Meteen naar de tekst springen
Foto: RKO

INDEX >> KLASSIEKERS >> IT'S A WONDERFUL LIFE

IT'S A WONDERFUL LIFE
Ode aan het leven

 

Jo Anseeuw | 10/12/2001


Share/Bookmark

Meligheid: het hoort er wat bij, bij die vaak opgeklopte kerstsfeer. Maar heel nu en dan is het ook écht raak, en wordt zelfs het meest ondoordringbare hart heel even week. It's a Wonderful Life, de rasechte klassieker uit 1946, heeft zich een plaatsje veroverd in de korte lijst van emotie-manipulerende films waarbij je zonder het minste schaamtegevoel de zakdoek mag bovenhalen. Liefst met een geurende kerstboom in de buurt en met de gehele familie naast het knetterend haardvuur. Om daarna al knuffelend verder te genieten van de dingen des levens.

It's a Wonderful Life is, hoe kan het ook anders, vooral in de Verenigde Staten een fenomeen. Tussen thanksgiving en nieuwjaar kan je immers geen televisie opzetten zonder het kleinnood ergens op één van de vele kanalen tegen te komen. Het is een eerbetoon van grootmeesters Frank Capra en James Stewart aan het leven. Een mogelijk antwoord op de prangende levensvraag waar we ooit allemaal mee geconfronteerd zullen worden: was het het allemaal wel waard, had het leven niet mooier kunnen zijn als we onze vaak onrealistische dromen wel hadden kunnen waarmaken? Hebben we met ons leven dat ene kleine verschil gemaakt waar we allemaal van dromen?

James Stewart speelt George Bailey. Ooit had hij grootste dromen, en zou hij met zijn talenten de wereld veroveren. Hij wilde studeren en reizen, huizen en luchtkrabbers bouwen en zo de wereld verbeteren. Of toch op zijn minst zijn dorp Bedford Falls, dat in de geldklauwen van Mr. Potter terecht dreigt te komen. Maar het is allemaal anders uitgedraaid dan George had gedroomd. Uiteindelijk is hij in Bedford Falls blijven hangen, is hij in de familiezaak terecht gekomen en is hij net als bijna iedereen een brave huisvader geworden. Zonder grootste plannen of dromen. Wanneer zijn oom 8000 dollar van de bank verliest, neemt George alle schuld op zich en dreigt in de gevangenis te belanden. Wanneer ook Mr. Potter hem uiteraard niet wil helpen wil George er helemaal de brui aan geven. Hij gaat zich bedrinken om uiteindelijk op een winterse brug te belanden. Daar wil hij een einde maken aan zijn leven, wil hij zijn dromen voor eens en altijd opgeven. Wil hij zijn mislukt leven achter zich laten. Daar valt Clarence uit de lucht, een mislukte, drinkende engel, die zijn vleugels kan verdienen door George te redden. Hij toont aan George wat er zou gebeurd zijn als hij nooit het levenslicht had gezien. Als zijn vaak kleine ingrepen het leven van heel wat mensen rond hem niet had mee helpen kneden tot zijn huidige vorm.

It's a Wonderfull Life is zo'n film waar je even stil van wordt. Iedereen heeft verloren dromen, vaak ergens heel diep weggestopt. Dromen die nooit uitgekomen zijn omdat ze onrealistisch waren, omdat het water te diep was, of omdat op een bepaald ogenblik in het leven een keuze moest gemaakt worden op één of ander kruispunt. Maar de film is gelukkig ook een hart onder de riem, zonder emotioneel volledig uit de bocht te gaan. Want met een beetje geluk hebben we in ons leven heel wat meer waargemaakt dan we eigenlijk op het eerste gezicht kunnen en willen inzien. Kleine zaken die het leven de resulterende vorm hebben gegeven. En daarom blijft iedereen tijdens die kerstdagen knus voor die grote televisie zitten. Heel even pijnlijk mijmerend aan de verloren kansen, om daarna met vochtige ogen de mooie verwezenlijking te omhelzen.

It's a Wonderful Life is niet meer van het kleine scherm weg te denken, maar ooit was het anders. De film begon als een verhaal op een kerstkaart, The Greatest Gift van schrijver Philip Van Doren Stern. RKO Pictures kocht het verhaal voor z'n ster Cary Grant, waarna drie schrijvers (Dalton Trumbo, Clifford Odets en Marc Connelly) tevergeefs het verhaal naar het grote scherm trachtten te transformeren. Uiteindelijk kocht frank Capra in 1945 de rechten en de drie scripts van RKO voor het nu belachelijke bedrag van 10.000 dollar.

Voor Frank Capra was het een poging om zijn vooroorlogse carrière terug op te krikken. Na een zeer moeilijke start was de op zes jaar geëmigreerde Siciliaan immers in de jaren dertig uitgegroeid tot een gevierd regisseur. Zijn It Happened One Night (1934) was de eerste film ooit die de vijf belangrijkste oscars in de wacht wist te slepen, en met Mr. Deeds Goes to Town (1936) en You Can't Take It With You (1938) wist hij nog twee extra gouden beeldjes voor beste regie binnen te rijven. Voor hij naar de oorlog in Europa trok om er documentaires te filmen wist hij nog met Mr. Smith Goes to Washington een klassieker op het grote scherm te brengen. Voor één van die oorlogsdocumentaires kreeg hij nog een oscar toegewezen, maar na de oorlog ging het bergaf. Om zelf onafhankelijke films te kunnen draaien, richtte hij zijn eigen productiefirma Liberty Films op, samen met William Wyler, George Stevens en Samuel Briskin. It's a Wonderful Life rolde als eerste uit zijn nieuwe filmfabriek.

Capra had al veel succes gehad met zijn jonge protégé James Stewart, die voor hem in Mr. Smith schitterde. Stewart rijfde voor The Philadelphia Story een oscar binnen vooraleer als piloot van een bommenwerper twintig missies boven Duitsland uit te voeren tijdens de tweede wereldoorlog. It's a Wonderful Life was een unieke kans voor Stewart om opnieuw met Capra te werken. Later in zijn carrière werd hij ook het boegbeeld voor heel wat Hitchcockfilms en bleef hij een zeer geliefd acteur bij het publiek en critici die hem bleven overladen met awards.

Voor de rol van Mary Bailey had Capra graag Jean Arthur gecast, maar omdat zij op dat ogenblik op de planken stond op Broadway leende hij ten slotte Donna Reed (in een later leven ooit de tweede Miss Ellie in Dallas) van MGM. De stad Bedford Falls werd in twee maanden tijd opgetrokken, vooraleer het filmen op 8 april 1946 op gang werd geschoten. Tijdens de vier en een halve maand opnames passeerden 2000 extra's voor de camera's en werd de stad maar liefst acht maal omgevormd om de verschillende tijdsperiodes voor te stellen. Omdat men dialogen wilde opnemen tijdens de sneeuwscènes werden de de traditionele witte, maar luidruchtige, cornflakes vervangen door foamite, gebruikt in brandblusapparaten, vermengd met water en zeep. Capra zou uiteindelijk zo'n 350.000 feet film door zijn camera's jagen, waarvan er maar 11.900 in de uiteindelijke film belandden. Het budget van 1.7 miljoen dollar werd dan ook rijkelijk overschreden tot 2.8 miljoen dollar.

Toen de film op 30 januari 1947 uitkwam bleef het verhoopte succes echter uit. De film kreeg wel een resem oscarnominaties maar wist geen enkele in goud om te zetten. Toch bleven Stewart en Capra de film als hun meest favoriete werk beschouwen. It's a Wonderful Life begon z'n tweede leven in de jaren '70 toen de rechten vervielen en niet vernieuwd werden. Hierdoor kon ieder televisiestation de film naar eigen willekeur programmeren. De vele herhaling zorgden dan ook in de laatste decennia voor een trouwe resem volgelingen die ieder jaar steevast de film proberen mee te pikken in de kerstperiode, en zo weer heel even een goed gevoel te krijgen. De film werd jammer genoeg later ook tegen de wil van Capra en Steward ingekleurd. Sommigen hebben nu blijkbaar nog altijd niet door dat je van klassiekers best afblijft, en dat je met een tikkeltje kleur het hart van een film niet kunt veranderen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Columbia
CLICK
De grote zap voorwaarts
>>>