal gaandeweg verdwijnen. De films handelen vooral over het liefdesleven van Antoine en problemen met verschillende vrouwen. Een constante in de films is wel de acteur Jean-Pierre Léaud, die al vanaf Les Quatre Cents Coups de rol van Antoine voor zijn rekening neemt. In Léaud herkende Truffaut een groot deel van zichzelf en hij ontfermde zich dan ook over de jonge acteur.

François Truffaut heeft in zijn leven 21 langspeelfilms gemaakt, waarin er altijd iets van zichzelf te vinden was. Maar Les Quatre Cents Coups was waarschijnlijk één van zijn meest persoonlijke films. Maar niet enkel daarom is deze film zo belangrijk. Het is een oprechte, realistisch film die een nieuw tijdperk heeft ingeluid. Tegenwoordig worden er spijtig genoeg geen films meer gemaakt zoals Les Quatre Cents Coups. De filmwereld is daar te veel voor veranderd. Maar we kunnen ons ook de vraag stellen of het nog nodig is dat er zulke films worden gemaakt. Heden ten dage zijn er andere regisseurs die net zoals Truffaut ook een visie hebben en deze naar het publiek willen overbrengen. Maar we kunnen er zeker van zijn dat vele van deze regisseurs – misschien zonder dat ze het beseffen – ooit beïnvloed geweest zijn door Truffauts visie.

Sédif Sédif Sédif Sédif Sédif


Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: 20th Century Fox
ICE AGE
Tekenfilm op ijs
>>>