Meteen naar de tekst springen
Foto: New Line Cinema

INDEX >> KLASSIEKERS >> MY OWN PRIVATE IDAHO

MY OWN PRIVATE IDAHO
"When you don't have any ideas, steal from the classics"

 

Ann Leysen | 06/11/2003


Share/Bookmark

Hij is een man van weinig woorden, Gus Van Sant. Wanneer hem tijdens de productie van My Own Private Idaho gevraagd werd hoe de opnames verliepen, was "So far, it's a pretty easy-going process that... just sort of... goes along... and then people... just, like... sort of go with it and then you end up with, like, uh, some good footage" het enige wat hij uitbracht. Hij praat ook niet graag over de betekenis van zijn films, over de motieven. En misschien is dat voor zijn film uit 1991 net wél nodig. Surreëel, bizar, hallucinant... Dat is My Own Private Idaho.

"Unless hours were lines of coke, dials looked like the signs of gay bars or time itself was a fair hustler in black leather..." Dit kan geen Hollywoodjargon zijn. En dat is het ook niet. Ruikt het niet een beetje naar Shakespeare's Henry IV? Tuurlijk wel. Maar niet alleen daar haalde Gus Van Sant zijn inspiratie. Ook novelles van Charles Dickens en literaire werken zoals George Eliot's Silas Marner en Petronius en Seneca's The Satyricon moesten de creatieve honger van de reclameman uit New York trachten te stillen. De Prince Hal verhaallijn uit Henry IV was voor Van Sant het absolute uitgangspunt. Daaraan koppelde hij het verhaal van Mike Waters (River Phoenix), een jonge hustler die niet alleen op de meest onmogelijke ogenblikken een narcolepsie-aanval krijgt, maar ook nog eens hopeloos op zoek is naar zijn lang verloren moeder. Zijn vriend Scott Favor (Keanu Reeves), zoon van de burgemeester van Portland, keert zich net af van zijn familie als een soort verzet tegen hun levensstijl. Toch is ook hij, net als Mike, een man met een missie: het bekomen van zijn persoonlijke heilige drievuldigheid - rijkdom, macht en respect - na het overlijden van zijn vader. Het ambitieuze project, waar Van Sant begin jaren '80 reeds mee van start ging, kreeg pas een naam nadat de regisseur naar Idaho trok, de staat in Amerika's Pacific Northwest waar iedereen op dat moment luidkeels het nummer van de B-52's meezong.

Dat Van Sant de kans zou krijgen om My Own Private Idaho te draaien, leek aanvankelijk al even onwaarschijnlijk als de aanwezigheid van enige logica in het verhaal. Van Sant's Hollywoodcarrière ging van start toen hij de reclamewereld van New York de rug toekeerde en naar Portland, Oregon trok om er zijn eerste film, Mala Noche, te draaien. Van een echt budget was geen sprake (slechts 20000 dollar), van de true Van Sant style zeker wel. De film ging in 1987 aan de haal met de Independent Feature Award van de Los Angeles Film Critics Association. Toch moest the director from Sodom - zoals hij zichzelf wel eens noemt - wachten tot 1989, het jaar waarin Drugstore Cowboy het licht zag, om Hollywood aan zijn voeten te krijgen. Het enige probleem was dat Van Sant toen grote (en misschien ook wel interessante) projecten in de schoot geworpen kreeg terwijl hij gewoon zijn eigen ding wou doen: hij wou My Own Private Idaho draaien.

Het is in de eerste plaats aan My Own Private Idaho te danken dat Van Sant zijn plaats naast David Lynch, een al even groot visueel en narratief talent, verdiend heeft. Storyboards waren uit den boze, artistieke vrijheid een conditio sine qua non. Gus Van Sant is een regisseur die niet houdt van een tot in het detail uitgewerkt plan dat nauwgezet gevolgd moet worden. Dat je zonder lef nergens komt, is een les die hij ergens moet geleerd hebben, want hij loopt meer dan eens naast het 'zo-neem-je-een-film-op-in-Hollywood'- pad. Storyboards hebben volgens hem geen meerwaarde tijdens een productie, ze zorgen alleen maar voor beperkingen. De scènes worden op die manier net iets te mooi uitgewerkt: de acteur loopt van hier naar daar, dan weer terug en blijft dan stilstaan. Het remt acteurs en actrices enorm in hun creativiteit en de mogelijkheid om zich volledig op te laten gaan in hun rol. Ook het script van My Own Private Idaho was voor Van Sant geen vaststaand gegeven. De acteurs en actrices met wie de regisseur werkte, mochten op elk moment met een voorstel afkomen om bepaalde dialogen te wijzigen. Alles kan en alles mag, is zijn motto.

River Phoenix en Keanu Reeves kregen het script van My Own Private Idaho in 1989 in handen tijdens de opnames van I Love You to Death in Tacoma, Washington. De twee waren laaiend enthousiast over het verhaal en uiteindelijk besloten ze enkel de film te doen als de ander het ook zou doen. Het werd een soort pact dat gesloten werd, al cruisend over Santa Monica Boulevard. Zoals dat een echt acteur betaamt, kropen River Phoenix en Keanu Reeves nog vóór de opnames begonnen in de huid van hun personage, dat van een mannelijke prostituee. Het enige probleem, zo zou later blijken, was dat Phoenix in tegenstelling tot Reeves, wel moeite had om terug uit de rol te stappen. De nachtelijke straten van Portland's Old Town district waren hun studieterrein. Phoenix bracht ontelbare uren door in het gezelschap van Van Sant's vrienden, Scott en Gary, die leefden van betaalde sex en die op leegstaande panden de term "thuis" kleefden. Zij leerden de acteurs de knepen van het vak: hoe spot je potentiële klanten die met de auto voorbij rijden, wat zijn de juiste woorden om de deal te sluiten wanneer ze hun wagen aan de kant zetten,... Het enige wat ze niet deden was instappen en wegwezen, een ongekende ervaring tegemoet. Ook voor een andere belangrijke verhaallijn deed Phoenix een voorstudie. Hij praatte heel lang met Jake, een narcolepsiepatiënt uit Portland, over de oorzaak van de aanvallen. Iets helemaal anders waar Keanu Reeves en River Phoenix mee geconfronteerd werden, was het taaltje dat de acteurs in de film zouden uitkramen. In tegenstelling tot Phoenix, maakte Reeves zich niet al te veel zorgen over het hoge Shakespearegehalte in zijn dialogen. Hij zag het als een uitdaging, een nieuwe manier van werken. Phoenix had vooral angst voor de overgang naar het docudrama straatleven van zijn personage op het scherm.

Een niet alledaags verhaal, een niet doordeweekse regisseur,... Het kan bijna niet anders dan dat de productie van My Own Private Idaho ook alles behalve normaal verliep. Geen on location hotels voor de cast, nee. Van Sant was zo vriendelijk zijn nederig stulpje, een oud Victoriaans huis uit 1908, open te stellen voor River Phoenix, Keanu Reeves, Rodney Harvey, Mike Parker, Flea en het ensemble aan vrienden en liefjes die ze uitnodigden om eens lekker uit de bol te gaan. Gus Van Sant, die zijn eigen band had, jamde er met River en Flea lange tijd op los, tot het guitar-, bass-, en drumgeweld en de nachtelijke escapades de regisseur net iets te veel werden en hij zijn woning in Portland Heights ruilde voor zijn oude appartement in de stad.

Hoe moeilijk het project ook van de grond kwam, het resultaat is verbluffend (en dat is nog zacht uitgedrukt). My Own Private Idaho heeft de nodige ingrediënten die van het bekijken van de film een hallucinante ervaring maken. Veel is te danken aan de acteerprestaties van River Phoenix (die voor zijn rol van Mike Waters onder meer op het filmfestival van Venetië in 1991 de Volpi Cup Award voor beste acteur wegkaapte) en Keanu Reeves. Het is natuurlijk wel zo dat je niet mag vergeten dat Van Sant hen de vrijheid gaf bepaalde scènes op eigen houtje uit te werken, al was dat niet altijd zijn intentie. Zo stond in het script op een gegeven ogenblik "Mike makes a pass at Scott very routinely because he's bored, he's in the desert..." Het was River Phoenix die, na heel wat improvisatie met Keanu Reeves naast de set, de kampvuurscène maakte tot wat ze is. Het is één van de meest intense, maar ook meest elementaire scènes in My Own Private Idaho. Mike verklaart zijn liefde aan Scott - "I love you and you don't pay me" - die ondanks het feit dat hij daarop kort antwoordt dat twee jongens niet van mekaar kunnen houden, Mike toch in zijn armen neemt; ook al is het maar om hem gerust te stellen. De scène toont echt aan hoe verloren Mike wel is. Hij kan eigenlijk nergens naartoe...

Toch zijn het niet alleen dialogen die het verhaal vorm geven. De narcolepsie-aanval die Mike in stresssituaties krijgt, is een uitstekend plotelement. Op die manier grijpt Van Sant zijn kans om het verhaal te verschuiven naar een andere locatie. Zo simpel als de truc met de hoed... Maar niet alleen narratieve elementen zorgen voor dit surreëel staaltje cinema. Het is bovenal de visuele stijl die Van Sant uit zijn mouw schudt, die je eigenlijk bij de keel grijpt. De manier waarop hij de kijker mee op sleeptouw neemt is ongekend. Denk maar aan de onvergetelijke scène waar onder andere Scott en Mike tot leven komen op de cover van een tijdschrift om hun verhaal te doen. Dit sublieme idee wordt extra in de verf gezet door het rijke kleurenpalet dat gehanteerd wordt en de vertraagde beelden van de anonieme man die ons van op straat mee binnen neemt in de verboden wereld van betaalde liefde, recht in de armen van Scott en Mike. En dat Van Sant ook subtiel de perfectie weet te benaderen, wordt duidelijk wanneer Mike en Scott hun lichaam met Hans (Udo Kier) delen. Geen gehijg en gekreun, geen op- en neergaande lichamen. Wel - als tableaux op het scherm - drie naakte lichamen in verschillende posities, enkel gescheiden door de harde cuts van het stilistische brein van Van Sant.

Alle euforie ten spijt: er is ook een downside aan My Own Private Idaho. Niet in het minst betreft het dan het feit dat er nooit een soundtrack van de film uitgebracht is. My Own Private Idaho is nochtans doorspekt met muziek. Denk maar aan 'Der Adler' of 'Mr. Klein' van Udo Kier en Tom Dokoupil, 'The Old Main Drag' van The Pogues, 'Cherish' van Madonna of 'Getting into the Outside' van Conrad Montgomery. Het was nog het meest uitkijken geweest naar 'Too much Colors', een nummer van River Phoenix' band, Aleka's Attic en enkele instrumentale nummers. Alsof dat nog niet genoeg is: in onze contreien is de film niet verkrijgbaar op DVD. Slechts korte tijd was er een Australische import, maar die valt vandaag de dag nergens meer te bespeuren. Voor petitiefreaks die een nieuw onderwerp zoeken: u weet wat u te doen staat...

Foto: (fotomontage; origineel Paramount)

Elke maand stoffen we bij Movie een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

UIP
WORLD TRADE CENTER
The Day the Earth Stood Still
>>>