Meteen naar de tekst springen
Foto: Fox

INDEX >> KLASSIEKERS >> ALIENS

ALIENS
Evenaar eens een klassieker

 

Christophe Van Cauwenbergh | 02/12/2002


Share/Bookmark

De monsterfilm Alien was in 1979 een van de grootste kassuccessen van het jaar geworden. Geen wonder dat de kopiemachine van Hollywood de jaren daarna goed aan het ronken gingen. Alle kopieen en doordrukken stierven echter een langzame dood aan de box-office. Niemand leek erin te slagen de exacte succesformule van Alien te dupliceren. Tot men met de idee van een sequel op de proppen kwam.

In de kantoren van Brandywine werd in de jaren na Alien al eens over een sequel gefluisterd. De eerste opmerkelijke poging kwam er in 1982. De mogelijkheden voor een vervolg werden besproken tussen de eigenaars van Brandywine - nog steeds Walter Hill, David Giler en Gordon Carroll. Een sequel moest, zo kwamen ze overeen, een aantal onbeantwoorde vragen uit Alien beantwoorden, de integriteit van het origineel bewaren, en toch anders zijn. Ze kwamen tot de conclusie dat het beter was geen vervolg te maken dan een vervolgfilm die niet beantwoordt aan de interne logica van Alien. Bovendien was Fox niet al te zeer te vinden voor een sequel, daar de verscheidene rip- offs geen kassucces werden.

Er werd uitgekeken naar nieuwe projecten, waarvan een futuristische remake van Spartacus het meeste potentieel had. David Giler had het scenario van The Terminator gelezen van de toen onbekende Canadees James Cameron, en was er zodanig van onder de indruk dat hij in de herfst van '83 de jonge schrijver/regisseur contacteerde. Cameron bedankte vriendelijk voor de Spartacus-remake. Het trio was echter zo bedwelmd door het enthousiasme van Cameron dat ze hem prompt Alien II aanboden. Cameron was altijd een liefhebber geweest van Alien en nam deze taak dankbaar aan. Het concept dat hij moest uitwerken: Ripley en soldaten, terug naar de planeet.

Op het moment dat Cameron tekende, wachtte hij op een groen licht om zijn Terminator- script te verfilmen (hij kwam aan de kost door terzelfdertijd het scenario voor Rambo: First Blood Part II te pennen). Het verhaal voor Alien II kristalizeerde in twee dagen, maar nog voordat hij Brandywine een eerste versie van het script kon overhandigen, kreeg hij bericht dat hij The Terminator mocht regisseren. De partners in Brandywine besloten op Cameron te wachten en baseerden deze beslissing op de veelbelovende outline van Camerons verhaal. Deze outline kwam in grote mate overeen met de finale film (en dan hebben we het over de director's cut, inclusief de scènes die handelen over Ripleys dochter Amanda en de infectie van Newts ouders), met uitzondering van een aantal details. In zijn notities had Cameron het over hoe alle kolonisten langzaam via Newts vader en een handvol reddingslui besmet worden door de Aliens. In de eerste versie van het verhaal was Luitenant Gorman de booswicht (het personage Burke bestond op dat moment nog niet). De androïde Bishop kan een order van Ripley niet opvolgen wanneer de boordcomputer van het ruimteschip Sulaco de hele planetoïde onder quarantaine plaatst. Het personage Apone wordt ook niet gedood door een Alien maar wel 'gestoken' en verlamd, waaruit Ripley afleid dat de Aliens georganiseerd zijn als in een insectennest. Ten slotte worden Hicks en Ripley gevangen genomen door de Aliens en gescheiden van Newt. Ripley kan zichzelf losmaken maar heeft uiteindelijk slechts genoeg tijd om Newt te bevrijden en ziet zich verplicht Hicks achter te laten. Uiteindelijk was Camerons verhaal nauwelijks meer dan een herwerking van Robert Heinleins net verfilmde roman Starship Troopers, die handelt over de oorlog tussen een elitegroep tot de tanden gewapende soldaten en honderden bugs, in een labyrint van gangen en tunnels. Ook zij vinden een Queen, en ondergaan een vrij val naar de planeet, in kleine kapsules vanuit het moederschip.

Na zijn werk aan The Terminator concentreerde Cameron zich weer op het Alien-project. Na een maand schrijven, schrappen en herschrijven, leverde Cameron in februari 1985 zijn eerste versie van het script in. Binnen de maand, na enkele minieme veranderingen, werd het script goedgekeurd door 20th Century Fox en preproductie kon beginnen. In het script introduceerde Cameron het personage Carter Burke, die veel van Gormans slechte eigenschappen kreeg. In de vroege versies van het script kwam Burke op een andere manier om het leven dan in de finale film. Terwijl Ripley op zoek is naar Newt, vindt ze Burke, gevangen in een cocon. Hij smeekt haar om vergiffenis. Ripley geeft Burke een handgranaat en zegt: 'Niemand mag op deze manier sterven.' De tweede belangrijke verandering in het script betrof het personage Bishop. Hij evolueerde van louter een extensie van de boordcomputer zonder persoonlijkheid, tot een sleutelfiguur in de ontsnapping van Ripley en co van de planetoïde. Alvorens voor de camera's te gaan, werden op vraag van David Giler verschillende dialogen verkort en sommige scènes werden helemaal herschreven. Een futuristische douchescène aan boord van de Sulaco werd geschrapt. Camerons finale script, de handleiding voor een film van 154 minuten, werd afgeleverd aan Brandywine op 30 mei 1985. Giler en Hill waren tevreden: Aliens ging een waardige opvolger op hun geprezen horrorfilm worden.

Daar Giler, Hill en Carroll genoegen namen met Executive Producer-credits, kon Cameron zijn eigen producer kiezen. Hij bracht Gale Ann Hurd aan boord, met wie hij had samengewerkt op de set van The Terminator. Hurd en Cameron stapten tijdens de productie van Aliens overigens in het huwelijksbootje. Hurt moest ervoor zorgen dat elke cent van de 18 miljoen dollar die Cameron ter beschikking had gekregen, op het witte doek te zien was. Aliens was een uistekende gelegenheid voor Cameron om zijn liefde voor hardware te laten zegevieren. Hij nam twee ervaren designers in dienst: Ron Cobb, die ook al voor Alien allerhande ontwerpen had getekend, en Syd Mead, bekend van onder andere Blade Runner en 2010. Voor de special effects werden verschillende experten gecontacteerd. De miniaturen werden gebouwd door The L.A. Effects Group (Cameron vermeed opzettelijk ILM en Boss Film omdat hij daar niemand kende). Andere effecten werden gerealiseerd door John Richardson (The Omen, Superman) en Brian Johnson (die ook op de set van Alien had gewerkt).

Voor het ontwerpen van de verschillende Aliens wilde Cameron H.R. Giger inschakelen. Tegen heug en meug weigerde die, wegens contractuele verplichtingen voor Poltergeist II. Cameron begon zelf te schetsen. Hij veranderde de oorspronkelijke levenscyclus van de Aliens in die zin dat ze geen cocons maken van hun slachtoffers, maar dat de cocons als eieren worden gedeponeerd door een moederwezen. Die verandering was alleen maar mogelijk doordat Ridley Scott een scène die dit illustreerde, uit de final cut van Alien knipte. Om Camerons eigen ontwerpen te realiseren, schakelde hij Stan Winston in, die Cameron kende van The Terminator, en later zou scoren met tientallen films gaande van Predator en Jurassic Park tot Inteview With The Vampire en The Relic (een uitgebreide discussie van de special effects vindt u in ons gespecialiseerd artikel). Cameron en Hurd beslisten dat ze het meeste uit hun budget konden halen als ze de productie organiseerden in de Londense Pinewood studio's. Ze kregen van Fox 18 weken opnametijd en vier maanden postproductie. De film zou dan uitgebracht worden op 1 juli 1986. Die datum werd later veranderd naar 15 juli en nog later naar 22 juli. Tijdens de preproductie ging een team van casting directors op zoek naar de perfecte bezetting voor de veelbelovende film. Over de rol van warrant officer Ripley bestond geen twijfel. Sigourney Weaver had echter twijfels, en kwam uiteindelijk alleen maar aan boord omdat ze gefascineerd was door Camerons ideeën voor het personage Ripley.

In de Cameron-fabriek zijn sterke vrouwenrollen een traditie, dus moesten de overige actrices met zorg uitgekozen worden. De rol van het stoere manwijf Vasquez ging naar debutante Jenette Goldstein, die later nog zou opduiken in Terminator 2: Judgment Day. Een andere debutante was Carrie Henn, een Brits meisje dat ieders hart stal als de veelgeplaagde Newt. Verder werden Cynthia Scott en Colette Hiller gecast in de rollen van respectievelijk Corporal Dietrich en Corporal Ferro. Met evenveel zorg werd er op zoek gegaan naar een team mannelijke acteurs die de verschillende marines tot leven moesten wekken. De rol van Hicks bracht enige problemen met zich mee. James Remar tekende voor de rol, maar werd wegens Camerons ontevredenheid na enkele opname- weken vervangen door Michael Biehn, die Cameron kende van The Terminator, en later voor hem zou meespelen in The Abyss. Paul Reiser werd gecast in de rol van de hypocriete Burke, een rol die sterk afweek van Reisers carrière als gevierd stand up comedian op de planken van de Verenigde Staten. De rol van de androïde Bishop ging naar de acteur Lance Henriksen, een veteraan van Camerons twee eerste films, Piranha II: The Spawning en The Terminator. Henriksen moest het op het laatste moment afleggen tegen Arnold Schwarzenegger in het casten van de boosaardige Terminator, maar voor Aliens was hij de eerste keuze. Karakteracteur Bill Paxton, ook al uit The Terminator, werd gecast als de nerveuze grapjurk Hudson.

De fotografie voor Aliens hoorde van start te gaan in september 1985, ware het niet dat Sigourney Weavers voorgaande productie, Half Moon Street, een ernstige achterstand had opgelopen. Om klaar te zijn voor een release in de zomer, kon de crew onmogelijk later beginnen dan oktober. Voor Cameron zat er dan ook niks anders op dan te beginnen zonder Weaver, in het bijzonder met allerhande scènes met de marines onder elkaar. Cameron zou later nog beweren dat dit de afstandelijkheid tussen Ripley en de marines, die zo goed tot uiting kwam in de film, nog bevorderde. Scènes die in deze periode werden gedraaid, zijn onder andere de ontdekking van het nest (opgenomen in een verlaten electriciteitscomplex even buiten Londen), de Chestburster-scène, en de eerste van twee aanvallen door de Aliens. Alsof Weaver niet voldoende problemen opleverde, zag Cameron zich op dit moment genoodzaakt James Remar te vervangen door Michael Biehn, en alle opnames met het personage Hicks opnieuw te draaien. Hierdoor ging hij nog meer over tijd.

Dit was nog maar het topje van de ijsberg. The L.A. Effects Group bleek niet in staat alle bestelde special effects en miniatiuren op tijd te leveren. Cameron haalde Brian Johnson erbij om een deel van de effecten op te knappen, iets wat voor de nodige conflicten en zelfs een rechtzaak betreffende vermelding op de aftiteling zorgde. Naar het einde van het jaar toe werd het duidelijk dat de productie nooit op tijd zou klaar geraken. Op dat moment bleef de hele crew na de overeengekomen uren werken. Cameron bleek de lange dagen en korte nachten perfect uit te houden, maar tekenen van vermoeidheid waren schering en inslag in de cast en crew. Het was niet de laatste keer dat Cameron controle verloor over zijn productie. Voor elke film sindsdien (The Abyss, Terminator 2: Judgment Day, True Lies en vooral Titanic) zijn er de verhalen van de megalomane regisseur die het onmogelijke eist van zijn team, en van de exuberante budgetten. Het is zijn handelsmerk geworden. Na een zeer vermoeiende laatste maand, eindigden op einde van januari de opnamen voor Aliens.

Cameron ging als een bezetene aan de slag om zijn duizenden meters pellicule te monteren tot een aanvaardbare film; want als hij het niet deed, zou Fox wel iemand anders aanduiden. Tegen zijn zin moest Cameron verscheidene minuten knippen, waaronder de infectie van Newts ouders en het verhaaltje rond de overleden dochter van Ripley. Later zou hij ze er koppig allemaal weer in monteren voor een director's cut. Cameron hield niet van Jerry Goldsmiths atmospherische score voor Alien en contacteerde James Horner voor een dreunende, adrenaline-pompende actiescore. De muziek die Horner hem enkele weken later voorlegde, blies Cameron ongeveer van zijn stoel (Zie ons artikel voor een uitgebreide blik op de muziek). Aliens was enkele weken voor de nationale release klaar.

Op 22 juli 1986 opende de langverwachte sequel in de Verenigde Staten. Op het moment dat ook The Fly, Legend, Cobra en vooral Top Gun draaiden, moest deze relatief goedkope sci-fi/actieprent zijn geld zien terug te verdienen. Het onwaarschijnlijke gebeurde: de film gooide Top Gun van de eerste plaats en versleepte op nauwelijks drie weken meer dan veertig miljoen dollar naar de bankrekening van 20th Century Fox. Aliens haalde wereldwijd 170 miljoen dollar binnen en werd de derde meest succesvolle film van het jaar. Van de Academy kreeg de prent drie nominaties: één voor Sigourney Weavers vertolking als Ripley, één voor James Horners muzikale composities en één voor de special effects. Alleen in de laatste categorie kreeg de film het beeldje mee naar huis. Later mocht Aliens nog de Hugo van de World Science Fiction Community in ontvangst nemen.

Enkele jaren na de release van Aliens daagden Sigourney Weaver, James Cameron, Gale Ann Hurd en het Brandywine-trio 20th Century Fox voor de rechter: ze hadden allen contractueel recht op een deel van de aanzienlijke winsten, maar kregen geen cent uitbetaald. De twist werd in der minne geregeld. In 1992 bracht Fox een director's cut uit van Aliens, met 17 minuten extra beeldmateriaal dat Cameron in 1986 moest knippen. Dit materiaal bevat onder andere de ontdekking van het derelict en de daaropvolgende besmetting van Newts vader, en enkele korte sequenties waarin een allusie wordt gemaakt op Ripleys dochter Amanda.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

A-Film
ZWARTBOEK
De terugkeer van de frambozenkoning
>>>