Meteen naar de tekst springen
Foto: Lucasfilm ltd. / Fox

INDEX >> KLASSIEKERS >> STAR WARS EPISODE IV: A NEW HOPE

STAR WARS EPISODE IV: A NEW HOPE
A story about a boy, a girl and a universe...

 

Tim Veekhoven | 02/04/2002


Share/Bookmark

Of je er nu totaal weg van bent of er gewoon niet wil naar kijken, Star Wars is één van de meest belangrijke films aller tijden. De vlaag van enthousiasme die door de film werd gegenereerd was niet te overzien. Star Wars, of het verhaal van hoe een Hollywoodhater het systeem kon kneden.

Het verhaal hoe Star Wars tot stand kwam, gaan we hier niet uit de doeken doen. Samengevat was het één lange lijdensweg voor schrijver-regisseur George Lucas. Hij worstelde met zijn eigen ideetjes (verhaal en script) en kreeg het project niet "verkocht" (Fox hapte toe dankzij Alan Ladd Jr.). Vervolgens werkte de (financiële) controle van Fox op de zenuwen van Lucas en de opnamen bezorgden hem nog meer kopzorgen (een storm in Tunesië, ruzie op de set in Engeland met de stugge Britse crew en vakbond). Toen Lucas terugkeerde naar de US (van de opnamen) en zag dat ILM (Lucas' special effects bedrijf opgestart om de effecten te verzorgen) slechts één effect had gerealiseerd werd hij opgenomen in het ziekenhuis met vermoeidheidsverschijnselen. Enkele maanden voor de film was Lucas Star Wars zo beu dat hij verklaarde om zo snel mogelijk van het verdomde ding af te willen zijn. Totaal tegen de verwachtingen in werd Star Wars een wereldsucces. De film raasde door de bioscopen in de USA en veroverde daarna Europa en Japan.

Star Wars Episode IV: A New Hope (ondertitel werd pas tijdens een re-release toegevoegd omdat in 1977 de zekerheid over sequels niet bestond) vertelt een eenvoudig verhaal. Er is een Civil War gaande. Tegen het tirannieke Empire heeft zich een Rebel Alliance verzameld die de waarden van de Republic willen herstellen. Twee Droids (robots in het Star Wars universum), R2-D2 en C-3PO, landen op de planeet Tatooine waar ze de oude Jedi Knight Obi-Wan Kenobi moeten rekruteren om de Rebel Alliance te steunen in hun strijd tegen het Galactic Empire. De Droids komen echter in handen van Luke Skywalker, een boerenjongen die droomt van een leven als piloot.

Wanneer Luke en de Droids Obi-Wan (die schuilgaat onder de naam Ben) ontmoeten vallen er al puzzelstukjes op hun plaats. Luke's vader blijkt eveneens een Jedi Knight geweest te zijn en was een vriend van Obi-Wan. De Jedi waren eens de bewakers van de vrede in de Republic, alvorens het Empire de orde uitroeide. In een boodschap vraagt Princess Leia van de Alliance dat Obi-Wan kostbare informatie naar haar vader brengt op de planeet Alderaan. In de stad Mos Eisley slagen Luke en Obi-Wan erin om de hulp in te roepen van twee smokkelaars: Han Solo en zijn Wookiee copiloot Chewbacca. Zij zijn bereid hen naar Alderaan te vervoeren. Wanneer zij daar aankomen wacht er hen een verrassing van formaat. Alderaan is verdwenen en in de plaats is er een gigantische ruimtebasis, de Death Star. Deze basis heeft Alderaan vernietigd en slokt het schip van Han Solo op.

In de Death Star splitsen de helden zich op. Obi-Wan gaat proberen om de Tractor Beam uit schakelen zodat het schip van Solo kan ontsnappen. Net nadat Kenobi op pad gaat, verneemt Luke dat Princess Leia een gevangene is en gaat terechtgesteld worden. Met de hulp van Han en Chewbacca onderneemt Luke een poging om de Princess te redden. De redding lukt wonderwel (nu ja), maar Obi-Wan zal de Death Star niet verlaten. In een duel met zijn voormalige leerling Darth Vader (nu de rechterhand van de Emperor en de moordenaar van Luke's vader volgens Obi-Wan) moet de oude Jedi het onderspit delven. Doordat Obi-Wan er wél in slaagde om de Tractor Beam uit te schakelen kunnen de helden ontsnappen naar de Rebellenbasis op de junglemaan Yavin 4. De informatie die R2-D2 bezit blijkt cruciaal te zijn. Deze informatie toont de blueprints van de Death Star en een zwak punt wordt ontdekt in de verdediging van de gigantische basis. De Rebellen geven de moed nog niet op.

Zonder Han Solo en Chewbacca, die nog een schuld moeten vereffenen, valt Luke samen met de Rebellenpiloten de Death Star aan. De bedoeling is een kettingreactie te veroorzaken die de Death Star moet vernietigen. De Death Star had het schip van Solo kunnen volgen en was de basis van de Rebellen genaderd. De piloten leveren een heldhaftige strijd, maar wanneer Darth Vader zich persoonlijk met het zaakje komt bemoeien wordt het moeilijk. Uiteindelijk blijft alleen Luke over en net op het ogenblik dat Darth Vader hem wil neerschieten komt "good old" Han Solo tussenbeide. Het schip van Vader wordt weggeslingerd in de eindeloze ruimte en Luke blaast de Death Star op.

Op het einde van de film genieten de helden (Luke, Han, Leia, Chewbacca en de droids) samen van hun overwinning. Luke Skywalker is vastberaden om in de voetsporen van zijn vader te treden en net zoals alle Jedi de Force te leren beheersen. De Force is een mysterieus krachtveld dat alles omringt / doordringt en dat door de Jedi kan worden gemanipuleerd. Met hulp van de Force slaagt Luke erin om de Death Star op te blazen. Bovendien blijkt Obi-Wan nog niet volledig te zijn uitgeschakeld, want Luke hoort Obi-Wan's stem hem meermaals raad geven.

Dit is het verhaal van Episode IV in een notendop. Een nieuw verhaal denk je? De werkelijkheid biedt te zeggen dat dit verhaal zou oud is als de straat. Lucas putte inspiratie uit klassieke mythologische werken, religieuze schriften, sprookjes, films en zijn eigen verleden. Lucas' Star Wars was een klassiek verhaal, gestoken in een nieuw kleedje. Volgens Lucas moeten klassieke verhalen herhaald worden zodat mensen (en vooral kinderen) deze verhalen niet vergeten. Star Wars is immers een sprookje, doordrongen van mythologische elementen en het is geen SF zoals het zo vaak wordt voorgesteld. Lucas plaatste Star Wars in de ruimte omdat deze biotoop nog in geen enkele aardse mythe was gebruikt. Als metaverhaal paste Star Wars perfect in de Postmoderne samenleving waarin de vaste waarden waren vervaagd. Star Wars vulde die leegte weer een beetje op door de meest klassieke waarden ten tonele te voeren (Goed tegen Kwaad, een klassiek onderscheid dat heel vaak terugkeert in de hele 20ste eeuw overigens). In de USA, dat destijds met problemen als Watergate en de Koude Oorlog opgescheept zat, kon men zo'n mentale opkikker blijkbaar goed verteren.

Het nieuwe kleedje waarin Star Wars stak, was sprankelend en daadwerkelijk vernieuwend. Het positieve imago dat de film uitstraalde kreeg de bioscoopganger in de greep. Eindelijk was er weer een film waarbij mensen zich konden spiegelen aan helden. Kinderen konden in de huid van Luke of Han kruipen en het buurmeisje moest steevast fungeren als Leia en de hond als Chewbacca. De special effects waren van nooit eerder geziene kwaliteit en overtuigden zelfs de meest fervente tegenstanders. ILM had technieken ontwikkeld die daarvoor slechts in de kinderschoenen stonden. Deze technieken stelden Lucas in staat om zijn wereld geloofwaardig te laten overkomen. Ruimteschepen vlogen aan razende snelheden door de ruimte (herinner de legendarische openingscène van de film) en locaties werden opgefleurd met dromerige sfeerbeelden van een imaginaire wereld. Lucas & co maakten van die wereld een mix van oud en nieuw. Hij mixte futuristische technologieën (Droids, ruimteschepen) met klassieke elementen (zwaarden) en plaatste dit alles samen in één wereld. Alhoewel deze wereld zich 'a long time ago in a galaxy far, far away' bevond, waren er voor ons vele herkenbare situaties en kenmerken. Alhoewel de Cantina in Mos Eisley bevolkt wordt door talloze vreemde aliens, blijft het in se niets anders dan een saloon uit de Western. In het pantser van Darth Vader herkennen we invloeden uit de Middeleeuwen, het feodale Japan en de tweede Wereldoorlog. Er is als het ware een onbewuste en onderliggende link die ons vreemde dingen in het Star Wars universum als vertrouwd doen ervaren.

Het succes van Star Wars zou een nooit eerder geziene golf van bewegingen in gang zetten. Na Star Wars ging men beseffen dat een film meer was dan gewoon een vertoning in de bioscoop. In de jaren '80 volgden er een hele reeks blockbusters die probeerden het succes van Star Wars te evenaren. Deze films werden voorzien van een leuk en opwindend verhaal (regelmatig gericht naar kinderen) dat dankzij de groeiende special effects industrie kon verwezenlijkt worden. Voor vele filmstudio's werden potentiële massale opbrengsten van een film nu prioritair. Voor Star Wars was dat ook wel het geval, maar alleen dacht men de sleutel naar zulk succes nog niet gevonden te hebben (al opende Jaws een deur). Om dit succes te bestendigen werd er gebruik gemaakt van de elementen die bij Star Wars werden ingezet. Merchandise, een concept dat in de filmwereld voor Star Wars alleen werd gebruikt door Walt Disney en enkele uitzonderingen (Bond films, Planet of the Apes), was daarvan een mooi voorbeeld. Speelgoed, filmmuziek, posters, boeken en kledij werden gecommercialiseerd zodat mensen ook na hun bioscoopbezoek van de film konden genieten. Star Wars was de eerste film die dat realiseerde op grote schaal én bracht met overweldigend succes.

Het is ironisch om te zien hoe Lucas, een hater van Hollywood, het "systeem" op zijn kop zette. Lucas wilde ooit zijn gram halen omdat filmstudio's hem op een bepaald moment de controle over zijn vorige films (THX en American Graffiti) hadden ontnomen. De bemoeizucht en moeilijkheden omtrent het budget van Fox bij Star Wars hadden Lucas' visie over "het systeem" alleen maar versterkt. Toch zou het pas na Episode V (1980) zijn dat Lucas volledig financieel onafhankelijk een film zou kunnen tot stand brengen. Lucas brak rond die periode definitief met Hollywood en maakte van San Francisco (Marin County) zijn uitvalsbasis.

Het is uiteraard moeilijk om te stipuleren wat er zou gebeurd zijn mocht Star Wars er nooit zijn gekomen. Wat zou er van de Special Effects industrie zijn geworden? Welke films zouden nooit gemaakt zijn geweest zonder de invloed en doorbraak van Star Wars? Wat was er met Harrison Ford gebeurd ? Wat zouden miljoenen kinderen aan Sinterklaas hebben gevraagd? Wat zou er van ons zijn geworden zonder Star Wars... Of je nu een tegenstander of een hondstrouwe fan bent van Star Wars, het is en blijft een hele speciale klassieker die zich als geen ander wortelde in het collectieve bewustzijn van de Westerse maatschappij. Star Wars zette wereld op zijn kop in 1977. Het veranderde de filmwereld en een stukje van onze eigen maatschappij.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: UIP
THE MANCHURIAN CANDIDATE
Politiek voor dummies
>>>