Meteen naar de tekst springen
Foto: Paramount

INDEX >> KLASSIEKERS >> RAIDERS OF THE LOST ARK

RAIDERS OF THE LOST ARK
Beter dan James Bond

 

Tim Veekhoven | 26/01/2003


Share/Bookmark

Wat gebeurt er als twee geniale filmmakers tijdens hun vakantie aan het strand zitten te fantaseren over een nieuw idee voor een film? Dan komt mogelijk er een idee op de proppen zoals Indiana Jones. Tenminste als deze filmmakers Steven Spielberg en George Lucas heten.

Na het succes van Star Wars belandde George Lucas op Hawaï om een beetje te ontsnappen aan alle heisa. Spielberg trakteerde zichzelf op een vakantie nadat Close Encounters of the Third Kind was ingeblikt (en zou verschijnen in november). Volgens de 'verhalen' zou Spielberg aan Lucas hebben gezegd dat hij een 'James Bond'-achtige film wou maken. Lucas zou tegen zijn vriend hebben geantwoord dat hij een veel beter idee had. Een idee dat was ontstaan in het begin van de jaren '70 toen Lucas op een belangrijk kruispunt stond in zijn leven. Lucas beeldde zich een 'swashbuckling' avonturier in gebaseerd op de ouderwetse avonturenfilms en -series die hij als kleine jongen had gezien. Hij riep de hulp in van Philip Kaufman om het figuur en de eerste lijnen van het verhaal op papier te zetten. Lucas besloot echter om met Gary Kurtz verder te werken aan een ander idee, gebaseerd op Flash Gordon (en dat uiteraard Star Wars zou worden).

Kaufman had destijds de 'Ark van het Verbond' voorgesteld als de 'McGuffin' voor het verhaal. Niet de 'Ark van Noach' zoals Spielberg eerst dacht, maar de kist waarmee Mozes de berg Sinaï afdaalde met dé tien geboden in. Een kist die volgens het Oude Testament enorme goddelijke krachten zou uitstralen. Om het script te schrijven stelde Spielberg Lawrence Kasdan voor. In 1978 leverde hij een eerste versie aan Lucas en prompt vroeg hij of Kasdan ook niet het script van The Empire Strikes Back voor zijn rekening wou nemen. 'Wil je het script van Raiders eerst niet eens lezen?' vroeg Kasdan verbouwereerd. Maar Lucas had blijkbaar een goed gevoel en de dag later bevestigde hij zijn enthousiasme over het script. Een half jaartje later kwamen Lucas, Spielberg en Kasdan samen om verdere details te bespreken. Het hoofdpersonage droeg toen nog de naam Indiana Smith, genaamd naar Lucas' Malamute (soort Husky) 'Indiana'. Spielberg vond de naam 'Smith' maar niets, waarop Lucas vervolgens 'Jones' voorstelde. Lucas speelde ook met het idee om van Indiana een echte playboy te maken, maar er werd besloten dat het personage al 'ingewikkeld' genoeg zou zijn als professor/avonturier. Een idee van Spielberg om van Indiana een alcoholist te maken werd eveneens verworpen omdat Lucas wou dat hun nieuwe held een voorbeeld zou zijn voor jongeren. Nadat Kasdan het uiteindelijke script inleverde kon er worden begonnen met het inhuren van crew en het zoeken van financiële middelen.

Lucas wou Raiders zelf bekostigen, maar durfde het risico niet te nemen. Door zijn moeilijke relatie met de Hollywoodstudio's keek Lucas vol wantrouwen hoe de studio's reageerden op hun idee. Michael Eisner van Paramount vond het idee grandioos maar eiste de rechten op vervolgfilms en een schadevergoeding van Lucas indien het budget zou overschreden worden. Lucas vond dit een gebrek aan vertrouwen en het zag er naar uit dat de deal niet ging doorgaan, maar uiteindelijk liet Eisner zijn eisen varen en zei tegen Lucas dat hij hem 100 procent vertrouwde. 'En het werd één van de films die op de meest professionele manier werd gemaakt,' zei Eisner achteraf. Het grote werk kon van start gaan.

Dé kandidaat om Indiana te spelen was Tom Selleck, maar hij kon de rol niet aanvaarden omwille van zijn contractuele betrokkenheid bij de serie Magnum PI. Toeval of niet, maar door een staking in Hollywood had Selleck perfect Jones kunnen vertolken. Lucas en Spielberg kozen vervolgens Harrison Ford als Jones, een rol die hem eigenlijk op het lijf geschreven was. Het filmen zou van start gaan in de lente van 1980 en locaties waren onder andere. Tunesië, Hawaï en La Rochelle. De binnenopnames vonden plaats in Elstree Studios te Borehamwood nabij Londen, een oude studio die door toedoen van Lucas weer populair was geworden.

Dit avontuur van Indiana Jones (geboren in 1899) werd gesitueerd in 1936 tijdens de aanloop naar de tweede Wereldoorlog. Net zoals in vele James Bond films begon ook Raiders met het einde van een vorig avontuur. Wat nadien volgt is één lange avonturentocht op onze aardbol met nazi's, rollende stenen, giftige slangen, valstrikken en zwaardvechtende Arabieren als obstakels. Indy en zijn kornuiten nemen het niet alleen op tegen de Nazi's, maar ook tegen hun eigen geloof in de krachten van de Ark. Het mystieke aspect in Raiders is immers erg belangrijk, wat in de eindscène duidelijk zichtbaar wordt (wie de tekenfilm Prince of Egypt heeft gezien van Dreamworks moet eens goed kijken tijdens de scène waarin de Ark wordt geopend). De film steekt vol met cliffhangers en spannende scènes, maar deze worden afgewisseld met rustigere scènes waarin de personages voldoende tot ontwikkeling kunnen komen.

Kortom, Indiana Jones staat voor tijdloos entertainment gesitueerd in één van de meest spraakmakende periodes van de 20ste eeuw. De sfeer in de jaren '30 wordt door superieure details goed weergeven. Deze film wordt nog steeds hoog gewaardeerd door zowel de fans als de critici. De film houdt je in de greep vanaf het moment dat het Paramount-logo overgaat in de toppen van de Andes in Peru tot op het laatste moment wanneer 'The Ark' wordt opgeborgen in een gigantisch magazijn met alle 'Top Secret'-items in verborgen. Nog zo een klassiekers zijn de gebrandmerkte hand van de Duitser Toth (Ronald Lacey), net als het hele begin van de film waarin Indiana onder andere moet vluchten voor een enorme steen en achternagezeten wordt door een stam Hovito's (deze scène werd o.a. nagebootst in The Simpsons).

Raiders verscheen op 12 juni 1981 in de USA en werd snel de meest succesrijke film van dat jaar. De film werd genomineerd voor elf Academy Awards, maar sleepte er 'slechts' vijf in de wacht (onder meer Sound en Special Effects). Indy's leren jas, zijn 'fedora'-hoed en zijn zweep zijn iconen geworden in de filmwereld. In 1984 en 1989 zouden nog twee 'Indiana Jones'-films verschijnen en daarna verscheen er nog een serie 'The Adventures of Young Indiana Jones'. Momenteel zijn de plannen om een vierde film te maken eindelijk van start gegaan met het inhuren van Frank Darabont (The Shawshank Redemption) als scriptschrijver. Spielberg, Lucas en Ford hebben reeds toegezegd.

Het is wel markant dat aan de Indiana Jones-films steevast de naam Spielberg (toch door het doorsnee publiek) wordt gekoppeld, terwijl eigenlijk George Lucas én de figuur én de verhalen heeft bedacht. Lawrence Kasdan verdient hier trouwens een dikke pluim voor zijn schitterende script en uiteraard gaat ook weer een deel van de verdiende eer naar John Williams voor zijn geniale en beroemde muziek van de film. Dat Harrison Ford als Jones de pannen van het dak speelde (ook de andere acteurs zijn erg goed op dreef) moeten we er zelfs niet meer bij vertellen. Ford werd na 'Raiders' niet alleen een held in 'a galaxy far, far away', maar ook op aarde.

Elke maand stoffen we bij Movie een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Fox
THE PROMISE (WU JI)
A Chinese Love Story
>>>