Meteen naar de tekst springen
Foto: A-Film

INDEX >> KLASSIEKERS >> THE EVIL DEAD

THE EVIL DEAD
Cabin Fever

 

Kenny De Maertelaere | 28/11/2004


Share/Bookmark

Hoewel sommige critici en een deel van het publiek vandaag nog steeds onterecht hun minachtende blikken op het horrorgenre werpen, heeft deze obscure, vreemd gekronkelde tak van de filmindustrie enkele onvervalste klassiekers voortgebracht. We denken hier aan George A. Romero's zombietrilogie die in 1968 begon met Night of the Living Dead (in 2005 wordt Romero's nieuwste "ondode" film, Land of the Dead getiteld, verwacht) en Tobe Hoopers The Texas Chain Saw Massacre. De jaren '80 en '90 bleken een broeinest voor achterhaalde pulp en ontelbare Freddy Krueger - Jason Voorhees - Michael Myers klonen, moderne horroriconen die op hun beurt minderwaardig op het scherm verschenen in vervolgfilms van erg dubieuze kwaliteit.

Momenteel lijkt het genre, na de uitgemolken door Wes Cravens Scream gestarte zelfbewuste tienerslashers, aan een heropleving toe met invloeden van buitenaf (de Oosterse griezelfilms) en een herinterpretatie van de schaamteloze, take no prisoners aanpak van de genrefilms uit de jaren '70 en het begin van de jaren '80. Nog steeds worden we in de lokale bioscopen geconfronteerd met over- gecommercialiseerde, inferieure Kinderen Toegelaten crap (sta op, Darkness Falls!) maar soms droppen distributeurs het betere werk onopvallend op de onderste rekken van de videotheken, waar ze tussen het cinematografische equivalent van feces onverdiend stof verzamelen. Dat overkwam regisseur Sam Raimi met zijn The Evil Dead in 1982 gelukkig niet en de film werd een onvervalste culthit die twee al even geschifte sequels en de bloeicarrière van Raimi tot gevolg had.

In de prille jaren tachtig had de jonge Raimi na het zien van het bovengenoemde Massacre, Cravens The Hills Have Eyes (let op de gescheurde poster in de kelder in Evil Dead) en diens hondsbrutale debuut; The Last House on the Left een idee. Hij zou een horrorfilm maken die de nooit aflatende suspense en de angstwekkende gore met zijn liefde voor de humor en sketches van de Three Stooges combineerde. Uiteindelijk slaagde Raimi er pas met de absurde remake/vervolgfilm Evil Dead 2: Dead by Dawn in om horror en opmerkelijk zieke humor tot een pulserende brij te vermengen maar zover was hij, bij de totstandkoming van zijn plan nog lang niet. Hij realiseerde eerst, samen met zijn makkers, een bijzonder moeilijk uit de annalen van de horrorgeschiedenis op te delven kortfilm met als titel Into the Woods. Dat was de ideale generale repetitie voor zijn eerste langspeelfilm. En dat werd dus The Evil Dead.

Vijf vrienden zijn met de wagen op weg naar een verlaten huisje in een bos. Als ze daar aankomen vinden ze algauw een bizar boek en een bandopnemer. Een van hen, de antiheld Ash, beluistert de mysterieuze bezweringen die op de band te horen zijn en zo ontwaakt een eeuwenoud kwaad dat zich tussen de bomen van het duistere woud ophoudt. Wat volgt is een waanzinnige chaos waarin de eendimensionale personages een voor een het slachtoffer worden van de kwade geesten, die bezit van hen nemen.

Vanaf het openingsshot weet de kijker meteen dat dit niet de meest alledaagse horrorfilm is. In een ver doorgedreven voorbeeld van subjectieve camera "zweeft" het beeld als de steeds al dan niet latent aanwezige, duivelse identiteit door het bos. In andere soortgelijke films is dit vaak geïmiteerd maar nooit verbeterd en Raimi maakt nergens de fout om daadwerkelijk te tonen "wat" er zich aan een helse snelheid door het bos verplaatst (vaak werden deze opnames op een rijdende motor gemaakt). Meer nog, ook in de sequels krijgen we dit nooit te zien. De film zit boordevol dergelijke geïmproviseerde, lowbudget shots die niet alleen de herkenningswijze van Raimi's daaropvolgende films zijn geworden maar die we zelfs in diens duurste blockbusters (zoals het recente Spider-Man 2) mogen bewonderen. Zo gingen Evil Dead-fans helemaal uit hun dak tijdens de scène waarin Doc Ock (Alfred Molina) in een ziekenhuis ontwaakt en de aan zijn ruggengraat bevestigde tentakels hardhandig afrekenen met de chirurgen. Dit moment is een perfect getimede, ongegeneerde knipoog naar de film die het voor Raimi allemaal waarmaakte en het is tevens meteen ook het beste dat het overschatte maar overigens helemaal niet onaardige Spider-Man 2 te bieden heeft. Het volledige oeuvre van Raimi zit verankerd in de op het eerste gezicht decadente wansmaak van Dead en de regisseur is dan ook een van de meest onvoorspelbare talenten in Hollywood wiens werk ons altijd bekoord heeft (met uitzondering van de Kevin Costner baseballfilm For Love of the Game die bijna geregisseerd lijkt door een Raimi uit een parallel universum waar, wees genadig, romantische komedie cineaste Nora Ephron het in het horrorgenre voor het zeggen heeft). De invloed van Evil Dead kunnen we probleemloos doortrekken naar de goede genrefilms van vandaag en de vraag is maar of de regisseur achter de magistrale Lord of the Rings verfilming, Peter Jackson, het had aangedurfd om zonder Raimi als illustere voorganger vier jaar van zijn leven aan Bad Taste, Jacksons eigen vrienden-maken-een-gore-film debuut, te wijten. Maar er is meer.

Karakterontwikkeling is in The Evil Dead erg ver te zoeken. De personages worden in ruw geschetste stereotiepen neergezet en verder dan karikaturale benaderingen zoals die van de stoere egoïst, het romantische meisje en de paniekerige trut komt het nergens. Alleen Bruce Campbell weet de in deze prent nog als held opgevoerde Ash om te vormen tot een grimassende, in zichzelf mompelende idioot die steeds opnieuw de meest ridicule beslissingen neemt. In Evil Dead 2 wordt dit personage een carnavaleske slapstick komiek en in deel drie, het grandioos bij het haar getrokken, in alle opzichten volstrekt belachelijke maar werkelijk fantastische Army of Darkness, tovert Raimi hem zelfs om in een oneliners uitspuwende actieheld! Campbell brengt met zijn uitgesproken kin, aanstekelijk enthousiasme en - vooral in dit eerste deel - infantiele naïviteit de kwaliteiten van een makkelijk identificeerbare doorsnee kerel op de voorgrond en terwijl Raimi hem op alle mogelijke wijzen "mishandelt" (zo zijn de vele takken die Ash in zijn gezicht krijgt steevast gehanteerd door Raimi zelf) groeit hij uit tot een hoogst sympathieke leading man. Het succes bleef niet uit en Campbell is nog steeds een erg gerespecteerde B-film acteur die een boek over zijn belevenissen in de wereld van de B-film schreef (If Chins Could Talk). Hij treedt aan in televisiefilmpulp (Tornado!), series (zoals onder andere Xena en Jack of All Trades), daagt af en toe op in vlug te vergeten bioscoopfilms (het Matthew Perry - Elizabeth Hurly vehikel Serving Sara), is te zien in gastrolletjes in Spider-Man (hij was de aankondiger tijdens de worstelmatch), Spidey 2 (de portier in de theaterzaal die Peter Parker de toegang weigert) en de films van de gebroeders Coen. Wie trouwens goed oplet zal merken dat de naam Joel Coen op de eindgeneriek vermeld wordt. Deze ene helft van het geniale regisseursduo verantwoordelijk voor parels zoals Fargo, Blood Simple en The Big Lebowski om er maar een paar te noemen was Assistant Film Editor bij Dead. De start van een fantastische carrière. Verder is acteur Bruce Campbell een graag geziene gast op conventies en heel af en toe leeft de Internet gemeenschap op met nieuws over hem. Zo wachten wij nog steeds op Bubba Ho-Tep, een bescheiden cultfilm over de nog steeds levende Elvis (Campbell) die het in een bejaardentehuis met de hulp van een Afro-Amerikaanse John F. Kennedy (Ossie Davis) tegen een oudjes vermoordende mummie opneemt. Binnenkort zien we hem in Lucky McKee's The Woods en een komedie met Kurt Russell over een school voor superhelden (daarin is hij de coach van het sportteam). De rest van de cast (Ellen Sandweiss, Hal Delrich, Betsy Baker en Sarah York) uit The Evil Dead zijn nobele onbekenden gebleven. Ze kunnen zich troosten met de notie dat ze in een van dé films van de jaren '80 aanwezig waren. Verder kwijten ze zich prima van hun taak, al is die vaker wel dan niet een allesbehalve subtiele variant op schreeuwen, gillen, brullen. even laten doordringen, en weer opnieuw.

Toen de film in de bioscopen kwam (met de subtitel "the ultimate experience in grueling horror") veroorzaakte hij heel wat protest. Censuurcommissies waren absoluut niet opgetogen met wat Raimi en zijn kompanen hen voorschotelden en de prent werd dan ook uit enkele landen gebannen. Vandaag heeft iedere zichzelf respecterende filmliefhebber deze film onder ogen gekregen. De oorzaak van de uitgesproken meningen op deze film zijn uiteraard te wijten aan de excessieve slachtpartijen. Het verhaal wil dat een bezetene enkel gedood kan worden door de ledematen te scheiden van de romp. De scènes waarin schuimbekkende, monsterlijk lachende creaturen met een bijl in mootjes worden gehakt zijn dan ook niet te onderschatten en terwijl ze inderdaad als lachwekkend bekeken kunnen worden, bleken stuiptrekkende, in bloedplassen badende lichaamsdelen voor sommigen toch iets teveel van het goede. In een bijzonder wansmakelijke instantie drukt Ash de ogen van een door een demon bezeten vriend uit. We zien in close-up hoe het personage het uitschreeuwt terwijl een bloedrood papje uit zijn oogkassen gutst. Verder krijgen we potloden in enkels, onherkenbaar misvormde hoofden en meer van dat fraais te zien. Het geweld is grappig maar daarom niet minder in your face. De film schuwt het politiek incorrecte niet en in de meest beruchte scène wordt een vrouw verkracht door een boom. Dit is een van de meest vreemde, brutale, onbedoeld hilarische en tegelijkertijd shockerende momenten die wij ooit mochten aanschouwen. Later, zonder daarom belangrijke plotwendingen uit de doeken te doen, merkt Ash dat zijn vriendin ten prooi valt aan het kwaad en terwijl ze in kleermakerszit met witte, pupilloze ogen giechelend naar hem opkijkt besluit Ash om haar in pure cartooneske stijl op het gezicht te slaan. Vreemd genoeg kunnen we deze scène, die alles heeft om moreel verwerpelijk te zijn, slechts, zonder verontschuldigingen, met een woord beschrijven: hilarisch. In de finale slaan de stoppen door en is er geen houden meer aan als Raimi ons een groteske, door achterhaalde maar nog steeds erg leuke stop-motion effecten gedomineerde, slachting voorschotelt. Voor de liefhebbers is dit een gore natte droom en we raden niemand aan om meteen erna een hapje te gaan eten.

Gelukkig kent The Evil Dead aanvankelijk ook een aantal mysterieuze, ingetogen momenten die de status van "een serieuze horrorfilm" (wat dit in essentie toch wel is) waardig zijn. Zo denken we meteen aan de trage scène waarin de wagen (de Delta 88 die Raimi in elke film, van Dead tot Spiderman-2, opvoert) van de vijf onfortuinlijke inzittenden naar het huisje rijdt, terwijl we op de geluidsband enkel het harde, kloppende geluid van een schommelbank tegen een muur van het huis horen. Eens de demonen hun opwachting maken barst de hel, bijgestaan door de eigenaardige muziek van Joseph LoDuca, letterlijk en figuurlijk los en is er voor dergelijke "subtiliteiten" geen tijd meer.

Wie het echter op de film gemunt heeft kan een, naar onze mening nutteloze en bovendien volledig foute thesis schrijven over de cinematografische waardeloosheid van het geheel. Omdat de prent over een lange tijd gedraaid werd is de continuïteit zo goed als onbestaande. De make-up van de monsters verandert te pas en te onpas, Ash gaat in luttele seconden van badend in het bloed naar bloedspatloos over en de hele productie is gedoopt in een amateuristische werkethiek die, voor wie hem niet opmerkt, een onuitputtelijke bron van ergernis zal opleveren. De lange draaiperiode mag dan wel geen excuus zijn voor de vele fouten, toch zijn deze argumenten belangeloos want vreemd genoeg overstijgt Evil Dead elke negatieve reactie die ertegenaan wordt gekeild. Het is, oprecht, een productie die in het horrorgenre hoog aangeschreven staat en die als meer dan een cultfilm moet bestempeld worden. De ontelbare DVD's, fansites en op de film gebaseerde videogames die van deze film (en de vervolgen) de ronde doen laten het al vermoeden maar de onmiskenbare kwaliteiten bezegelen het lot en nemen alle twijfels weg: The Evil Dead is een volbloed klassieker!

Join us!

Foto: A-Film Foto: A-Film

Elke maand stoffen we bij Movie een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Cineart
IT'S ALL GONE PETE TONG
Half maf, half tragisch
>>>