Meteen naar de tekst springen
Foto: Universal

INDEX >> KLASSIEKERS >> E.T.

E.T.
Kassucces, kerstklassieker

 

Erwin Taets | 04/12/2000


Share/Bookmark

Tunesië, zomer 1980. Spielberg en zijn crew zijn er voor de opnames van Raiders of the Lost Ark en op de set maakt Spielberg er kennis met de vriendin van Harrison Ford, scenarioschrijfster Melissa Mathison, die een jaar daarvoor furore oogstte voor haar script voor The Black Stallion. Mathison is depressief: ze heeft al haar vorige werk doorgenomen en ze voelt zich 'leeg': er is niks meer waar ze over wil schrijven, haar inspiratie is op. Spielberg nodigt haar uit voor een lunch en vertelt haar over een project waar hij nog een scenario voor nodig heeft. Wanneer Mathison aan het eind van de lunch aan Spielberg belooft om te kijken wat ze voor hem kan doen, weet ze niet dat het verhaal dat ze komende maanden gaat schrijven de basis zal worden voor de meest succesvolle film aller tijden.

Na het enorme succes van Close Encounters of the Third Kind had Spielberg het publiek een vervolg beloofd. Hij hoopte dat hij nog een film kon maken over hoe Dreyfuss door de buitenaardse wezens terug naar aarde werd gebracht. Maar nadat Spielberg zijn Special Edition van Close Encounters of the Third Kind had gemaakt, verdween dat idee naar de achtergrond. In 1979 echter kreeg Spielberg een verhaal van scenarioschrijver John Sayles in handen dat Night Skies heette. Het verhaal was ontstaan uit de research die Sayles voor Close Encounters of the Third Kind in opdracht van Spielberg had gedaan. In het scenario arriveren een aantal buitenaardse wezens in een ruraal stadje en sluiten vriendschap met de bewoners. Alleen de leider van de wezens, Scar, blijft vijandig ten opzichte van mensen, wat uiteindelijk leidt tot diverse horrortaferelen, waarop de bewoners zich tegen de wezens keren, die op hun beurt op de vlucht slaan. Spielberg zag wel wat in het scenario, maar vond dat het nogal wat overeenkomsten vertoonde met het scenario van Poltergeist, waar hij zijn zinnen op had gezet. Toch sprak hem het idee van buitenaardse wezens die vriendschap sluiten met mensen enorm aan. Melissa Mathison ontdeed het scenario van alle horrorelementen, beperkte de buitenaardse wezens tot één en voegde er een bijzondere invalshoek aan toe: het buitenaardse wezen landt niet op aarde om met mensen in contact te komen, maar wordt ontdekt door een jongen nadat het per ongeluk op aarde is achtergelaten.

E.T. is wellicht Spielbergs meest eenvoudige film. Het verhaal is ongecompliceerd en rechtlijnig en moet het meer hebben van de karakters dan van de plot. De film begint waar Night Skies eindigt: opgejaagd door mensen, slaan buitenaardse wezens die in het midden van de nacht op aarde zijn geland om botanische experimenten uit te voeren, op de vlucht. Een buitenaards wezen blijft achter en wordt ontdekt door een verlegen en eenzame jongen, Elliot, die op zoek is naar een vriend en die vindt in E.T. Mathison besteedt vervolgens ongeveer een uur aan allerlei dingen die Elliot en E.T. samen en apart beleven; het zijn geen zaken die essentieel zijn voor de plot - van E.T. die op ontdekkingstocht gaat in het huis van Elliot tot Elliot die vivisectiekikkers redt - maar die er wel voor zorgen dat het publiek emotioneel dichter bij de personages komt te staan en de band die tussen Elliot en E.T. groeit ook daadwerkelijk gaat voelen. In dat uur ontspint zich het soort verhaal waar kinderen als ze klein zijn van dromen en dat hier werkelijkheid wordt.

Mathison laadt de film met heel wat religieuze symboliek. Spielberg zelf heeft de Christus-metaforiek die Mathison in heel wat interviews heeft benadrukt, altijd ontkent: 'Ik ben joods en wil daar niets over horen,' zei hij vlakaf tegen een journalist. Maar de vele overeenkomsten vallen moeilijk te ontkennen. Zo heeft E.T. net als Christus voor zijn leven op aarde een buitenaards bestaan achter de rug, brengt hij zijn eerste tijd op aarde in verborgenheid door en vinden de eerste openbare contacten plaats via kinderen. E.T. heeft dezelfde miraculeuze helende kracht als Christus (zo geneest hij door 'vingeroplegging' de bloedende wonde van Elliot), hij sterft op Allerheiligen en verrijst, drie dagen later, gevolgd door een hemelvaart. Er zijn diverse boeken gepubliceerd over E.T. als godsdienstige allegorie, waarvan die van Amerikaanse theoloog Al Millar wellicht de invloedrijkste zijn. Maar aan de andere kant is het zo dat Spielberg altijd al de neiging heeft gehad om de ruimte te 'vergeestelijken' (een trend die werd ingezet met Close Encounters); volgens Robert Short - die E.T. vergelijkt met Kubricks 2001 - baadt Spielbergs film eerder in een soort van atheïstisch humanisme, waarbij het universum niet veel meer is dan een klokachtig onpersoonlijk mechanisme waar niemand de leiding heeft. Daarom kunnen we alleen van onszelf hulp en hoop verwachten. En waar in 2001 die gedachte negatief wordt ingevuld, lijkt E.T. juist een positieve, hoopvollere interpretatie van dat idee te verwoorden.

Critici en publiek waren het er in elk geval over eens dat E.T. een meesterwerk was. De film werd vergeleken met The Wizard of Oz, een kinderfilm die ook volwassenen wist te raken. Spielberg zelf heeft E.T. altijd gezien als een 'kerstverhaal' zoals Frank Capra's It's a Wonderful Life, een klassieke film die elk jaar in de kerstvakantie weer in roulatie wordt gebracht of op tv wordt vertoond. In 1982 was heel even de hele wereld in de ban van het bruine buitenaardse monstertje: E.T. verscheen op de cover van alle toonaangevende dag- en weekbladen ter wereld en in samenwerking met Universal lanceerde Spielberg de grootste merchandisingcampagne sinds Star Wars. Toen E.T. ook nog 's het record van Star Wars versplinterde en hij de succesrijkste film aller tijden werd - een record dat de film qua publieksopkomst nog steeds houdt, maar op vlak van inkomsten moest prijsgeven aan Jurassic Park in 1993 en Titanic in 1998 - was er maar een ding dat Spielberg ontbrak: een oscar. E.T. werd genomineerd in diverse categorieën, onder meer in beste film, en hoewel de film diverse oscars wist binnen te halen (onder andere voor John Williams' schitterende muziek) ging de oscar voor beste film dat jaar naar Ghandi.

'E.T. Phone Home' is wellicht een van de allerbekendste citaten uit de filmgeschiedenis geworden en sinds de release van de film in 1982 ontdekken elk jaar weer meer mensen de magie van Spielbergs meest persoonlijke film. In 2002 kan dat voor het eerst weer op het grote scherm, want dan brengt Spielberg een Special Edition uit van E.T., ter gelegenheid van de twintigste verjaardag. De film zal aangevuld worden met enkele scènes die sneuvelden voor de eerste release en enkele special effects (waaronder de vliegscènes) zullen geheel digitaal worden gerecreëerd, om opnieuw nieuwe generaties filmliefhebbers en kinderen van alle leeftijden de komende jaren de magie van E.T. te laten ontdekken en herontdekken.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Cinemien
GEGEN DIE WAND
Ongelikte beren
>>>