Meteen naar de tekst springen
Warner Bros.

INDEX >> KLASSIEKERS >> THE WILD BUNCH

THE WILD BUNCH
"Well, kiss my sister's black cat's ass!"

 

Joost Vandenbroele | 27/11/2005


Share/Bookmark

De redenen waarom The Wild Bunch de canon van de filmklassiekers zal blijven kleuren zijn legio. Met deze film, waarmee hij overigens voor het eerst bij het grote publiek doorbrak, eigende regisseur Sam Peckinpah zich niet alleen een nieuwe filmtaal toe, hij slaagde er ook in om de westernelementen die de vorige decennia gemeengoed waren geworden toe te eigenen en te recycleren en zelf de hardste Ford-fans ervan te overtuigen dat het tijd was voor iets nieuws.

The Wild Bunch is een mijlpaal, ongeacht of het nu gaat om de sleutelrol die de film speelt in de geschiedenis van het westerngenre, de voortreffelijke beeldregie, het perfecte samenspel van de acteurs, het bloedbad dat de film afsluit, de prachtige montage vanaf de openingsscène of het schijnbaar chaotische maar zo gecontroleerde gebruik van verschillende lenzen en camera's (cinematograaf Lucian Ballard, filmde de actiescènes met verschillende lenzen en camera's die op verschillende tempo's liepen en verwerkte deze in zijn montages). Alles werkt aan de film.

Het aantal eerbetuigingen en subtiele verwijzingen waarmee regisseurs zich graag schatplichtig tonen aan de film zijn ontelbaar geworden. Onlangs zagen wij op DVD nog Mr. Nobody (1973) van Tonino Valerii waarin het geestige titelpersonage van Terence Hill zich onachtzaam neerhurkt naast een grafstok waarin de naam Peckinpah staat gekerfd. In dezelfde film is de laatste wens van huurling af Jack Beauregard (Henry Fonda) nog eens oog in oog te staan met een bende ongeregeld dat het land doet beven wanneer alleen nog maar hun naam wordt uitgesproken, The Wild Bunch. Dat is hoe dan ook geen gelukkig toeval. Terwijl in Mr. Nobody de wilde bende al een 150-koppige groep van anonieme outlaws is die zich te niet doet aan niets of niemand ontziende rooftochten is de bende van Pike Bishop (William Holden) nog stijlvol en gecontroleerd, maar daarom niet minder roekeloos en vrouwonvriendelijk. Bishop, Dutch Engstrom (een immer heerlijke Ernest Borgnine), Lyle en Tector Gorch (Warren Oates en Ben Johnson) hebben een gezicht en hun geschiedenis is even belangrijk als het verhaal waar ze deel van uitmaken. De opvallendste openlijke respectbetuiging voor Peckinpah moet Unforgiven (1992) van Clint Eastwood geweest zijn. Ook Eastwood wist in zijn clean en gelauwerd werkstuk onder meer zien dat het niet alleen Anthony Mann, John Ford en Sergio Leone waren die vorm gaven aan het genre. Verder heeft Oliver Stone voor zijn Natural Born Killers (1994) en U-Turn (1997) ons inziens ook heel goed gekeken naar The Wild Bunch, net als zeg maar Tarantino voor zijn Kill Bill-cyclus (2003 en 2004).

Al zal Peckinpah geen probleem hebben gehad toe te geven dat de voor het genre minstens even revolutionaire Sergio Leone evenzeer zijn voornaamste invloed geweest is op zijn meesterwerk. De man die met zijn op Italiaanse leest geschoeide spaghettiwesterns het Amerikaanse publiek jarenlang in zijn greep hield, had het publiek dat Peckinpah helemaal wakker schudde al enigszins voorbereid op het extreme geweld van The Wild Bunch. Al moeten we onmiddellijk toegeven dat het effect bij het zien van de film vandaag minder schokkend, maar daarom niet minder overweldigend, moet zijn als vandaag. De reden is gekend: het aanbod van gewelddadige films was eind jaren zestig beduidend minder dan het aantal gore en de splatter dat het multimediale publiek zich vandaag te pas en te onpas graag zelf door de strot duwt.

Filmhistorisch is het belang van The Wild Bunch herhaaldelijk aangeduid. 'De film heeft meer gedaan om het Amerikaanse Westen de demythologiseren dan om het even welke andere film van zijn tijd,' schrijft David Cook over The Wild Bunch (A History of Narrative Film, 3de editie, p.492-93). Als de romantische beproevingsverhalen van de westerns uit de jaren  ‘50 nog nazinderden in de spaghettiwesterns van Leone, dan had Peckinpah wel heel duidelijk komaf gemaakt met de wereld die was opgetrokken op valse idealen en ongenaakbare helden die knappe indianenvrouwen redden uit de klauwen van woestelingen van alle soort allooi. Ook Arthur Penn's Bonnie and Clyde (1967) was zo'n film waarin de helden van het verhaal eerst het respect afdwingen door hun doordacht nonchalance en zelfverzekerd corrupt gedrag maar uiteindelijk ten onder gaan aan hun eigen hebzucht en aan de samenleving waarin ze als gedoemde outsiders meedraaien. Iets wat van het hoofdpersonage in pakweg George Stevens’ Shane (1953) niet kan gezegd worden.

The Wild Bunch was ook een aanklacht tegen de Amerikaanse aanwezigheid in Vietnam. Al vanaf de openingsscène, wanneer Pike Bishop met zijn gevolg in een Texaans dorp neerstrijkt om er in een hinderlaag te lopen van een van Bishops vroegere kameraden, spat het bloed van het scherm. De schare onschuldige slachtoffers die er tijdens het vuurgevecht moet aan geloven, deed in 1969 al en nu nog steeds, mensen aardig met de wenkbrauwen fronsen. De discussie of Peckinpah nu het geweld verheerlijkte of toch in vraag stelde was geopend. Vooral omdat het hoofdpersonage Bishop blijkbaar zonder duidelijke reden zichzelf de verdoemenis in schiet. Vanaf de eerste seconde is duidelijk dat niemand van zijn bende zal overleven. Niet alleen omdat ze weigeren mee te evolueren met de industrialiserende wereld, maar ook omdat ze er nooit aan denken om in om het even welke situatie hun eergevoel op te geven.

Misschien heeft de film vandaag wat van zijn schokeffect uit 1969 verloren, de film blijft door een aantal van de hierboven genoemde redenen tot op vandaag nazinderen. De Eisensteiniaanse (339 cuts in 7 minuten) en erg bloedige slotscène bijvoorbeeld, waarin een onmogelijk aantal mensen tegen een hoog tempo het loodje legt, is niet alleen memorabel om filmhistorische redenen (het gezicht van de actiefilm, laat staan deze van westerns, was voor eeuwig veranderd) maar ook om filmtechnische (het enigszins verouderde gebruik van slowmotion deed filmcritici toentertijd steigeren). Peckinpah tekende niet enkel voor het einde van de western, na The Wild Bunch was er plots ook ruimte voor gore praat in lyrische en esthetisch verantwoorde cowboyfilms.

 


Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Kinepolis
BRIDE OF CHUCKY
Voodoo for Dummies
>>>