Meteen naar de tekst springen
Foto: Laurel

INDEX >> KLASSIEKERS >> DAWN OF THE DEAD

DAWN OF THE DEAD
Als de hel volzet is

 

Hans Dewijngaert | 31/05/2004


Share/Bookmark

Zelfs als hij de komende twintig jaar het complete oeuvre van William Shakespeare zou verfilmen, dan nog zou George A. Romero voor eeuwig verbonden blijven met zijn fascinatie voor de levende doden. Night of the Living Dead uit 1968 maakte de inmiddels 64-jarige cultregisseur wereldberoemd, maar de sequel Dawn of the Dead uit 1978 is wellicht de betere film.

Het was 1974 toen George A. Romero met een vriend door het shopping center van Monroeville wandelde, op enkele kilometers van zijn eigen thuisstad Pittsburgh. Romero had na Night of the Living Dead inmiddels drie andere films geregisseerd: There's Always Vanilla, The Crazies en Hungry Wives - drie films die vandaag bij het grote publiek totaal in de vergetelheid zijn geraakt. Maar dat bezoek aan die immense shopping mall leverde Romero een dijk van een idee op. Die plaats waar mensen bijna als zombies aan het consumeren waren, zou de ideale plaats worden voor de sequel op Night of the Living Dead. Drie jaar later had Romero een scenario bij elkaar geschreven en - voor hem nog verrassender - een budget bij elkaar geschraapt: 1.5 miljoen dollar, naar huidige maatstaven een belachelijk klein budget, maar in vergelijking met de 114.000 dollar die Romero maar had voor Night of the Living Dead een megabudget.

De Monroeville Mall mocht dan wel Romero's droomlocatie voor zijn film zijn, ze leverde hem ook onnoemelijk veel problemen op. De opnames gingen van start op 30 september 1977. Romero en zijn ploeg moesten meestal 's nachts aan het werk, aangezien de winkels overdag openbleven. 'Filming in the mall was hell', zo vertelt Romero. 'We couldn't get in there until all the shops were closed and cleaned up which meant 10 or 11 at night. Then there was a tavern, a restaurant and a sort of disco that was open till 2 am in the morning so we couldn't shoot sound till after then.' Make-up artiest Tom Savini: 'For some reason a society of citizens would show up at the mall at 6 o'clock in the morning for exercises. They would just walk around the mall. There was one corner where about 35 senior citizens met face to face with 300 hideous zombies!' De legende wil dat om exact zes uur 's ochtens de muzakmuziek van het shopping center door de luidsprekers begon te klinken, terwijl de winkels pas om 9 uur openden. Niemand wist hoe de muziek afgezet moest worden. Tot overmaat van ramp kon er tijdens de kerstperiode niet gefilmd worden omdat het winkelcentrum dan helemaal opgesmukt was met kerstversiering. De ploeg maakte van die periode gebruik om de scènes in de tv-studio aan het begin van de film in te blikken.

Met die scènes begint Dawn of the Dead. In de studio's van een televisiestation in Philadelphia heerst totale chaos. Het station probeert half tevergeefs verslag uit te brengen van duizenden mensen die zonder duidelijke oorzaak weer tot leven zijn gekomen en nu de mensheid bedreigen. Samen met haar vriend Stephen en twee leden van een paramilitaire eenheid, Roger en Peter, weet de (zwangere) verslaggeefster Francine met een helikopter de stad te verlaten. Omdat hun bezine al gauw opgeraakt, moeten ze landen op het dak van een reusachtig winkelcentrum. Van de bovenste verdieping zien ze hoe horden zombies ronddolen in het complex. Nadat het viertal met de meeste ondoden heeft kunnen afrekenen, moeten ze het opnemen tegen een motorbende die zijn zinnen op het winkelcentrum gezet heeft.

De locatie van het winkelcentrum was een heel bewuste keuze van Romero. Dawn of the Dead wordt dan ook meestal geïnterpreteerd als een aanklacht tegen de Amerikaanse consumptiemaatschappij uit de jaren zeventig. Vanzelfsprekend staan de zombies, die met hun doffe blikken rondwaggelen door de winkels, symbool voor de even apatische consumenten die er gewetenloos op loskopen. Het kopen van producten en het consumeren (zelfs van mensenvlees) lijkt het enige instinct waar de levende doden nog op teren. 'It's somekind of instinct, memory. What they used to do, this was an important place in their lives,' zo luidt het in de film. Maar Romero's maatschappijkritiek wordt nog bitsiger wanneer hij niet de zombies, maar de vier personages op de korrel neemt. Wanneer een motorbende het winkelcentrum wil binnendringen, worden ook zij overvallen door egoïsme. 'It's ours. We took it,' roept het personage Stephen dan ook terwijl hij het vuur op de motorrijders opent. Helemaal op het einde beseft Frances dat zij eigenlijk zélf zombies geworden zijn. 'What have we done to ourselves?' vraag ze zich af.

Het is die commentaar op de maatschappij die Dawn of the Dead ook vandaag de dag nog overeind houdt en van de film een ware klassieker maakt. Wie met de ogen van de 21ste eeuw naar de film kijkt, komt qua spanning en pure gore immers bedrogen uit. In tegenstelling tot de zombies uit de remake van Zack Snyder komen de door Tom Savini tot leven gewekte ondoden nooit echt bedreigend over. Ze strompelen als in slow motion over het scherm en een slag op het hoofd lijkt genoeg om ze definitief uit te schakelen. Qua spanning moet Dawn of the Dead het zeker en vast afleggen tegen die andere legendarische horrorfilm die in 1978 in de Amerikaanse zalen kwam: Halloween van John Carpenter. Dawn of the Dead gaf wel het startschot van een hausse aan goedkope zombiefilms die begin jaren tachtig vooral in Italië en onder leiding van Lucio Fulci gemaakt zouden worden.

Het aantal versies dat er inmiddels van Dawn of the Dead op de markt zijn, is nauwelijks nog te overzien. De drie belangrijkste zijn de korte (126 minuten) en lange (140 minuten) versie van George Romero zelf en de re-cut (121 minuten) die Dario Argento maakte voor de Europese markt en uitkwam als Zombi. Argento voorzag Dawn of the Dead niet alleen van een andere soundtrack, maar knipte vooral de humoristisch bedoelde scènes uit de film. Zijn versie oogt sneller en spannender, maar verliest vanzelfsprekend een deel van de karakterontwikkeling en kritiek op de maatschappij. Volgens sommige bronnen zijn er naast deze drie oerversies nog minstens twintig andere varianten op de markt verkrijgbaar. De meest gangbare DVD is momenteel de 2-discs-versie van Dutch Filmworks, die zowel de 140 minuten durende director's cut van Romero als de Europese director's cut van Dario Argento bevat.

Foto: Laurel Foto: (fotomontage; origineel Paramount)

Elke maand stoffen we bij Movie een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: NBC Films
UZAK
Labyrint met één gang
>>>