Meteen naar de tekst springen
Foto: New Line Cinema

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> JAAROVERZICHT: FILMMUZIEK

JAAROVERZICHT: FILMMUZIEK
De beste soundtracks van 2001

 

Erwin Taets | 02/01/2002


Share/Bookmark

2001 was het jaar waarin de twee torens van het World Trade Center vielen. Het incident zorgde ervoor dat de Amerikaanse media wekenlang John Williams' Hymn for the Fallen uit Saving Private Ryan gingen spelen, en - toen Bush de oorlog verklaarde aan Afghanistan - patriottische muziek uit Independence Day, Gettysburg en Armageddon de beelden van vertrekkende soldaten en nachtelijke raketaanvallen ging ondersteunen. Jerry Goldsmith herarrangeerde het heroïsche hoofdthema van zijn score voor The Last Castle tot een energiek trompetstuk, noemde het "September 11, 2001" en bracht daarmee als eerste een compositie ter nagedachtenis van de slachtoffers uit op cd.

2001 was al bij al een vrij mager jaar op het gebied van filmmuziek. De grote, bekende Hollywoodcomponisten deden wat van hen verwacht werd, maar dat leverde zelden iets monumentaals op. Alan Silvestri componeerde voor The Mummy Returns een score die het origineel van Goldsmith in het zand deed bijten en schreef voor The Mexican muziek die alle clichés wat zuid-amerikaanse muziek betreft bevestigde. James Horner componeerde een vrij ongeïnspireerde score voor het al evenmin geïnspireerde Enemy at the Gates, en besteedde de rest van zijn jaar aan het schrijven van een kleine, intimistische score voor A Beautiful Mind met een van de mooiste thema's van het afgelopen jaar.

John Williams scoorde twee films: A.I. van Steven Spielberg, waarvoor hij enkele van de meest experimentele stukken muziek schreef uit zijn ganse carrière, en Harry Potter and the Philosopher's Stone, die hij voorzag van mooie maar iets te overdadige muziek. Jerry Goldsmith componeerde behalve de muziek van The Last Castle ook nog muziek voor Along Came A Spider, een haastwerkje dat niet één interessant stuk muziek opleverde. Degelijk scorewerk, dat wel, maar weinig of niet geïnspireerd. Hans Zimmer schreef een opmerkelijk intimistische score voor The Pledge, veel simplistisch boven elkaar gestapelde donkere akkoorden voor Hannibal en een saaie, dat-hebben-we-al-zo-vaak-gehoord-score voor Pearl Harbour, met een thema dat zo onmemorabel is dat je het zelfs na drie uur nog niet kunt naneuriën.

Wel een goed jaar hadden Howard Shore, Danny Elfman en Don Davis. Howard Shore schreef het kleine meesterwerkje The Score aan het begin van 2001 en besteedde vervolgens de rest van het jaar aan het bestuderen van het oeuvre van Tolkien, het uittekenen van thema's die drie films lang de toon van de meest geanticipeerde literaire verfilming aller tijden moesten bepalen, en het componeren van de knappe muziek voor de eerste film van de Lord of the Rings-serie: The Fellowship of the Ring. Danny Elfman componeerde themamuziek voor onder meer Spy Kids en Heartbreakers, maar maakte vooral indruk door zijn ingenieuze percussiescore voor Planet of the Apes, die ook bij een groter publiek aansloeg door zijn beatgerichte, dansbare stukken en de remixes die er uit voortvloeiden. Don Davis leverde een geslaagde actiescore af voor Behind Enemy Lines en wist vooral te imponeren door de uitstekende manier waarop hij de stijl en thema's van John Williams wist te ontwikkelen in zijn eigen score voor Jurassic Park III.

Maar, zoals uit onderstaande selectie blijkt, het waren meestal niet de grote namen die het mooie weer maakten dit jaar. Sterker nog: de grote namen deden wat van ze verwacht werd, maar slaagden er - op een enkele uitzondering na - zelden in om echt geïnspireerde muziek te creëren. Een hoogst persoonlijk overzicht van de acht beste soundtracks van het afgelopen jaar, in alfabetische volgorde.

  • A.I. Artificial Intelligence - John Williams is de uitzondering die de regel blijft bevestigen: als oude rot in het vak slaagt hij er, jaar na jaar, telkens weer in om met muziek voor de dag te komen die verrast. Voor A.I. componeerde hij één van de meest ontroerende thema's van het afgelopen jaar, voor sopraan en strijkers, aangevuld met een eclectische score met verwijzingen naar Strauss, Addams, Morricone en Reich. De muziek combineert de warmte van Spielberg en de kille adem van Kubrick tot één van de meest indrukwekkende muzikale ervaringen van het afgelopen jaar.

  • Atlantis - Voor zijn tweede Disneyfilm schreef James Newton Howard een score die in het verlengde ligt van zijn muziek voor Dinosaur, en alhoewel hij met Atlantis niet de toppen haalt die hij met Dinosaur - zowaar een van de beste Disneyscores in jaren - wist te halen, is de muziek verreweg het beste element van de hele film. Stelde Atlantis als animatiefilm uit de Disneystal diep teleur omwille van het simplistische verhaal, de eenzijdige personages, het onbevredigende einde en een totaal gebrek aan Disneymagie, dan wist James Newton Howard met zijn score zo'n beetje als enige nog te redden wat er te redden viel. Complex, wervelend en rijk aan thema's is dit een voorbeeld van een score die nog zal overeind staan als de film al lang weer uit onze collectieve geheugens zal zijn verdwenen.

  • The Golden Bowl - Deze nieuwe verfilming van een Henry James-novel werd niet zo gesmaakt als het meesterlijke Portrait of a Lady van een aantal jaren terug, en ook voor de muziek werd een geheel andere richting ingeslagen door componist Richard Robbins dan Wojciech Kilars score voor Portrait. Voor de muziek keert Richard Robbins slechts in beperkte mate terug op de repetitieve, minimalistische stijl waarmee hij met andere films van Merchant-Ivory zo bekend is geworden en tot tweemaal toe voor een oscar werd genomineerd. De muziek is, met zijn duidelijke voorkeur voor houtblazers, "Brits" in klankkleur en recreëert, uiterst zorgvuldig, de tijdgeest van het begin van de vorig eeuw, door te verwijzen naar de stijl van componisten zoals Debussy en Satie. Robbins componeerde een emotioneel geladen score, met een complexiteit die we in Hollywoodscores van vandaag bijna niet meer tegenkomen.

  • Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring - Dat de componist van scores als Silence of The Lambs, Philadelphia, Mrs. Doubtfire, eXistenZ en Sliver ooit gevraagd zou worden om de muziek te schrijven voor de grootste fantasy-trilogie uit de geschiedenis, leek hoogst onwaarschijnlijk. Tolkienfans overal ter wereld vloekten bij de gedachte alleen al - zij hadden op John Williams en Danny Elfman zitten hopen - en toen bekend werd dat ook Enya betrokken werd bij het project zagen velen donkere wolken samenpakken boven de productie. Maar de zorgen waren nergens voor nodig: Howard Shore componeerde een degelijke score voor koor en orkest, en pakte de hele zaak aan alsof het een opera was. Vernieuwend is de score allerminst, maar de score drukt de goede knoppen op de goede momenten en weet de sfeer die uit Jacksons beelden straalt overtuigend te vertalen in muziek.

  • The Mists of Avalon - Componist Lee Holdridge verdient al ruim dertig jaar zijn sporen met degelijke scores voor tv en film en hoewel hij vaak schitterend werk uitbrengt, heeft het low profile-karakter van veel van zijn werk er voor gezorgd dat hij altijd een nobele onbekende is gebleven. The Mists of Avalon heeft dat gedeeltelijk veranderd: het Amerikaanse publiek omarmde de Uli Edel-productie hartelijk en de Iers-Keltische soundtrack ging er als zoete broodjes over de toonbank. De muziek roept, met zijn Ierse volksinstrumenten en vocale interludiums van onder meer Loreena McKennitt en Aeone, perfect de sfeer op van Camelot en de ridders van de Ronde Tafel. The Mists of Avalon vertelt het verhaal van de vrouwen achter koning Arthur en levert een op en top lyrische score op. Iersklinkende muziek is al een aantal jaren in, maar Lee Holdridge slaagt er in alle platgetreden paden achter zich te laten en een frisse, romantische en opzwepende score af te leveren.

  • Pay it Forward - Thomas Newman schreef afgelopen jaar de muziek voor onder meer de provocerende tv-serie Six Feet Under en voor de voor een oscar getipte film In the Bedroom. Begin dit jaar verscheen in de bioscoop Pay it Forward, een film met Kevin Spacey waarvoor Newman een aanstekelijke jazzy-score in de stijl van American Beauty en Erin Brokowitz componeerde. De immens beluisterbare experimentele muziek moet het hebben van een ensemble-orkest met veel exotische instrumenten ondersteund door een bijna mathematisch ritme dat uiteenvalt in tal van drieledige motieven. Het Pay it Forward-principe uit de film bepaalt dat als iemand jou een dienst bewijst, jij vervolgens drie goeie daden voor iemand anders moet doen. Thomas Newman werkt dit principe uit in zijn muziek aan de hand van een reeks ritmische kettingreacties en schreef daarmee één van de meest ingenieuze scores van het afgelopen jaar.

  • The Travelling Birds - Met The Travelling Birds sluit de Franse componist Bruno Coulais als het ware zijn Jacques Perrin-natuurtrilogie af, na het ontroerend mooie Microcosmos en het enigszins teleurstellende Himalaya. Deze wonderbaarlijke film heeft een rijkelijk georkestreerde score meegekregen van Coulais, die - net als bij Microcosmos reeds het geval was - met diverse stijlen en instrumenten de overgangen tussen seizoenen en steeds weer veranderende landschappen weet aan te geven. Een bijna woordenloze film van muziek voorzien is geen sinecure, omdat de muziek voortdurend op de voorgrond is en een veel opvallender rol vertolkt binnen het geheel dan in een gewone film. Coulais kwijt zich uitstekend van zijn taak - de muziek van The Travelling Birds beweegt zich zoals een trekvogel door de lucht vliegt: sierlijk, statig en majestueus.

  • Weiser - Zbigniew Preisner deed het de afgelopen jaren op filmmuziekgebied wat rustiger aan, en concentreerde zich voornamelijk op orkestwerk en het geven van concerten. Toch verscheen begin dit jaar een soundtrack van Preisner voor een film die hier niet eens in de zalen is geweest. De Poolse film Weiser, een religieus-filosofische thriller, wordt ondersteund door een innemende muzikale omlijsting van piano, akoestische gitaar en sopraan. Een nieuwigheid voor Preisner is de elektronica die hij gebruikt en en alhoewel hij de lage bassen van de synthesizer geen prominente positie in het geluidslandschap van de score geeft, zijn ze alom aanwezig en bepalen ze in grote mate de donkere, bezwerende sfeer van het geheel.

2001 was in vele opzichten geen al te best jaar; de mooie hoogtepunten werden vaak overschaduwd door de donkere dieptepunten. 2002 begint veelbelovend, met een mooie reeks films die voor volgend jaar worden aangekondigd. Laten we duimen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Sony
CAPOTE
Wolf in schaapskleren
>>>